Մովսիսյան, Վահե Մանվելի

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական իրավունքում տիրապետման ինստիտուտի իրավական բնույթի, կարգավորման առանձնահատկությունների և կիրառման ընթացքում առաջացող տեսական ու գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են տիրապետման հասկացությունը, դրա իրավաբանական նշանակությունը, ծագման հիմքերը և տեղը քաղաքացիաիրավական հարաբերությունների համակարգում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տիրապետման և սեփականության իրավունքի փոխհարաբերությանը, դրանց տարբերակիչ հատկանիշներին, ինչպես նաև գույքի փաստացի տիրապետման և դրա նկատմամբ իրավական իրավազորությունների սահմանազատմանը։ Ուսումնասիրվում են օրինական և անօրինական, բարեխիղճ և անբարեխիղճ տիրապետման առանձնահատկությունները, դրանց իրավական հետևանքները և տիրապետողի իրավունքների պաշտպանության հնարավորությունները։ Դիտարկվում են շարժական և անշարժ գույքի տիրապետման հետ կապված հարաբերությունները, տիրապետման ձեռքբերման, իրականացման և դադարման հիմքերը, ինչպես նաև գույքի նկատմամբ փաստացի վերահսկողության իրավական գնահատման խնդիրները։ Կարևորվում են տիրապետման պաշտպանության քաղաքացիաիրավական միջոցները, գույքի վերադարձման պահանջները, սեփականատիրոջ և տիրապետողի շահերի հավասարակշռության ապահովումը և հնարավոր իրավական վեճերի լուծման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսդրության համապատասխան դրույթները, իրավական տեսության մոտեցումները և դատական պրակտիկայում ձևավորված մեկնաբանությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ձեռքբերման վաղեմության ինստիտուտին, դրա կիրառման նախապայմաններին և տևական տիրապետման հիման վրա սեփականության իրավունքի ձեռքբերման իրավական հնարավորություններին։ Առանձնացվում են տիրապետման փաստի ապացուցման, բարեխղճության գնահատման, գույքային հարաբերությունների կայունության և քաղաքացիական շրջանառության մասնակիցների իրավունքների պաշտպանության հիմնախնդիրները։ Կարևորվում են նաև հռոմեական իրավունքում տիրապետման ինստիտուտի պատմական զարգացումը, մայրցամաքային իրավական համակարգերում դրա կարգավորման առանձնահատկությունները և համեմատական իրավագիտության միջոցով Հայաստանի օրենսդրության կատարելագործման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է ներկայացնել տիրապետման իրավական կարգավորման հստակեցման, դատական պրակտիկայում առաջացող հակասությունների հաղթահարման և գույքային իրավունքների պաշտպանության արդյունավետության բարձրացման առաջարկություններ։ Ուսումնասիրությունը նշանակություն ունի քաղաքացիական իրավունքի տեսության, գույքային հարաբերությունների իրավական կարգավորման և սեփականության իրավունքի պաշտպանության մեխանիզմների զարգացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, իրավագիտության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։