Փաթյան, Կարինե Էդուարդի

Լեզվաբանություն

Այս թեման վերաբերում է «հաց» և «ջուր» հասկացությունների լեզվաճանաչողական (կոգնիտիվ-լեզվաբանական) ընկալմանը անգլերենում՝ հայերենի հետ համեմատական զուգադրությամբ՝ ընդգծելով, թե ինչպես են այս երկու հիմնական կենսական հասկացությունները ձևավորվում լեզվական և մշակութային գիտակցության մեջ։ Հայերենում «հաց» և «ջուր» բառերը կրում են ոչ միայն կենսաբանական անհրաժեշտության, այլ նաև մշակութային և արժեքային խոր իմաստներ․ «հացը» հաճախ ընկալվում է որպես գոյության, աշխատանքի արդյունքի և հյուրասիրության խորհրդանիշ, իսկ «ջուրը»՝ որպես մաքրության, կյանքի աղբյուրի և կենսական շարունակականության նշան։ Անգլերենում համապատասխանաբար bread և water հասկացությունները հիմնականում պահպանում են իրենց առաջնային՝ կենսաբանական և առօրյա իմաստները, սակայն bread-ը որոշ կոնտեքստներում կարող է ձեռք բերել ավելի լայն իմաստներ՝ օրինակ՝ «livelihood» կամ «income» (bread and butter արտահայտության մեջ), մինչդեռ water-ը հաճախ օգտագործվում է նաև փոխաբերական՝ «flow», «life force» կամ «emotional depth» իմաստներով տարբեր համատեքստերում։ Լեզվաճանաչողական մոտեցմամբ կարելի է նշել, որ երկու լեզուներում էլ այս հասկացությունները ձևավորում են հիմնական կոնցեպտուալ մոդելներ՝ կապված գոյատևման, մշակութային փորձի և խորհրդանշական մտածողության հետ, սակայն հայերենում դրանց շուրջ մշակութային-հավաքական արժեքավորումը ավելի ընդգծված է ավանդական կենցաղի և սոցիալական նորմերի ազդեցությամբ։ Այս զուգադրությունը ցույց է տալիս, որ հիմնական բնական հասկացությունները տարբեր լեզուներում կարող են ունենալ համընդհանուր հիմք, բայց միաժամանակ տարբեր մշակութային շերտավորում և իմաստային ընդլայնում։