Հեղինակի գրքերը (1)
Պատմություն
Всход на Арарат, или Вакациальная прогулка от Тифлиса до вершин Арарата
Աշխատությունը XIX դարի ճանապարհորդական գրականության և պատմաաշխարհագրական նկարագրության հետաքրքիր օրինակ է, որը ներկայացնում է Կոզմա Սպասկի-Ավտոնոմովի՝ Թիֆլիսից դեպի Արարատ կատարած ճանապարհորդության տպավորություններն ու դիտարկումները։ Հեղինակը ճանապարհային պատումը համադրում է բնաշխարհի, բնակավայրերի, պատմամշակութային հուշարձանների և տեղական բնակչության կենցաղի վերաբերյալ նկարագրությունների հետ՝ ստեղծելով ժամանակաշրջանի Հարավային Կովկասի և Հայաստանի մասին բազմաշերտ պատկեր։ Երթուղու նկարագրության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի բնությանը, լեռնային լանդշաֆտներին և Արարատի աշխարհագրական առանձնահատկություններին, իսկ ճանապարհորդական անմիջական տպավորությունները լրացվում են պատմական, ազգագրական և կրոնական դիտարկումներով։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում Երևանի բերդի և սարդարի պալատի, Էջմիածնի, հայկական եկեղեցական ավանդույթների ու տարածաշրջանի մշակութային միջավայրի վերաբերյալ տեղեկությունները։ Արարատ բարձրանալու պատմությունը ներկայացվում է որպես պատումի առանցքային հատված՝ ներառելով ճանապարհորդության ընթացքում կատարված բնագիտական և աշխարհագրական դիտարկումներ, լեռան բարձրության ու բնական պայմանների վերաբերյալ ժամանակաշրջանին բնորոշ պատկերացումներ և տեղական ավանդությունների արձանագրումներ։ Հեղինակը հետաքրքրություն է ցուցաբերում նաև Արարատի հետ կապված աստվածաշնչյան ավանդության և լեռան նկատմամբ բնակչության վերաբերմունքի հանդեպ՝ դրանք համադրելով սեփական ճանապարհորդական փորձառության հետ։ Աշխատության արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն արտացոլում է XIX դարի առաջին կեսի ճանապարհորդի ընկալումները Հայաստանի և հարակից տարածքների վերաբերյալ՝ միաժամանակ պահպանելով ժամանակաշրջանին բնորոշ լեզվական, մշակութային և աշխարհայացքային առանձնահատկությունները։ Այդ պատճառով նյութը կարող է ուսումնասիրվել ոչ միայն որպես ճանապարհորդության նկարագրություն, այլև որպես պատմական սկզբնաղբյուր, որի տեղեկությունները նպատակահարմար է համադրել նույն ժամանակաշրջանի այլ վկայությունների հետ։ Այն կարևոր նյութ է Հայաստանի պատմական աշխարհագրության, Արարատի ուսումնասիրության պատմության, հայ ժողովրդի մշակութային կյանքի և XIX դարի ճանապարհորդական գրականության ուսումնասիրության համար։
Թարմացվել է՝ 2026-09-26