Միքայելյան, Միքայել Վարազդատի

Տնտեսագիտություն

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տնտեսական մրցակցության պաշտպանության և մենաշնորհների պետական կարգավորման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունում վերլուծվում են մրցակցային հարաբերությունների ձևավորման տնտեսական և իրավական հիմքերը, ազատ մրցակցության ապահովման սկզբունքները, շուկայի կենտրոնացման առանձնահատկությունները և մենաշնորհային դիրքի առաջացման պատճառներն ու հետևանքները։ Հեղինակը ներկայացնում է պետական հակամենաշնորհային քաղաքականության նպատակները, մրցակցության պաշտպանության իրավական մեխանիզմները, վերահսկողության գործիքները և դրանց կիրառման արդյունավետությունը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Հայաստանի տնտեսության առանձնահատկություններին։ Քննարկվում են գերիշխող դիրքի չարաշահման, հակամրցակցային համաձայնությունների, անբարեխիղճ մրցակցության և շուկայի արդյունավետ գործունեության վրա ազդող այլ գործոնների կարգավորման հարցերը՝ համադրելով միջազգային փորձն ու տեղական իրողությունները։ Հետազոտությունը ներառում է տեսական վերլուծություններ և գործնական առաջարկություններ, որոնք ուղղված են մրցակցային միջավայրի բարելավմանը, տնտեսական արդյունավետության բարձրացմանը և սպառողների շահերի պաշտպանությանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, իրավաբանների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, մրցակցային քաղաքականությամբ զբաղվող մարմինների աշխատակիցների, հետազոտողների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են շուկայական տնտեսության կարգավորման և մրցակցային հարաբերությունների զարգացման հարցերով։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է մրցակցային միջավայրի ձևավորման, շուկայական գերիշխանության սահմանափակման և մենաշնորհային երևույթների պետական կարգավորման տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը Հայաստանի պայմաններում։ Հետազոտության առանցքում մրցակցությունն է՝ որպես շուկայական տնտեսության գործունեության կարևոր մեխանիզմ, որը կարող է նպաստել արտադրողականության բարձրացմանը, նորարարությունների տարածմանը, ապրանքների և ծառայությունների տեսականու ընդլայնմանը և տնտեսավարող սուբյեկտների արդյունավետության աճին։ Քննվում են շուկայի կենտրոնացվածության, գերիշխող դիրքի, տնտեսական մրցակցության սահմանափակման և շուկա մուտք գործելու խոչընդոտների հետ կապված խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն իրավիճակներին, երբ առանձին տնտեսավարող սուբյեկտների շուկայական ուժը կարող է ազդել մրցակցային հարաբերությունների բնականոն զարգացման վրա։ Դիտարկվում են պետական կարգավորման տնտեսական և կազմակերպական մեխանիզմները, որոնց նպատակը մրցակցության համար հավասար պայմանների ձևավորումն ու հակամրցակցային վարքագծի սահմանափակումն է։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բնական մենաշնորհների առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ որոշ ոլորտներում տեխնոլոգիական կամ ենթակառուցվածքային պայմանները կարող են սահմանափակել բազմաթիվ մրցակիցների արդյունավետ գործունեության հնարավորությունը։ Այդ համատեքստում քննարկվում են պետության կարգավորիչ դերի, հանրային շահի, սպառողների պաշտպանության և տնտեսավարող սուբյեկտների գործունեության համար կանխատեսելի պայմանների ապահովման փոխհարաբերությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում է նաև շուկաների կառուցվածքի գնահատումը, տնտեսական կենտրոնացման պատճառների բացահայտումը և մրցակցային քաղաքականության արդյունավետության վերլուծությունը։ Անդրադարձ է կատարվում փոքր և միջին ձեռնարկությունների գործունեության պայմաններին, շուկա մուտք գործելու հնարավորություններին և վարչական կամ տնտեսական խոչընդոտների ազդեցությանը մրցակցության զարգացման վրա։ Պետական միջամտությունը դիտարկվում է որպես հավասարակշռման խնդիր, որի դեպքում անհրաժեշտ է մի կողմից կանխել մրցակցությունը սահմանափակող երևույթները, իսկ մյուս կողմից՝ չստեղծել շուկայի բնական զարգացմանը խոչընդոտող ավելորդ սահմանափակումներ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մրցակցության տեսության, շուկաների կառուցվածքի, պետական տնտեսական կարգավորման և ինստիտուցիոնալ տնտեսագիտության մոտեցումները՝ ներկայացնելով մրցակցային քաղաքականության ձևավորման ու մենաշնորհային երևույթների կարգավորման հիմնական տեսական և կիրառական խնդիրները։