Книги автора (1)

Онлайн

История

Քրդերը VII–X դարերում

Արշակ Պոլադյանի այս պատմագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է VII–X դարերի ընթացքում քուրդ ժողովրդի պատմությանը, նրա պատմական զարգացման առանձնահատկություններին, Մերձավոր Արևելքի քաղաքական, հասարակական և մշակութային կյանքում ունեցած դերին ու տարածաշրջանի պատմական գործընթացների հետ ունեցած փոխհարաբերություններին։ Աշխատության հիմնական նպատակն է լուսաբանել միջնադարյան վաղ շրջանի քրդերի պատմությունը՝ հիմնվելով հատկապես արաբալեզու պատմական և աշխարհագրական աղբյուրներում պահպանված տեղեկությունների վրա։ Քննության առարկա են դառնում այն պատմական իրադարձություններն ու պայմանները, որոնց շրջանակում ձևավորվել և զարգացել են քրդական համայնքները, ինչպես նաև արաբական խալիֆայության ընդարձակման, իսլամական պետությունների ձևավորման և տարածաշրջանային իշխանությունների փոխհարաբերությունների ազդեցությունը քրդերի հասարակական ու քաղաքական կյանքի վրա։ Հեղինակը կարևորում է քրդերի մասին միջնադարյան գրավոր վկայությունների ուսումնասիրությունը՝ ուշադրություն դարձնելով արաբ պատմագիրների, աշխարհագրագետների և ժամանակագիրների հաղորդած տեղեկություններին, որոնք հնարավորություն են տալիս վերակազմելու տվյալ ժամանակաշրջանի պատմական իրողությունների ընդհանուր պատկերը։ Այդ աղբյուրների միջոցով դիտարկվում են քրդերի բնակության տարածքները, նրանց հիշատակությունները տարբեր պատմական երկերում, տարածաշրջանի քաղաքական իրադարձություններին մասնակցությունը, հասարակական կազմակերպվածության առանձնահատկությունները և հարևան ժողովուրդների ու պետությունների հետ ունեցած կապերը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է քրդական ցեղային և հասարակական կառույցների պատմական դերի բացահայտումը, ինչպես նաև այն քաղաքական ու սոցիալական պայմանների ներկայացումը, որոնց ազդեցությամբ զարգացել են քրդական համայնքները միջնադարյան Մերձավոր Արևելքում։ Առանձին նշանակություն ունի արաբական պատմագրության մեջ պահպանված տեղեկությունների պատմագիտական գնահատումը, քանի որ այդ երկերը ոչ միայն արձանագրում են կոնկրետ իրադարձություններ, այլև արտացոլում են ժամանակաշրջանի աշխարհագրական պատկերացումները, վարչաքաղաքական հարաբերությունները, ռազմական բախումները, իշխանությունների փոփոխությունները և տարբեր ժողովուրդների միջև ձևավորված փոխազդեցությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու քրդերի պատմական ներկայության մասին այն ժամանակաշրջանում, երբ Մերձավոր Արևելքում տեղի էին ունենում լայնածավալ քաղաքական և կրոնական վերափոխումներ, ձևավորվում էին նոր պետական կազմավորումներ, փոխվում էին իշխանության կենտրոնները, իսկ տարածաշրջանի ժողովուրդների միջև հարաբերությունները ձեռք էին բերում նոր բնույթ։ Պատմական նյութի ուսումնասիրության տեսանկյունից առանձնահատուկ արժեք ունի արաբական սկզբնաղբյուրների օգտագործումը, քանի որ վաղ միջնադարյան քրդական պատմության վերաբերյալ տեղեկությունների զգալի մասը պահպանվել է հենց այդ լեզվով գրված ժամանակագրություններում և աշխարհագրական աշխատություններում։ Հեղինակի մոտեցումը կարևոր է նաև այն առումով, որ քրդերի պատմությունը ներկայացվում է ոչ թե մեկուսացված ազգային պատմության շրջանակում, այլ միջնադարյան տարածաշրջանային զարգացումների ընդհանուր համատեքստում՝ ընդգծելով քաղաքական, տնտեսական, հասարակական և մշակութային փոխազդեցությունների նշանակությունը։ Աշխատությունը նպաստում է քրդական պատմական ինքնության ձևավորման վաղ շրջանի, ժողովրդի պատմական արմատների և տարածաշրջանային պատմության մեջ նրա ունեցած տեղի ուսումնասիրությանը՝ միաժամանակ կարևոր նյութ տրամադրելով միջնադարյան Մերձավոր Արևելքի պատմությամբ, արաբական պատմագրությամբ, իսլամական աշխարհի քաղաքական զարգացումներով և ժողովուրդների պատմական փոխհարաբերություններով հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Այն արժեքավոր է ինչպես մասնագիտական պատմագիտական ուսումնասիրությունների, այնպես էլ քրդերի պատմության վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնման համար՝ ընթերցողին ներկայացնելով վաղ միջնադարի պատմական աղբյուրների նշանակությունը և դրանց միջոցով անցյալի հասարակական ու քաղաքական իրողությունները վերակազմելու հնարավորությունները։

Обновлено. 2026-11-17
Քրդերը VII–X դարերում

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Подробнее Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Подробнее Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Подробнее Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Подробнее Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Подробнее