Зеленев, Евгений Ильич

Зеленев, Евгений Ильич

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Օսմանիզմի դոկտրինան և դրա դերը Սիրիայի հասարակական-քաղաքական կյանքում (XIX դարի երկրորդ կես – XX դարի սկիզբ)

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև XX դարի սկիզբը Օսմանյան կայսրության հասարակական և քաղաքական կյանքում կարևոր դեր ունեցած օսմանիզմի գաղափարախոսության ուսումնասիրությանը և դրա ազդեցությանը Սիրիայի քաղաքական, հասարակական ու ազգային գործընթացների վրա։ Օսմանիզմը դիտարկվում է որպես կայսրության միասնականության պահպանմանն ուղղված պետական-քաղաքական գաղափարախոսություն, որի հիմնական նպատակներից էր տարբեր էթնիկական, կրոնական և մշակութային համայնքների միավորումը մեկ ընդհանուր օսմանյան քաղաքական ինքնության շուրջ։ Այս գաղափարախոսությունը ձևավորվեց Օսմանյան կայսրության խորացող ներքին ճգնաժամի, վարչական վերափոխումների, ազգային ինքնագիտակցության աճի և եվրոպական քաղաքական ու գաղափարական ազդեցությունների պայմաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օսմանիզմի ձևավորման պատմական նախադրյալներին, գաղափարական հիմքերին, զարգացման փուլերին և կայսրության պետական քաղաքականության մեջ դրա ունեցած նշանակությանը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է օսմանյան իշխանությունների իրականացրած բարեփոխումների և կենտրոնացման քաղաքականության դիտարկումը՝ հատկապես Թանզիմաթի ժամանակաշրջանի ու 1876 թվականի սահմանադրական շարժման համատեքստում։ Քննության են առնվում քաղաքացիական հավասարության, ընդհանուր պետական պատկանելության, կայսրության ժողովուրդների իրավական կարգավիճակի և կենտրոնական իշխանության ամրապնդման գաղափարները, ինչպես նաև դրանց գործնական կիրառման հնարավորություններն ու սահմանափակումները։ Առանձին նշանակություն ունի Սիրիայի պատմական միջավայրի ուսումնասիրությունը, քանի որ այն Օսմանյան կայսրության կարևորագույն արաբական նահանգներից էր՝ առանձնանալով իր բազմազան հասարակական կառուցվածքով, կրոնական համայնքներով, քաղաքային կենտրոններով, տնտեսական կապերով և ձևավորվող մտավորական ու քաղաքական շրջանակներով։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես էին օսմանիզմի գաղափարները տարածվում սիրիական հասարակության տարբեր շերտերում, ինչպիսի արձագանք էին առաջացնում տեղական քաղաքական և մտավորական շրջանակներում, ինչպես էին փոխազդում ավանդական հասարակական հարաբերությունների, կրոնական պատկանելության և արաբական մշակութային ինքնագիտակցության հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում կենտրոնական իշխանությունների և տեղական հասարակական ուժերի հարաբերություններին, վարչական կառավարման առանձնահատկություններին, քաղաքական մասնակցության հնարավորություններին և սիրիական հասարակության ներսում ընթացող փոփոխություններին։ Ուսումնասիրության առանցքային խնդիրներից է նաև օսմանիզմի և ձևավորվող արաբական ազգային գիտակցության փոխհարաբերության բացահայտումը։ XIX դարի երկրորդ կեսին կրթության, մամուլի, գրականության և հասարակական մտքի զարգացմանը զուգընթաց արաբական մտավորական շրջանակներում աստիճանաբար մեծանում էր լեզվական, մշակութային և պատմական ինքնության գիտակցումը։ Այս գործընթացը նոր բովանդակություն էր հաղորդում կայսրության միասնականության գաղափարին և առաջ բերում հարցեր արաբական հասարակության քաղաքական իրավունքների, ինքնուրույնության ու կայսրության կազմում նրա տեղի վերաբերյալ։ Այդ համատեքստում օսմանիզմը ներկայացվում է ոչ միայն որպես պետական գաղափարախոսություն, այլև որպես հասարակական տարբեր ուժերի, քաղաքական շահերի և ինքնության պատկերացումների փոխազդեցության կարևոր գործոն։ Աշխատության պատմագիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն օսմանյան քաղաքականության ուսումնասիրությունը համադրում է Սիրիայի ներքին հասարակական զարգացումների հետ՝ բացահայտելով կայսերական գաղափարախոսության և տեղական քաղաքական իրականության միջև առկա կապերն ու հակասությունները։ Այն կարևոր նշանակություն ունի Մերձավոր Արևելքի նոր շրջանի պատմության, Օսմանյան կայսրության վերջին տասնամյակների, արաբական ազգային շարժումների ձևավորման և սիրիական հասարակության քաղաքական ինքնագիտակցության զարգացման գործընթացները հասկանալու համար։ Նյութը հատկապես արժեքավոր է պատմաբանների, արևելագետների, քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների և Օսմանյան կայսրության ու արաբական աշխարհի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ հնարավորություն ընձեռելով ավելի խորությամբ ընկալելու այն պատմական և գաղափարական գործընթացները, որոնք նախապատրաստեցին տարածաշրջանի հետագա քաղաքական վերափոխումները։

Թարմացվել է՝ 2026-11-20
Օսմանիզմի դոկտրինան և դրա դերը Սիրիայի հասարակական-քաղաքական կյանքում (XIX դարի երկրորդ կես – XX դարի սկիզբ)

Անվճար

Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Տեսնել ավելին Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Տեսնել ավելին Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Տեսնել ավելին Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Տեսնել ավելին Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Տեսնել ավելին Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Տեսնել ավելին