Մկրտումյան, Վազգեն Մելսի

Հոգեբանություն

Աշխատությունը նվիրված է անցումային հասարակության սոցիալ-տնտեսական պայմաններում արդյունավետ գործարար գործունեության ձևավորմանը նպաստող սոցիալական և հոգեբանական նախադրյալների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գործարարի անձնային առանձնահատկությունների, սոցիալական միջավայրի, արժեքային կողմնորոշումների, մոտիվացիայի և տնտեսական վարքագծի փոխկապակցվածությունն է։ Անցումային հասարակությունը դիտարկվում է որպես արագ փոփոխվող միջավայր, որտեղ տնտեսական հարաբերությունների, սեփականության ձևերի, կառավարման սկզբունքների և սոցիալական նորմերի վերափոխումը կարող է նոր պահանջներ առաջադրել ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվող անձանց։ Այս պայմաններում արդյունավետ գործարարությունը կապված է ոչ միայն մասնագիտական գիտելիքների և ֆինանսական ռեսուրսների, այլև փոփոխություններին հարմարվելու, անորոշության պայմաններում որոշումներ կայացնելու, հաղորդակցվելու, պատասխանատվություն ստանձնելու և սեփական գործունեությունը նպատակային կազմակերպելու կարողությունների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ձեռքբերումների մոտիվացիան, ինքնուրույնությունը, նախաձեռնողականությունը, ինքնավստահությունը, ստեղծագործական մտածողությունը, սոցիալական ակտիվությունը և համագործակցային վարքագիծը՝ որպես գործարար գործունեության հետ կապված հոգեբանական հատկանիշներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել ռիսկի ընկալմանը և որոշումների կայացման առանձնահատկություններին՝ տարբերակելով հիմնավորված ձեռնարկատիրական նախաձեռնությունը չհաշվարկված վարքագծից։ Կարևորվում է նաև գործարարի սոցիալական կապերի, վստահության, մասնագիտական հաղորդակցության և հասարակության մեջ ձեռնարկատիրության նկատմամբ ձևավորված վերաբերմունքի ազդեցությունը։ Անցումային հասարակությունում տնտեսական և սոցիալական ինստիտուտների փոփոխությունները կարող են անդրադառնալ մարդկանց սպասումների, աշխատանքի նկատմամբ վերաբերմունքի և հաջողության վերաբերյալ պատկերացումների վրա, ինչն իր հերթին ազդում է գործարար վարքագծի ձևավորման վրա։ Հետազոտության առանձին ուղղություն կարող է լինել արդյունավետ գործունեության և անձի արժեքային համակարգի հարաբերակցությունը՝ ներառելով մասնագիտական պատասխանատվությունը, գործարար էթիկան և գործընկերային հարաբերությունների կառուցման սկզբունքները։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև կրթության, մասնագիտական փորձի, ընտանեկան ու սոցիալական միջավայրի և կազմակերպական մշակույթի դերը ձեռնարկատիրական կարողությունների զարգացման գործում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սոցիալական հոգեբանության, տնտեսական հոգեբանության, ձեռնարկատիրության և կազմակերպական վարքագծի մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել փոփոխվող հասարակական պայմաններում արդյունավետ գործարար գործունեության ձևավորմանը նպաստող հիմնական սոցիալ-հոգեբանական գործոնները։