Մկրտչյան, Մուշեղ Կարենի

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տարածքում գտնվող Փամբակ-Սևան-Սյունիք ակտիվ տեկտոնական խզվածքի հյուսիսարևմտյան և հարավարևելյան հատվածների մորֆոստրուկտուրային կառուցվածքի, երկրաբանական զարգացման և պալեոսեյսմաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են խզվածքային գոտու երկրաբանական և տեկտոնական կառուցվածքը, դրա ձևավորման ու զարգացման հիմնական օրինաչափությունները, ինչպես նաև ժամանակակից երկրադինամիկական գործընթացների ազդեցությունը տարածաշրջանի ռելիեֆի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ակտիվ խզվածքների երկրաձևաբանական արտահայտություններին, տեղանքի կառուցվածքային առանձնահատկություններին, մակերևութային տեղաշարժերի հետքերին և տեկտոնական շարժումների հետևանքով առաջացած ռելիեֆային ձևերին։ Ուսումնասիրվում են խզվածքի տարբեր հատվածների կառուցվածքային տարբերությունները, դրանց ակտիվության հնարավոր ցուցանիշները, երկրաբանական շերտերի տեղաշարժերը և սեյսմատեկտոնական գործընթացների տարածական առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում են հնագույն երկրաշարժերի հետքերի հայտնաբերման, դրանց ժամանակագրության որոշման, ուժգնության գնահատման և կրկնելիության օրինաչափությունների բացահայտման պալեոսեյսմաբանական մեթոդները։ Կարևորվում են դաշտային երկրաբանական դիտարկումները, երկրաձևաբանական վերլուծությունը, խրամատային հետազոտությունները, երկրաբանական կտրվածքների ուսումնասիրությունը և տարածական տվյալների մշակման ժամանակակից տեխնոլոգիաները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել խզվածքի հյուսիսարևմտյան և հարավարևելյան հատվածների մորֆոստրուկտուրային բնութագրերը՝ դրանց սեյսմիկ ակտիվության, տեղաշարժերի բնույթի և զարգացման պատմության ընդհանրություններն ու տարբերությունները բացահայտելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում ակտիվ տեկտոնական գործընթացների և երկրաշարժերի առաջացման փոխկապակցվածությանը, երկրակեղևի դեֆորմացիաների գնահատմանը և սեյսմիկ վտանգի տարածական բաշխման խնդիրներին։ Առանձնացվում են խզվածքային գոտու սեյսմիկ ներուժի գնահատման, հնարավոր ուժեղ երկրաշարժերի վտանգի ուսումնասիրության, երկրաբանական տվյալների հավաստիության բարձրացման և սեյսմիկ ռիսկերի նվազեցման համար անհրաժեշտ գիտական տեղեկատվության ձևավորման հարցերը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի ակտիվ տեկտոնիկայի, երկրաշարժագիտության, պալեոսեյսմաբանության և տարածաշրջանային երկրադինամիկայի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել երկրաբանների, սեյսմաբանների, երկրաձևաբանների, երկրաֆիզիկոսների, սեյսմիկ վտանգի գնահատման մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։