Սիմոնյան, Կարինե Գևորգի

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է ուսուցչի մասնագիտական գործունեության արդյունավետությունն ապահովող մանկավարժական ձեռնահասության ձևավորման տեսական, մեթոդաբանական և գործնական հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ ժամանակակից կրթական պահանջների համատեքստում։ Մանկավարժական ձեռնահասությունը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված մասնագիտական գիտելիքների, կարողությունների, հմտությունների, արժեքային դիրքորոշումների և անձնային որակների ամբողջական համակարգ, որը հնարավորություն է տալիս ուսուցչին նպատակային կազմակերպել ուսուցման ու դաստիարակության գործընթացը, արձագանքել սովորողների տարբեր կարիքներին և գնահատել սեփական գործունեության արդյունավետությունը։ Հետազոտության շրջանակում առանձնացվում են առարկայական, մեթոդական, հոգեբանամանկավարժական, հաղորդակցական, տեղեկատվական, հետազոտական և կազմակերպական կարողությունները՝ ուսումնասիրելով դրանց փոխազդեցությունն ուսուցչի մասնագիտական կայացման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ուսանողակենտրոն և կարողունակությունների վրա հիմնված կրթական մոտեցումներին, որոնց պայմաններում ուսուցիչը հանդես է գալիս ոչ միայն գիտելիք փոխանցողի, այլև սովորողի ճանաչողական գործունեությունը կազմակերպող, ուղղորդող և աջակցող մասնագետի դերում։ Կարևորվում են դասի նպատակների սահմանման, ուսումնական բովանդակության ընտրության, արդյունավետ մեթոդների կիրառման, սովորողների առաջընթացի գնահատման և հետադարձ կապի կազմակերպման կարողությունները։ Ուսումնասիրվում է նաև տարբեր կրթական կարիքներ և ուսուցման տեմպեր ունեցող սովորողների հետ աշխատանքի կազմակերպումը՝ ընդգծելով տարբերակված և ներառական մանկավարժական մոտեցումների նշանակությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է թվային ձեռնահասության զարգացումը, քանի որ ժամանակակից ուսուցիչը պետք է կարողանա նպատակային ընտրել և կիրառել թվային կրթական ռեսուրսները՝ դրանք համապատասխանեցնելով ուսումնական խնդիրներին։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում մանկավարժական հաղորդակցությանը, ուսուցիչ–աշակերտ համագործակցությանը, դասարանում դրական սոցիալ-հոգեբանական միջավայրի ձևավորմանը և մասնագիտական էթիկային։ Մանկավարժական ռեֆլեքսիան դիտարկվում է որպես մասնագիտական զարգացման կարևոր մեխանիզմ, որի միջոցով ուսուցիչը վերլուծում է սեփական փորձը, բացահայտում ուժեղ և կատարելագործման ենթակա կողմերը և վերանայում կիրառվող մեթոդները։ Կարևորվում է նաև սկզբնական մասնագիտական պատրաստության և հետագա շարունակական զարգացման փոխկապակցվածությունը՝ վերապատրաստումների, ինքնակրթության, փորձի փոխանակման, մասնագիտական համայնքներում համագործակցության և հետազոտական գործունեության միջոցով։ Աշխատությունը մանկավարժական ձեռնահասության ձևավորումը ներկայացնում է որպես շարունակական և բազմաբաղադրիչ գործընթաց, որը զարգանում է տեսական գիտելիքի, գործնական փորձի, ինքնագնահատման և կրթական փոփոխություններին հարմարվելու փոխազդեցությամբ։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի մանկավարժական կրթության և ուսուցիչների մասնագիտական զարգացման համար՝ նպաստելով ժամանակակից դպրոցի պահանջներին համապատասխան մասնագետի պատրաստման ու շարունակական կատարելագործման համակարգային մոտեցումների ձևավորմանը։