Զաքարյան, Արթուր Հակոբի

Տեխնոլոգիա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ալյումինային հակաշփական համաձուլվածքների ձուլման տեխնոլոգիայի մշակմանը, ինչպես նաև դրանց կառուցվածքի, մեխանիկական և շահագործական հատկությունների ձևավորման օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակը այնպիսի տեխնոլոգիական մոտեցումների մշակումն է, որոնք հնարավորություն կտան ստանալ պահանջվող կառուցվածքով և բարձր эксплуатаացիոն ցուցանիշներով ալյումինային համաձուլվածքներ, որոնք կարող են կիրառվել շփման և մաշվածության ենթարկվող մեքենաների ու մեխանիզմների հանգույցներում։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում ձուլման գործընթացի հիմնական պարամետրերի ուսումնասիրմանը, քանի որ հալված մետաղի ջերմաստիճանը, սառեցման արագությունը, ձուլման պայմանները, բաղադրության առանձնահատկությունները և հետագա ջերմային մշակումը կարող են էապես ազդել ձևավորվող մետաղական կառուցվածքի և վերջնական հատկությունների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում համաձուլվածքի կառուցվածքային բաղադրիչների ձևավորմանը, հատիկայնությանը, փուլերի բաշխվածությանը և դրանց փոխազդեցությանը, քանի որ միկրոկառուցվածքի առանձնահատկությունները անմիջականորեն կապված են նյութի ամրության, կարծրության, մաշակայունության, շփման գործակցի և այլ շահագործական բնութագրերի հետ։ Հակաշփական նյութերի դեպքում առանձնահատուկ նշանակություն ունի այնպիսի կառուցվածքի ստացումը, որը կարող է նվազեցնել շփման հետևանքով առաջացող կորուստները և ապահովել դետալների երկարատև ու հուսալի աշխատանքը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են համադրվել նյութի քիմիական բաղադրությունը, ձուլման տեխնոլոգիական պայմանները և ստացված կառուցվածքային փոփոխությունները՝ պարզելու համար դրանց ազդեցությունը համաձուլվածքի մեխանիկական ու հակաշփական հատկությունների վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև տեխնոլոգիական գործընթացի օպտիմալացումը՝ հնարավոր դարձնելով թերությունների նվազեցումը, կառուցվածքի միատարրության բարձրացումը և անհրաժեշտ շահագործական հատկությունների ապահովումը։ Ստացված արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ մեքենաշինության, ավտոմոբիլային և արդյունաբերական սարքավորումների արտադրության, ինչպես նաև տարբեր շփվող հանգույցների համար նախատեսված դետալների պատրաստման ոլորտներում։ Աշխատանքի գիտական արժեքը կայանում է նրանում, որ այն ուսումնասիրում է «ձուլման տեխնոլոգիա–կառուցվածք–հատկություններ» փոխկապակցված համակարգը՝ հնարավորություն տալով հասկանալ, թե արտադրական պայմանների փոփոխությունն ինչպես է անդրադառնում նյութի ներքին կառուցվածքի և վերջնական շահագործական բնութագրերի վրա։ Գործնական առումով հետազոտությունը կարող է նպաստել ավելի արդյունավետ և մաշակայուն ալյումինային համաձուլվածքների ստացմանը, ձուլման տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործմանը և մեքենաշինական դետալների ծառայության ժամկետի երկարացմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համատեղում է մետալուրգիայի, նյութագիտության և տեխնոլոգիական գործընթացների ուսումնասիրությունը՝ նպատակ ունենալով մշակել ալյումինային հակաշփական համաձուլվածքների ստացման արդյունավետ տեխնոլոգիա և բացահայտել դրանց կառուցվածքի ու հատկությունների ձևավորման հիմնական գործոնները։