Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Քրդերը VII–X դարերում

Արշակ Պոլադյանի այս պատմագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է VII–X դարերի ընթացքում քուրդ ժողովրդի պատմությանը, նրա պատմական զարգացման առանձնահատկություններին, Մերձավոր Արևելքի քաղաքական, հասարակական և մշակութային կյանքում ունեցած դերին ու տարածաշրջանի պատմական գործընթացների հետ ունեցած փոխհարաբերություններին։ Աշխատության հիմնական նպատակն է լուսաբանել միջնադարյան վաղ շրջանի քրդերի պատմությունը՝ հիմնվելով հատկապես արաբալեզու պատմական և աշխարհագրական աղբյուրներում պահպանված տեղեկությունների վրա։ Քննության առարկա են դառնում այն պատմական իրադարձություններն ու պայմանները, որոնց շրջանակում ձևավորվել և զարգացել են քրդական համայնքները, ինչպես նաև արաբական խալիֆայության ընդարձակման, իսլամական պետությունների ձևավորման և տարածաշրջանային իշխանությունների փոխհարաբերությունների ազդեցությունը քրդերի հասարակական ու քաղաքական կյանքի վրա։ Հեղինակը կարևորում է քրդերի մասին միջնադարյան գրավոր վկայությունների ուսումնասիրությունը՝ ուշադրություն դարձնելով արաբ պատմագիրների, աշխարհագրագետների և ժամանակագիրների հաղորդած տեղեկություններին, որոնք հնարավորություն են տալիս վերակազմելու տվյալ ժամանակաշրջանի պատմական իրողությունների ընդհանուր պատկերը։ Այդ աղբյուրների միջոցով դիտարկվում են քրդերի բնակության տարածքները, նրանց հիշատակությունները տարբեր պատմական երկերում, տարածաշրջանի քաղաքական իրադարձություններին մասնակցությունը, հասարակական կազմակերպվածության առանձնահատկությունները և հարևան ժողովուրդների ու պետությունների հետ ունեցած կապերը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է քրդական ցեղային և հասարակական կառույցների պատմական դերի բացահայտումը, ինչպես նաև այն քաղաքական ու սոցիալական պայմանների ներկայացումը, որոնց ազդեցությամբ զարգացել են քրդական համայնքները միջնադարյան Մերձավոր Արևելքում։ Առանձին նշանակություն ունի արաբական պատմագրության մեջ պահպանված տեղեկությունների պատմագիտական գնահատումը, քանի որ այդ երկերը ոչ միայն արձանագրում են կոնկրետ իրադարձություններ, այլև արտացոլում են ժամանակաշրջանի աշխարհագրական պատկերացումները, վարչաքաղաքական հարաբերությունները, ռազմական բախումները, իշխանությունների փոփոխությունները և տարբեր ժողովուրդների միջև ձևավորված փոխազդեցությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու քրդերի պատմական ներկայության մասին այն ժամանակաշրջանում, երբ Մերձավոր Արևելքում տեղի էին ունենում լայնածավալ քաղաքական և կրոնական վերափոխումներ, ձևավորվում էին նոր պետական կազմավորումներ, փոխվում էին իշխանության կենտրոնները, իսկ տարածաշրջանի ժողովուրդների միջև հարաբերությունները ձեռք էին բերում նոր բնույթ։ Պատմական նյութի ուսումնասիրության տեսանկյունից առանձնահատուկ արժեք ունի արաբական սկզբնաղբյուրների օգտագործումը, քանի որ վաղ միջնադարյան քրդական պատմության վերաբերյալ տեղեկությունների զգալի մասը պահպանվել է հենց այդ լեզվով գրված ժամանակագրություններում և աշխարհագրական աշխատություններում։ Հեղինակի մոտեցումը կարևոր է նաև այն առումով, որ քրդերի պատմությունը ներկայացվում է ոչ թե մեկուսացված ազգային պատմության շրջանակում, այլ միջնադարյան տարածաշրջանային զարգացումների ընդհանուր համատեքստում՝ ընդգծելով քաղաքական, տնտեսական, հասարակական և մշակութային փոխազդեցությունների նշանակությունը։ Աշխատությունը նպաստում է քրդական պատմական ինքնության ձևավորման վաղ շրջանի, ժողովրդի պատմական արմատների և տարածաշրջանային պատմության մեջ նրա ունեցած տեղի ուսումնասիրությանը՝ միաժամանակ կարևոր նյութ տրամադրելով միջնադարյան Մերձավոր Արևելքի պատմությամբ, արաբական պատմագրությամբ, իսլամական աշխարհի քաղաքական զարգացումներով և ժողովուրդների պատմական փոխհարաբերություններով հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Այն արժեքավոր է ինչպես մասնագիտական պատմագիտական ուսումնասիրությունների, այնպես էլ քրդերի պատմության վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնման համար՝ ընթերցողին ներկայացնելով վաղ միջնադարի պատմական աղբյուրների նշանակությունը և դրանց միջոցով անցյալի հասարակական ու քաղաքական իրողությունները վերակազմելու հնարավորությունները։

Թարմացվել է՝ 2026-11-17
Քրդերը VII–X դարերում

Անվճար

Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Տեսնել ավելին Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Տեսնել ավելին Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Տեսնել ավելին Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Տեսնել ավելին Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Տեսնել ավելին Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Տեսնել ավելին