Books by this author (1)
Linguistics
Գրիգոր Նարեկացու «Մատեան Ողբերգութեան» երկի բառային նորաբանությունները
Աշխատությունը նվիրված է Գրիգոր Նարեկացու լեզվական ստեղծագործության մեջ բառային նորաբանությունների ձևավորման, կառուցվածքի, իմաստային առանձնահատկությունների և գեղարվեստական գործառույթների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հեղինակի ստեղծած կամ նրա գրական լեզվում առանձնահատուկ կիրառություն ստացած բառային միավորներն են, որոնց միջոցով ընդլայնվել են միջնադարյան հայերենի արտահայտչական հնարավորությունները և ձևավորվել ինքնատիպ բանաստեղծական բառապաշար։ Քննվում են նոր բառերի կազմության հիմնական եղանակները՝ բառաբարդումը, ածանցումը, գոյություն ունեցող բառային հիմքերի նոր համադրությունները և լեզվական տարբեր միջոցների ստեղծագործական օգտագործումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նորաբանությունների իմաստային կառուցվածքին՝ պարզելու, թե ինչպես են դրանց միջոցով արտահայտվում հոգևոր ապրումները, մարդու ներաշխարհը, բարոյական ինքնաքննությունը, աստվածաբանական պատկերացումները և վերացական հասկացությունները։ Ուսումնասիրվում է նաև բառային նորարարության կապը հեղինակի պատկերավոր մտածողության հետ, քանի որ բազմաթիվ նոր կազմություններ ոչ միայն անվանում են որոշակի հասկացություններ, այլև հանդես են գալիս որպես գեղարվեստական պատկեր ստեղծող միջոցներ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նորաբանությունների ոճական արժեքի վերլուծությունը՝ դրանց հուզական, արտահայտչական, խորհրդանշական և բանաստեղծական գործառույթների բացահայտմամբ։ Դիտարկվում են բառային միավորների ներքին կառուցվածքը, բաղադրիչների իմաստային հարաբերությունները, համատեքստային նշանակությունները և դրանց կապը գրաբարի բառակազմական համակարգի ընդհանուր օրինաչափությունների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող է կատարվել նորաբանությունների դասակարգում ըստ կազմության եղանակի, իմաստային խմբերի և գործառական նշանակության, ինչպես նաև համեմատություն ժամանակաշրջանի այլ գրավոր աղբյուրներում հանդիպող համապատասխան բառամթերքի հետ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև այն հարցին, թե հեղինակի լեզվական նորարարությունները ինչպիսի հետագա ազդեցություն կարող էին ունենալ հայ գրական լեզվի, հոգևոր գրականության և բանաստեղծական խոսքի զարգացման վրա։ Բառային նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել ոչ միայն հեղինակի անհատական լեզվաոճական համակարգի, այլև միջնադարյան հայերենի բառակազմական ներուժի մասին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պատմական բառագիտության, բառակազմության, իմաստաբանության և ոճագիտության մոտեցումները՝ Նարեկացու լեզվական նորարարության առանձնահատկությունները համակարգված բացահայտելու նպատակով։
Updated: 2026-09-22