Мгоян, Шакро Худоевич

Мгоян, Шакро Худоевич

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Քաղաքագիտություն

Քուրդ ժողովրդի ազգային ինքնավարության խնդիրը Իրաքի Հանրապետությունում (1958–1970 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է Իրաքի Հանրապետության կազմում բնակվող քուրդ ժողովրդի ազգային ինքնավարության խնդրի պատմաքաղաքական ուսումնասիրությանը՝ 1958–1970 թվականների իրադարձությունների և զարգացումների համատեքստում։ Այն անդրադառնում է Իրաքում քրդական ազգային հարցի ձևավորմանը, դրա պատմական նախադրյալներին, ազգային ինքնության պահպանմանն ու քաղաքական ինքնուրույնության ձգտումներին՝ ներկայացնելով քուրդ ժողովրդի և կենտրոնական իշխանությունների հարաբերությունների հիմնական առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության առանցքում ազգային ինքնավարության գաղափարն է՝ որպես քրդական ժողովրդի քաղաքական, ազգային, մշակութային և հասարակական իրավունքների ճանաչման ու իրացման կարևորագույն խնդիր։ 1958 թվականին Իրաքում միապետության տապալումից և հանրապետական կարգերի հաստատումից հետո երկրի քաղաքական կյանքում տեղի ունեցած փոփոխությունները նոր պայմաններ ստեղծեցին ազգային հարցերի քննարկման և լուծման համար։ Այս ժամանակաշրջանում քրդական հարցը դարձավ Իրաքի ներքաղաքական կյանքի կարևորագույն խնդիրներից մեկը՝ կապված երկրի տարածքային ամբողջականության, պետական կառավարման համակարգի, ազգային փոքրամասնությունների իրավունքների և իշխանության կենտրոնական ու տարածաշրջանային մակարդակների միջև հարաբերությունների հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը ներառում է քրդական ազգային շարժման քաղաքական նպատակները, ինքնավարության պահանջների զարգացումը, կենտրոնական կառավարության դիրքորոշումը, կողմերի միջև բանակցային գործընթացները և քաղաքական հակասությունների խորացման պատճառները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ ազգային ինքնավարության հարցը դիտարկվում է ոչ միայն որպես վարչաքաղաքական կարգավիճակի ձեռքբերման խնդիր, այլև որպես ժողովրդի ինքնության, լեզվի, մշակույթի, ազգային իրավունքների և պատմական առանձնահատկությունների պահպանման միջոց։ 1958–1970 թվականներն Իրաքի պատմության մեջ առանձնանում են քաղաքական անկայունությամբ, իշխանափոխություններով, ազգային շարժումների ակտիվացմամբ և պետական կառուցվածքի շուրջ ընթացող հակասություններով։ Այդ զարգացումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին փոխվում քրդական շարժման պահանջներն ու քաղաքական հնարավորությունները՝ պայմանավորված Իրաքի ներքին իրավիճակով և տարածաշրջանային իրադարձություններով։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև 1970 թվականի քաղաքական համաձայնության նշանակությունը, որը կապված էր քրդական ազգային հարցի կարգավորման և ինքնավարության սկզբունքների ճանաչման փորձի հետ։ Այս համատեքստում բացահայտվում են ազգային շարժման քաղաքական նպատակների, կենտրոնական իշխանության շահերի և փոխզիջման հնարավորությունների միջև առկա բարդ փոխհարաբերությունները։ Աշխատությունը կարևոր է նաև Մերձավոր Արևելքի ազգային հարցերի և էթնոքաղաքական գործընթացների ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ Իրաքի քրդերի ինքնավարության խնդիրը սերտորեն առնչվում էր տարածաշրջանում ազգային ինքնորոշման, պետական սահմանների, բազմազգ հասարակությունների կառավարման և քաղաքական ներկայացվածության ավելի լայն հիմնահարցերին։ Թեմայի ուսումնասիրությունը նպաստում է քրդական ազգային շարժման պատմական զարգացման, Իրաքի պետականության ձևավորման առանձնահատկությունների և քրդական հարցի տարածաշրջանային նշանակության առավել ամբողջական ընկալմանը։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում Մերձավոր Արևելքի պատմությամբ, քրդագիտությամբ, միջազգային հարաբերություններով, ազգային շարժումներով և էթնոքաղաքական գործընթացներով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար՝ միաժամանակ ընթերցողին հնարավորություն տալով ծանոթանալու քուրդ ժողովրդի ազգային իրավունքների և ինքնավարության ձգտումների պատմական հիմքերին։

Թարմացվել է՝ 2026-11-21
Քուրդ ժողովրդի ազգային ինքնավարության խնդիրը Իրաքի Հանրապետությունում (1958–1970 թթ.)

Անվճար

Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Տեսնել ավելին Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Տեսնել ավելին Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Տեսնել ավելին Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Տեսնել ավելին Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Տեսնել ավելին Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Տեսնել ավելին