Թահերեզադեհոջաթի, ֆարնազ Սեյեդ Մոհամմադշարիֆ

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է Էժեն Իոնեսկոյի դրամատուրգիայում կերպարների կառուցման սկզբունքների, նրանց հոգեբանական, գաղափարական և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն յուրահատուկ կերպարային համակարգն է, որի միջոցով բացահայտվում են մարդու օտարման, հաղորդակցության դժվարության, անհատականության կորստի, հասարակական պայմանականությունների և գոյության անհեթեթության խնդիրները։ Դրամատուրգի կերպարները հաճախ հեռանում են դասական թատրոնին բնորոշ ամբողջական հոգեբանական բնութագրումից և ներկայանում որպես որոշակի գոյաբանական վիճակներ, վարքագծային ձևեր կամ հասարակական հարաբերություններ արտահայտող գեղարվեստական տիպեր։ Քննվում է նրանց խոսքի և գործողությունների միջև առաջացող հակասությունը, երկխոսությունների խզվածությունը, կրկնությունները, տրամաբանական կապերի թուլացումը և լեզվի աստիճանական իմաստազրկումը, որոնց միջոցով ընդգծվում է մարդկանց միջև իրական հաղորդակցության ճգնաժամը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սովորական առօրյա մարդու կերպարին, որը հայտնվում է անսովոր կամ անհեթեթ իրավիճակներում և ստիպված է դիմակայել շրջապատող իրականության անկանխատեսելի փոփոխություններին։ Հերոսների վարքագծի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու անհատի և զանգվածի, ազատ ընտրության և հարմարվողականության, անձնական ինքնության և հասարակական ճնշման միջև հակադրությունները։ Կարևոր նշանակություն ունեն նաև կերպարների փոխակերպումները, որոնց միջոցով արտաքին իրադարձությունները հաճախ վերածվում են մարդու ներքին կամ հասարակական վիճակի խորհրդանշական արտահայտության։ Ուսումնասիրվում է կոմիկականի և ողբերգականի համադրությունը, քանի որ կերպարների գործողությունների ծիծաղաշարժ կամ գրոտեսկային բնույթը հաճախ ուղեկցվում է միայնության, վախի, անօգնականության և գոյաբանական անորոշության զգացումով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր դրամաների գլխավոր և երկրորդական կերպարները՝ բացահայտելու կրկնվող կերպարային տիպերը և դրանց փոփոխությունները հեղինակի ստեղծագործական զարգացման ընթացքում։ Կերպարների բնութագրումը դիտարկվում է նաև աբսուրդի թատրոնի գեղագիտության համատեքստում, որտեղ ավանդական սյուժետային ու հոգեբանական տրամաբանության խախտումը դառնում է գեղարվեստական արտահայտչամիջոց։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Իոնեսկոյի դրամատուրգիական աշխարհի, մարդու գոյության վերաբերյալ նրա գեղարվեստական պատկերացումների և եվրոպական նորագույն դրամայի կերպարակերտման առանձնահատկությունների մասին։