Սարգսյան, Արմենակ Զենիկի

Այլ առարկաներ

Այս աշխատությունը նվիրված է հայկական զանգակատների ճարտարապետական առանձնահատկությունների, ձևավորման սկզբունքների, կառուցվածքային լուծումների և պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է հայկական եկեղեցական համալիրների կարևոր բաղադրիչներից մեկի՝ զանգակատան տեղն ու նշանակությունը հայկական ճարտարապետության ընդհանուր համակարգում՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց հորինվածքային, գեղարվեստական և շինարարական առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են զանգակատների ծավալատարածական կառուցվածքը, հատակագծային լուծումները, հարկայնությունը, սյուների և կամարների համակարգը, ծածկերի ձևերը, արտաքին հարդարանքը և դեկորատիվ տարրերը։ Առանձին կարևորություն է տրվում այն հանգամանքին, որ հայկական զանգակատները տարբեր ժամանակաշրջաններում ստացել են բազմազան ճարտարապետական լուծումներ՝ պայմանավորված ինչպես ժամանակի գեղարվեստական նախասիրություններով, այնպես էլ տեղական շինարարական ավանդույթներով, բնական միջավայրով և եկեղեցական համալիրի ընդհանուր հորինվածքով։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս հետևելու այս կառույցների ձևավորման և զարգացման ընթացքին՝ վաղ շրջանի լուծումներից մինչև ավելի ուշ միջնադարյան և նորագույն ժամանակաշրջանների օրինակներ։ Զանգակատների ուսումնասիրության միջոցով բացահայտվում են հայկական ճարտարապետությանը բնորոշ մի շարք սկզբունքներ՝ համաչափության զգացողությունը, կառուցվածքային տրամաբանության և գեղարվեստական արտահայտչականության համադրումը, քարե շինության հնարավորությունների ստեղծագործական օգտագործումը և մանրամասների նկատմամբ առանձնահատուկ ուշադրությունը։ Կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել նաև զանգակատների կապը եկեղեցու, գավթի և այլ օժանդակ կառույցների հետ, քանի որ դրանք հաճախ ոչ թե առանձին կանգնած շինություններ են, այլ ամբողջական վանական կամ եկեղեցական համալիրի հորինվածքային համակարգի մաս։ Ուսումնասիրությունը արժեքավոր է նաև հայկական մշակութային ժառանգության պահպանության տեսանկյունից, քանի որ բազմաթիվ պատմական զանգակատներ իրենց ճարտարապետական առանձնահատկություններով կարևոր վկայություններ են տարբեր դարաշրջանների շինարարական մշակույթի մասին։ Նյութը կարող է հետաքրքրել ճարտարապետներին, արվեստաբաններին, պատմաբաններին, մշակութաբաններին, հուշարձանագետներին, վերականգնող մասնագետներին, ինչպես նաև հայկական միջնադարյան ճարտարապետությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին և ընթերցողներին։ Աշխատությունը հատկապես արժեքավոր է նրանց համար, ովքեր ցանկանում են ուսումնասիրել հայկական եկեղեցական ճարտարապետության ձևաբանական զարգացումը, առանձին կառույցների փոխհարաբերությունը և հայկական ճարտարապետական ժառանգության մեջ զանգակատների ունեցած գեղարվեստական ու պատմամշակութային նշանակությունը։