Мкртчян, Асмик Нерсесовна

Мкртчян, Асмик Нерсесовна

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Գրականություն

Միջնադարյան հայերեն թարգմանությունները արաբական գեղարվեստական արձակի նմուշներից (X–XIV դարեր)

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան հայ գրականության և արաբական գեղարվեստական արձակի միջև ձևավորված գրական, լեզվական ու մշակութային առնչություններին՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով X–XIV դարերի ընթացքում արաբերենից հայերեն կատարված թարգմանություններին։ Այն ներկայացնում է արաբական գրական ժառանգության այն արձակ նմուշները, որոնք հայ թարգմանական գրականության միջոցով հասանելի են դարձել հայ ընթերցողին՝ նպաստելով երկու ժողովուրդների գրական ավանդույթների փոխճանաչմանն ու մշակութային երկխոսությանը։ Աշխատանքի հիմքում ընկած է միջնադարյան թարգմանական գործունեության ուսումնասիրությունը՝ որպես ոչ միայն լեզվական փոխանցման, այլև տարբեր քաղաքակրթությունների գեղարվեստական մտածողության, աշխարհայացքի, բարոյական պատկերացումների և գրական ճաշակի փոխազդեցության կարևոր երևույթ։ Արաբական գեղարվեստական արձակը միջնադարում առանձնանում էր թեմատիկ բազմազանությամբ, պատմողական հարուստ հնարքներով, խրատական ու իմաստասիրական բովանդակությամբ, առակային մտածողությամբ և մարդկային հարաբերությունների, հասարակական կյանքի ու բարոյական արժեքների բազմակողմանի արտացոլմամբ։ Այդ գրական ժառանգության հայերեն թարգմանությունները կարևոր նշանակություն են ունեցել հայ գրական միջավայրում նոր թեմաների, պատմողական ձևերի, գաղափարների և արտահայտչամիջոցների տարածման համար։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են արաբական գրականության գեղարվեստական առանձնահատկությունները փոխանցվել հայերեն, ինչպիսի լեզվական ու ոճական լուծումներ են կիրառվել թարգմանական գործընթացում, և ինչպես են օտարալեզու ստեղծագործությունները հարմարեցվել հայ միջնադարյան գրական ընկալումներին։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում թարգմանական գրականության դերը հայ-արաբական մշակութային հարաբերությունների պատմության մեջ, քանի որ այն վկայում է երկու ժողովուրդների միջև գոյություն ունեցած մտավոր կապերի, գրական փոխանակումների և գիտելիքի տարածման ուղիների մասին։ Այս առնչությունները ձևավորվել են միջնադարյան Մերձավոր Արևելքի բազմամշակութային միջավայրում, որտեղ լեզուների, կրոնների և գրական ավանդույթների փոխազդեցությունը նպաստել է գիտական ու գեղարվեստական ժառանգության պահպանմանն ու տարածմանը։ Աշխատանքի թեման կարևոր է նաև հայ թարգմանական գրականության պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ թույլ է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել միջնադարյան հայ գրականության արտաքին ազդեցությունների, զարգացման ուղիների և միջազգային մշակութային կապերի մասին։ Այն արժեքավոր է հայագիտության, արաբագիտության, համեմատական գրականագիտության և միջնադարյան մշակույթի պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար, ինչպես նաև այն ընթերցողների, որոնք հետաքրքրված են հայ և արաբ ժողովուրդների պատմական ու գրական փոխհարաբերություններով, թարգմանական ժառանգությամբ և տարբեր մշակույթների միջև գրական գաղափարների փոխանցման գործընթացներով։

Թարմացվել է՝ 2026-11-21
Միջնադարյան հայերեն թարգմանությունները արաբական գեղարվեստական արձակի նմուշներից (X–XIV դարեր)

Անվճար

Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Տեսնել ավելին Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Տեսնել ավելին Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Տեսնել ավելին Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Տեսնել ավելին Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Տեսնել ավելին Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Տեսնել ավելին