Ստեփանյան, Արմենուհի Ռոբերտի

Literature

Աշխատությունը նվիրված է 20-րդ դարի սկզբի արևմտահայ պարբերական մամուլում գավառական կյանքի, տեղական հասարակական հարաբերությունների և մշակութային միջավայրի ներկայացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում են այն հեղինակները և թղթակիցները, որոնք մամուլի էջերում անդրադարձել են արևմտահայ տարբեր բնակավայրերի առօրյային, բնակչության սոցիալական վիճակին, կրթական ու մշակութային կյանքին, ավանդույթներին և ժամանակաշրջանի հասարակական խնդիրներին։ Քննության են առնվում գավառներից հրապարակվող թղթակցությունների, ակնարկների, նկարագրությունների և հրապարակախոսական նյութերի թեմատիկ ու ժանրային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց լեզուն և ոճը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես էին հեղինակները ներկայացնում տեղի բնակչության կենցաղը, զբաղմունքները, տնտեսական պայմանները, դպրոցների ու կրթական հաստատությունների գործունեությունը, համայնքային հարաբերությունները և հասարակական նախաձեռնությունները։ Վերլուծվում է գավառագիրների դերը արևմտահայ հասարակության տարբեր հատվածների միջև տեղեկատվական և մշակութային կապերի ձևավորման գործում, քանի որ նրանց հրապարակումները հնարավորություն էին տալիս պարբերականների ընթերցողներին տեղեկություններ ստանալ կենտրոններից հեռու գտնվող բնակավայրերի կյանքի և խնդիրների մասին։ Կարևորվում է նաև այդ նյութերի պատմական և ազգագրական արժեքը, քանի որ դրանցում պահպանվել են տեղեկություններ բնակավայրերի, տեղական սովորույթների, խոսվածքների, կրթական կյանքի, տնտեսական գործունեության և հասարակական հարաբերությունների վերաբերյալ։ Ուսումնասիրվում են հեղինակների հրապարակախոսական դիրքորոշումները, իրականության նկարագրման եղանակները և հասարակական խնդիրների նկատմամբ նրանց արձագանքը։ Անդրադարձ է կատարվում արևմտահայ մամուլի զարգացման ընդհանուր միջավայրին և այն դերակատարությանը, որն ունեցել են պարբերականները հասարակական մտքի, գրական կյանքի և մշակութային հաղորդակցության ձևավորման գործում։ Գավառական նյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս նաև բացահայտելու կենտրոնի և գավառների միջև առկա մշակութային ու սոցիալական տարբերությունները և դրանց արտացոլումը մամուլում։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի արևմտահայ մամուլի և գրականության պատմության, հայ լրագրության, մշակութաբանության ու պատմական ազգագրության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով մամուլի նյութերի միջոցով առավել ամբողջական պատկերացում կազմել 20-րդ դարասկզբի արևմտահայ հասարակության բազմաշերտ կյանքի մասին։