Սարիբեկյան, Էլյա Հրաչյայի

Փիլիսոփայություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Գրիգոր Տաթևացու «Լուծմունք Յոբայ» երկի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով միջնադարյան հայ աստվածաբանական, փիլիսոփայական և մեկնողական գրականության համատեքստում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում Հոբի գրքի մեկնությունն է, դրա բովանդակային կառուցվածքը, գաղափարական շերտերը և այն մեկնողական սկզբունքները, որոնց միջոցով հեղինակը բացահայտում է աստվածաշնչյան տեքստի իմաստային ու բարոյափիլիսոփայական նշանակությունը։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել երկի կառուցվածքը, մեկնության մեթոդաբանությունը, աստվածաբանական հիմնադրույթները և հեղինակի կողմից աստվածաշնչյան պատմության առանձին դրվագների մեկնաբանման եղանակները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում չարիքի, տառապանքի, արդարության, Աստծո նախախնամության, մարդու ազատ կամքի, հավատքի և բարոյական պատասխանատվության հիմնախնդիրներին, որոնք Հոբի գրքի առանցքային թեմաներից են և կարևոր տեղ են զբաղեցնում նաև Տաթևացու մեկնողական համակարգում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես է հեղինակը համադրում աստվածաշնչյան մեկնությունը փիլիսոփայական դատողությունների, բարոյական խրատների և հոգևոր-աստվածաբանական մեկնաբանությունների հետ։ Կարևոր է նաև երկի լեզվական և գրական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ այն կարող է արժեքավոր նյութ տրամադրել միջնադարյան հայերենի, հայ աստվածաբանական բառապաշարի և մեկնողական գրականության լեզվի հետազոտության համար։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև Տաթևացու օգտագործած աղբյուրներին և մեկնողական ավանդույթներին՝ բացահայտելով հայ միջնադարյան մտքի կապերը քրիստոնեական ընդհանուր մեկնողական ժառանգության հետ։ Առանձին կարևորություն ունի երկի ձեռագրական ավանդույթի ուսումնասիրությունը, որը կարող է նպաստել ստեղծագործության տարածման, պահպանման և ընթերցման պատմության վերականգնմանը։ Տաթևացու մեկնողական մոտեցումը թույլ է տալիս դիտարկել Հոբի կերպարը ոչ միայն որպես աստվածաշնչյան պատմության հերոս, այլև որպես հավատքի, համբերության, տառապանքի հաղթահարման և մարդու հոգևոր կատարելագործման խորհրդանիշ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է Գրիգոր Տաթևացու աստվածաբանական և փիլիսոփայական ժառանգության ավելի ամբողջական ընկալման համար և հնարավորություն է տալիս գնահատելու նրա ներդրումը հայ միջնադարյան մեկնողական մտքի զարգացման գործում։ Երկի վերլուծությունը արժեքավոր է նաև հայ գրականության, փիլիսոփայության, աստվածաբանության և ձեռագրագիտության պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ բացահայտելով միջնադարյան հայ մտավոր մշակույթի այն առանձնահատկությունները, որոնցում աստվածաշնչյան մեկնությունը միավորվում է փիլիսոփայական մտորումների և բարոյական ուսուցման հետ։