Մինասյան, Պետրոս

Mathematics

Աշխատությունը մաթեմատիկական և ուսումնական բնույթի ձեռնարկ է՝ նվիրված մտավոր թվաբանության սկզբունքների, թվային գործողությունների և հաշվարկման բանավոր եղանակների ուսուցմանը։ Գրքի հիմնական նպատակն է զարգացնել ընթերցողի թվաբանական գիտելիքները, մտավոր հաշվարկի կարողությունները, տրամաբանական մտածողությունը և թվերի հետ արագ ու ճշգրիտ գործողություններ կատարելու հմտությունները։ Մտավոր թվաբանությունը ներկայացվում է որպես մաթեմատիկական գիտելիքի այն կարևոր ոլորտը, որը հնարավորություն է տալիս թվաբանական խնդիրները լուծելու առանց գրավոր հաշվարկների կամ օժանդակ միջոցների՝ հենվելով հիշողության, ուշադրության, մտավոր պատկերացման և տրամաբանական դատողության վրա։ Ձեռնարկի ուսումնական ուղղվածությունը ենթադրում է թվերի ճանաչման, դրանց հարաբերությունների ըմբռնման, թվաբանական հիմնական գործողությունների և հաշվարկման տարբեր եղանակների աստիճանական յուրացում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի թվերի հետ գործողություններ կատարելու բանավոր մեթոդների զարգացումը, քանի որ մտավոր հաշվարկը պահանջում է ոչ միայն թվաբանական կանոնների իմացություն, այլև թվային մեծությունների փոխհարաբերությունները արագ ընկալելու և հաշվարկային գործողությունների հաջորդականությունը ճիշտ կազմակերպելու կարողություն։ Այսպիսի ուսուցումը նպաստում է գումարման, հանման, բազմապատկման և բաժանման գործողությունների գիտակցված յուրացմանը, թվային օրինաչափությունների բացահայտմանը և հաշվարկային խնդիրների ինքնուրույն լուծմանը։ Աշխատության կրթական նշանակությունը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ մտավոր թվաբանությունը զարգացնում է մի շարք ընդհանուր մտավոր կարողություններ՝ կենտրոնացում, հիշողություն, տրամաբանական վերլուծություն, արագ կողմնորոշում և հետևողական դատողություն։ Թվաբանական գործողությունների կատարումը մտավոր եղանակով սովորողին սովորեցնում է ոչ միայն կիրառել պատրաստի կանոններ, այլև հասկանալ հաշվարկի ներքին տրամաբանությունը, ընտրել առավել հարմար եղանակը և ստուգել ստացված արդյունքի ճշտությունը։ Գրական ու մեթոդական առումով աշխատությունը պատկանում է դասագրքային և գործնական ուսուցողական գրականության այն տեսակին, որի հիմնական նպատակը գիտելիքի համակարգված փոխանցումն ու ձեռք բերված հմտությունների ամրապնդումն է։ Դրա համառոտ բնույթը համապատասխանում է ուսումնական ձեռնարկի գործառույթին՝ մաթեմատիկական նյութը ներկայացնել նպատակային և կիրառական ուղղվածությամբ։ Մտավոր թվաբանության ուսուցումը կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարրական մաթեմատիկական կրթության մեջ, քանի որ այն հիմք է ստեղծում ավելի բարդ թվաբանական և մաթեմատիկական խնդիրների ըմբռնման համար։ Պատմամշակութային տեսանկյունից աշխատությունը ներկայացնում է XIX դարի հայ կրթական և գիտալուսավորչական գրականության այն ուղղությունը, որը կարևորում էր մաթեմատիկական գիտելիքների տարածումը մայրենի լեզվով և գործնական հաշվարկային կարողությունների զարգացումը։ Մխիթարյան միաբանության կրթական ու հրատարակչական գործունեության շրջանակում մաթեմատիկական ձեռնարկների ստեղծումն ու տարածումը նպաստում էին հայերեն գիտական տերմինաբանության զարգացմանը, աշխարհիկ կրթության ընդլայնմանը և մաթեմատիկական գիտելիքի հասանելիության բարձրացմանը։ Այս առումով աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ոչ միայն թվաբանության պատմության, այլև հայերեն ուսումնական գրականության, մանկավարժական մեթոդների և XIX դարի կրթական մտածողության ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր է մաթեմատիկայի դասավանդման պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, մանկավարժների և հայ հին տպագիր դասագրքերն ուսումնասիրող մասնագետների համար։ Ընթերցողական և գործնական նշանակությունը պայմանավորված է մտավոր հաշվարկի հմտությունների ձևավորման, թվաբանական գիտելիքների ամրապնդման և տրամաբանական մտածողության զարգացման ուղղությամբ ունեցած կրթական նպատակադրմամբ։ Աշխատությունը վկայում է հայերենով մաթեմատիկական գիտելիքի տարածման և թվաբանական կրթության զարգացման պատմական ընթացքի մասին՝ ներկայացնելով այն ժամանակաշրջանի ձգտումը՝ ճշգրիտ գիտությունների ուսուցումը դարձնելու կրթական ընդհանուր համակարգի կարևոր բաղադրիչ։