Պապով, Գեորգի Յուրիի

Պապով, Գեորգի Յուրիի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Biology

Эколого-фаунистическое исследование и высотное распространение некоторых мелких млекопитающих Армении

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տարածքում հանդիպող որոշ մանր կաթնասունների էկոլոգիական և ֆաունիստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև տարբեր բարձրությունների վրա դրանց տարածվածության օրինաչափությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է Հայաստանի բազմազան բնական պայմանների և լանդշաֆտային գոտիների ազդեցության ուսումնասիրությունը մանր կաթնասունների տեսակային կազմի, բնակության վայրերի, տարածքային բաշխման և էկոլոգիական հարմարվողականությունների վրա։ Աշխատության մեջ մանրամասն դիտարկվում են ուսումնասիրվող կենդանիների ֆաունիստական կազմը, դրանց տարածման աշխարհագրական առանձնահատկությունները և տարբեր բնակավայրերի նկատմամբ ունեցած նախասիրությունները։ Հատուկ նշանակություն է տրվում բարձրադիր գոտիականությանը, քանի որ Հայաստանի լեռնային ռելիեֆը ստեղծում է բնական պայմանների մեծ բազմազանություն՝ սկսած ցածրադիր և չորային տարածքներից մինչև բարձր լեռնային, ենթալպյան և ալպյան գոտիներ։ Այդ պայմաններում տարբեր մանր կաթնասունների տարածվածությունը կարող է զգալիորեն փոփոխվել՝ կախված ջերմաստիճանից, խոնավությունից, բուսականության բնույթից, սննդային ռեսուրսների առկայությունից, հողի առանձնահատկություններից և այլ էկոլոգիական գործոններից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբեր բարձրությունների և բնակավայրերի միջև տեսակային կազմի համեմատությունը, որի միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել առանձին տեսակների էկոլոգիական նախասիրությունների և բարձրադիր պայմաններին հարմարվելու հնարավորությունների մասին։ Աշխատությունը կարող է ներառել նաև կենդանիների տարածման, կենսամիջավայրերի օգտագործման և թվաքանակի փոփոխությունների վերաբերյալ դիտարկումներ, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն Հայաստանի կենդանական աշխարհի ուսումնասիրման և պահպանության տեսանկյունից։ Մանր կաթնասունները էկոհամակարգերի կարևոր բաղադրիչ են․ նրանք մասնակցում են սննդային շղթաներին, ազդում են բուսական համայնքների և հողի գործընթացների վրա և միաժամանակ հանդիսանում են բազմաթիվ գիշատիչ կենդանիների սննդի աղբյուր։ Հետևաբար դրանց տարածվածության և էկոլոգիական կապերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Հայաստանի բնական էկոհամակարգերի կառուցվածքի և գործունեության մասին։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է նաև Հայաստանի տարբեր բնական գոտիներում կենդանական աշխարհի ուսումնասիրության անհրաժեշտությամբ, քանի որ լեռնային երկրներում բարձրության փոփոխությունը հաճախ ուղեկցվում է կլիմայական և կենսաբանական պայմանների էական փոփոխություններով։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը ներկայացնում է Հայաստանի մանր կաթնասունների բազմազանության, էկոլոգիայի և բարձրադիր տարածման գիտական ուսումնասիրություն և կարող է օգտակար լինել կենսաբանների, կենդանաբանների, էկոլոգների, բնապահպանության մասնագետների, ուսանողների և Հայաստանի կենդանական աշխարհի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Updated: 2026-09-20
Эколого-фаунистическое исследование и высотное распространение некоторых мелких млекопитающих Армении

Free

Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Read more Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Read more