Биологические особенности роста картофеля (Solanum tuberosum L.) под влиянием зеленых изотных удобрений в условиях Западного Ирана

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է հանրակրթական դպրոցում կրթական և դաստիարակչական գործընթացների կառավարման ժամանակակից մոտեցումների, մեթոդների ու տեխնոլոգիաների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է դպրոցի՝ որպես միասնական մանկավարժական համակարգի արդյունավետ կազմակերպման վրա, որտեղ ուսուցումը, դաստիարակությունը, կառավարչական գործունեությունը և կրթական միջավայրի զարգացումը փոխկապակցված գործընթացներ են։ Քննության են առնվում կրթական հաստատության կառավարման հիմնական գործառույթները՝ նպատակադրումը, պլանավորումը, կազմակերպումը, համակարգումը, վերահսկումը, արդյունքների գնահատումը և հետադարձ կապի ապահովումը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում դպրոցի ղեկավարության, ուսուցիչների, դասղեկների, մանկավարժական խորհրդի, սովորողների և ծնողների միջև համագործակցության կազմակերպմանը՝ այն դիտարկելով կրթադաստիարակչական աշխատանքի արդյունավետության կարևոր պայման։ Ուսումնասիրվում են կառավարման ավանդական և նորարարական մոտեցումները, ռազմավարական ու ընթացիկ պլանավորման մեխանիզմները, որոշումների ընդունման գործընթացները և կրթական հաստատության ներքին կառավարման կառուցվածքի կատարելագործման հնարավորությունները։ Կարևորվում է սովորողակենտրոն կրթական միջավայրի ձևավորումը, որտեղ հաշվի են առնվում աշակերտների տարիքային ու անհատական առանձնահատկությունները, կրթական պահանջները, հետաքրքրությունները և սոցիալական զարգացման պայմանները։ Անդրադարձ է կատարվում դաստիարակչական աշխատանքի ծրագրավորմանը, արժեքային համակարգի, պատասխանատվության, համագործակցության, ինքնուրույնության և հասարակական ակտիվության զարգացմանը նպաստող միջոցառումներին։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է նաև մանկավարժական կոլեկտիվի կառավարման խնդիրը՝ մասնագիտական համագործակցության, աշխատանքի արդյունավետ բաշխման, ուսուցիչների շարունակական զարգացման և նախաձեռնողականության խթանման տեսանկյունից։ Առանձին նշանակություն է տրվում կրթության որակի վերահսկման և գնահատման տեխնոլոգիաներին, որոնք հնարավորություն են տալիս բացահայտել առկա խնդիրները, գնահատել իրականացվող ծրագրերի արդյունքները և համապատասխան փոփոխություններ կատարել կառավարման գործընթացներում։ Ուսումնասիրվում է տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների կիրառությունը դպրոցի կառավարման մեջ՝ տվյալների հավաքագրման ու մշակման, փաստաթղթաշրջանառության, հաղորդակցության, պլանավորման և կրթական գործընթացի մշտադիտարկման արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Կարևորվում են նաև դպրոցի և ընտանիքի համագործակցությունը, ծնողների մասնակցությունը կրթադաստիարակչական գործընթացին և դպրոցի կապը համայնքի ու սոցիալական այլ հաստատությունների հետ։ Կառավարման արդյունավետությունը դիտարկվում է որպես կրթության որակի, բարենպաստ հոգեբանական միջավայրի, մանկավարժական գործունեության կազմակերպվածության և սովորողների բազմակողմանի զարգացման վրա ազդող կարևոր գործոն։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել կրթության կառավարման, մանկավարժության և դպրոցական կառավարման ոլորտներում աշխատող մասնագետների, դպրոցների ղեկավարների, ուսուցիչների, մանկավարժների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է հասարակական, քաղաքական և հումանիտար գիտությունների տարբեր ոլորտներում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական գրականության լայն դաշտում։ Այն ընդգրկում է հասարակական-քաղաքական գիտություններ, բանասիրական գիտություններ, գրականագիտություն, լեզվաբանություն, պատմություն և պատմական գիտություններ, աշխարհագրություն, հնագիտություն և ազգագրություն՝ արտացոլելով այս ոլորտներում ձևավորվող ժամանակակից գիտական մոտեցումները, տեսական զարգացումները և մեթոդաբանական նորարարությունները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների և ուսումնական գործընթացի համար՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր հրատարակություններին, գնահատել դրանց գիտական արժեքը և կիրառել դրանք տարբեր հումանիտար ուսումնասիրությունների շրջանակներում։ Այն նաև նպաստում է միջգիտակարգային կապերի զարգացմանը՝ ապահովելով գիտելիքի համակարգված տարածում և աջակցելով հումանիտար գիտությունների զարգացման շարունակականությանը։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի և Վրաստանի միջև հարաբերությունների ձևավորմանն ու զարգացմանը Խորհրդային Միության փլուզումից հետո՝ 1991-1999 թվականների ընթացքում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում երկու նորանկախ պետությունների միջև քաղաքական, տնտեսական, դիվանագիտական և տարածաշրջանային փոխգործակցության հիմնական ուղղություններն են, ինչպես նաև այն ներքին և արտաքին գործոնները, որոնք ազդեցություն են ունեցել երկկողմ հարաբերությունների բնույթի և զարգացման ընթացքի վրա։ Աշխատանքը ներկայացնում է հետխորհրդային առաջին տասնամյակի քաղաքական իրողությունները, երբ Հայաստանը և Վրաստանը միաժամանակ կանգնած էին պետական կառավարման նոր համակարգերի ձևավորման, տնտեսական վերափոխումների, ազգային անվտանգության ապահովման և արտաքին քաղաքականության ինքնուրույն առաջնահերթությունների մշակման անհրաժեշտության առաջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատմանը, բարձր մակարդակի քաղաքական շփումներին, փոխադարձ պետական և հասարակական շահերի համադրմանը, ինչպես նաև տարածաշրջանային կայունության պահպանման խնդիրներին։ Ուսումնասիրվում է նաև տնտեսական համագործակցությունը, մասնավորապես՝ առևտրատնտեսական կապերը, տրանսպորտային հաղորդակցությունները և հաղորդակցության ուղիների նշանակությունը երկու երկրների համար։ Կարևոր տեղ է հատկացվում տարածաշրջանային հակամարտություններին և դրանց ազդեցությանը երկկողմ հարաբերությունների վրա, այդ թվում՝ Աբխազիայի և Հարավային Օսիայի հակամարտությունների հետևանքներին, տարածաշրջանային անվտանգության խնդիրներին և հարևան պետությունների հետ Հայաստանի ու Վրաստանի հարաբերությունների փոխազդեցությանը։ Աշխատությունը դիտարկում է նաև Հայաստանի և Վրաստանի աշխարհաքաղաքական դիրքի առանձնահատկությունները, Ռուսաստանի ազդեցությունը տարածաշրջանում, Թուրքիայի և Ադրբեջանի գործոնը, ինչպես նաև միջազգային և տարածաշրջանային կազմակերպությունների շրջանակներում ձևավորվող նոր հարաբերությունները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է երկու երկրների արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունների համեմատական դիտարկումը և այն հարցի վերլուծությունը, թե ինչպես են տարբեր ազգային ու ռազմավարական շահերը համադրվել ընդհանուր տարածաշրջանային և երկկողմ հետաքրքրությունների հետ։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հետխորհրդային Հարավային Կովկասում պետությունների միջև հարաբերությունների ձևավորման բարդ գործընթացի մասին և հասկանալու Հայաստանի ու Վրաստանի փոխհարաբերությունների զարգացման պատմական հիմքերը։ Նյութը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, տարածաշրջանագիտությամբ զբաղվող հետազոտողներին, դասախոսներին և ուսանողներին, ինչպես նաև Հարավային Կովկասի քաղաքական պատմությամբ և հայ-վրացական կապերի զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Բժշկություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է նախածննդյան ուլտրաձայնային ախտորոշման ոլորտում համակարգչային մոդելավորման կիրառություններին և զարգացման ժամանակակից միտումներին։ Գրքում ներկայացվում են պտղի զարգացման վիզուալիզացիայի ֆիզիկական և կենսաբժշկական հիմքերը, ուլտրաձայնային ազդանշանների մշակման մեթոդները և պատկերների վերակառուցման ալգորիթմները։ Հեղինակը վերլուծում է համակարգչային մոդելավորման դերը պտղի անատոմիական կառուցվածքների ճշգրիտ գնահատման, զարգացման շեղումների վաղ հայտնաբերման և ախտորոշման որակի բարձրացման գործընթացում։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև 3D և 4D ուլտրաձայնային տեխնոլոգիաները, արհեստական բանականության կիրառությունները պատկերների վերլուծության մեջ, ինչպես նաև տվյալների թվային մշակման և ինտեգրման խնդիրները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մոդելավորման կլինիկական կիրառելիությանը, ախտորոշման ճշգրտության բարձրացմանը և ռիսկերի նվազեցմանը հղիության վերահսկման ընթացքում։ Գիրքը նախատեսված է ուլտրաձայնային ախտորոշման մասնագետների, գինեկոլոգների, պերինատոլոգների, կենսաբժշկական ինժեներների և հետազոտողների համար՝ առաջարկելով համապարփակ մոտեցում համակարգչային մոդելավորման կիրառմանը նախածննդյան բժշկության մեջ։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է մարմնամարզության ոլորտում կիրառվող մասնագիտական տերմինների համակարգի տեսական և մեթոդական նշանակության ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով որպես ֆիզիկական վարժությունների ճշգրիտ նկարագրման, բացատրման, դասակարգման և ուսուցման կարևոր միջոց։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն հարցի վրա, թե մասնագիտական լեզուն ինչպես է նպաստում շարժողական գործողությունների կառուցվածքի ճիշտ ընկալմանը, ուսուցչի և սովորողի միջև տեղեկատվության արդյունավետ փոխանցմանը, վարժությունների կատարման հաջորդականության յուրացմանը և շարժողական հմտությունների գիտակցված ձևավորմանը։ Մարմնամարզության ուսուցման ընթացքում տերմինաբանությունը կատարում է ոչ միայն անվանողական, այլև ճանաչողական, հաղորդակցական և մեթոդական գործառույթ, քանի որ ճիշտ ընտրված տերմինը հնարավորություն է տալիս կարճ և միանշանակ ձևով արտահայտել շարժման էական առանձնահատկությունները։ Մասնագիտական հասկացությունների միասնական համակարգի առկայությունը կարևոր պայման է ուսուցման կազմակերպման համար, որովհետև նույն շարժման կամ դիրքի տարբեր անվանումների անկանոն կիրառումը կարող է դժվարացնել առաջադրանքի ընկալումը և առաջացնել կատարման սխալներ։ Հետազոտության մեջ մարմնամարզական տերմինաբանությունը դիտարկվում է որպես պատմականորեն ձևավորված և շարունակաբար զարգացող համակարգ, որը կապված է ֆիզիկական դաստիարակության տեսության, սպորտային պրակտիկայի, կենսամեխանիկայի, անատոմիայի և մանկավարժության հետ։ Տերմինների ձևավորումը պայմանավորված է շարժումների բազմազանությամբ և դրանց հնարավորինս ճշգրիտ դասակարգման անհրաժեշտությամբ։ Մարմնի սկզբնական և վերջնական դիրքերը, առանձին օղակների շարժումները, հենումները, կախերը, ցատկերը, պտույտները, հավասարակշռությունները և այլ շարժողական գործողություններ պահանջում են հստակ անվանումներ, որպեսզի հնարավոր լինի դրանք գրանցել, հաղորդել և վերարտադրել առանց երկար նկարագրությունների։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում տերմինի ճշգրտության սկզբունքին։ Մասնագիտական անվանումը պետք է հնարավորինս միանշանակ արտահայտի համապատասխան շարժումը կամ դիրքը և նվազեցնի տարբեր մեկնաբանությունների հավանականությունը։ Եթե նույն տերմինը տարբեր իրավիճակներում օգտագործվում է էապես տարբեր նշանակություններով, ուսուցման ընթացքում կարող են առաջանալ հաղորդակցական դժվարություններ։ Այդ պատճառով տերմինների համակարգումը և սահմանումների հստակեցումը կարևոր են ինչպես տեսական աշխատությունների, այնպես էլ գործնական դասավանդման համար։ Տերմինաբանական ճշգրտությունը հատկապես մեծ նշանակություն ունի այն վարժությունների դեպքում, որոնց կատարման ընթացքում մարմնի դիրքի փոքր փոփոխությունն անգամ կարող է փոխել շարժման տեխնիկական բնույթը։ Կարևորվում է տերմինների հակիրճության սկզբունքը։ Ֆիզիկական վարժության կատարման ժամանակ ուսուցիչը հաճախ սահմանափակ ժամանակ ունի շարժման վերաբերյալ հրահանգ հաղորդելու համար։ Երկար և բարդ բացատրությունը կարող է խանգարել շարժողական գործողության ամբողջական ընկալմանը, մինչդեռ սովորողին արդեն ծանոթ հստակ տերմինը կարող է փոխարինել ընդարձակ նկարագրությանը։ Այս հատկությունը մասնագիտական լեզուն դարձնում է դասի կազմակերպման արդյունավետ գործիք։ Սակայն հակիրճությունը արդյունավետ է միայն այն դեպքում, երբ սովորողները նախապես յուրացրել են համապատասխան հասկացությունների նշանակությունը։ Հետևաբար տերմինների ուսուցումը պետք է դիտարկել որպես ֆիզիկական կրթության բովանդակության բաղադրիչ, այլ ոչ թե ենթադրել, որ դրանց իմաստը սովորողի համար ինքնաբերաբար հասկանալի է։ Առանձին ուղղություն է տերմինի և շարժողական պատկերացման փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Երբ սովորողը լսում է իրեն հայտնի մասնագիտական անվանումը, այն կարող է ակտիվացնել տվյալ շարժման վերաբերյալ արդեն ձևավորված պատկերացումը՝ մարմնի դիրքի, շարժման ուղղության, ամպլիտուդի, հաջորդականության և կատարման այլ առանձնահատկությունների մասին։ Այս տեսանկյունից տերմինը հանդես է գալիս որպես շարժողական գործողության մտավոր մոդելի լեզվական արտահայտություն։ Որքան ճշգրիտ է սովորողի մոտ ձևավորված հասկացությունը, այնքան արդյունավետ կարող է լինել բանավոր հրահանգի և իրական շարժման միջև կապը։ Հետազոտության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում սկզբնական դիրքերի տերմինաբանությունը։ Վարժության ճիշտ կատարումը մեծապես կախված է այն դիրքից, որից սկսվում է շարժումը։ Ոտքերի, ձեռքերի, իրանի և գլխի դիրքերի հստակ անվանումները հնարավորություն են տալիս արագ կազմակերպել սովորողների աշխատանքը և ապահովել առաջադրանքի միասնական ընկալումը։ Սկզբնական դիրքի ոչ ճշգրիտ ըմբռնումը կարող է փոխել ամբողջ վարժության տեխնիկան, ուստի դրանց անվանումների ուսուցումը նպատակահարմար է իրականացնել գործնական ցուցադրման հետ համատեղ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում շարժման ուղղությունը և տարածական հարաբերությունները ներկայացնող տերմիններին։ Վեր, վար, առաջ, հետ, կողմ, շրջանաձև և այլ ուղղությունները պարզ են թվում առօրյա լեզվում, սակայն մարմնամարզական գործունեության մեջ դրանց նշանակությունը կարող է պահանջել ավելի հստակ տարածական կողմնորոշում։ Սովորողը պետք է կարողանա ոչ միայն հասկանալ բանավոր հրահանգը, այլև համապատասխանեցնել այն սեփական մարմնի դիրքին և շարժման ընթացքին։ Այս կարողությունը նպաստում է տարածական կողմնորոշման և շարժումների գիտակցված կառավարման զարգացմանը։ Կարևորվում է նաև շարժման ամպլիտուդը, արագությունը, ռիթմը և տեմպը բնութագրող մասնագիտական բառապաշարը։ Ֆիզիկական վարժությունը չի սահմանվում միայն շարժման ուղղությամբ։ Նույն գործողությունը տարբեր տեխնիկական նշանակություն կարող է ստանալ կատարման արագության, ուժգնության կամ շարժման ծավալի փոփոխության դեպքում։ Այդ պատճառով տերմինաբանությունը պետք է հնարավորություն տա ներկայացնել շարժման ոչ միայն ձևը, այլև դրա որակական առանձնահատկությունները։ Այս հասկացությունների ճիշտ յուրացումը սովորողին օգնում է ավելի գիտակցաբար վերահսկել սեփական կատարումը։ Առանձին տեղ է զբաղեցնում ընդհանուր զարգացնող վարժությունների գրանցման և նկարագրման համակարգը։ Վարժությունների հաջորդականության գրավոր ներկայացումը պահանջում է միասնական պայմանական կառուցվածք, որի միջոցով հնարավոր է նշել սկզբնական դիրքը, շարժման ուղղությունը, գործողությունների հաջորդականությունը և անհրաժեշտ կրկնությունները։ Տերմինաբանական համակարգը այս դեպքում հանդես է գալիս որպես մասնագիտական գրանցման լեզու։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսուցչին նախապատրաստել դասի նյութը, կազմել վարժությունների համալիրներ և անհրաժեշտության դեպքում դրանք վերարտադրել նույն կառուցվածքով։ Հետազոտության մեջ կարևորվում է տերմինաբանության կապը վարժությունների դասակարգման հետ։ Շարժողական գործողությունների բազմազանությունը պահանջում է դրանք խմբավորել որոշակի հատկանիշներով՝ ըստ կառուցվածքի, նպատակի, մարմնի աշխատանքի բնույթի, գործիքի օգտագործման կամ կատարման պայմանների։ Դասակարգումը հեշտացնում է ուսումնական նյութի համակարգումը և պարզից բարդ անցման կազմակերպումը։ Տերմինների համակարգը, իր հերթին, արտացոլում է այդ դասակարգումը՝ ստեղծելով փոխկապակցված հասկացությունների ամբողջություն։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում վարժության անվանման և դրա տեխնիկական կառուցվածքի հարաբերությանը։ Լավ ձևավորված մասնագիտական անվանումը կարող է տեղեկություն պարունակել շարժման հիմնական բնույթի մասին և սովորողին օգնել կանխատեսելու գործողության կառուցվածքը։ Այս պատճառով տերմինների յուրացումը նպաստում է ոչ միայն մասնագիտական բառապաշարի ընդլայնմանը, այլև շարժումների վերլուծության կարողության զարգացմանը։ Սովորողը աստիճանաբար կարող է սովորել բարդ շարժումը բաժանել առանձին փուլերի և յուրաքանչյուր փուլը նկարագրել համապատասխան հասկացություններով։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բանավոր բացատրության և ցուցադրման փոխհարաբերությունը։ Ֆիզիկական վարժությունների ուսուցման ժամանակ միայն բառային նկարագրությունը միշտ չէ, որ բավարար է նոր շարժման ամբողջական պատկեր ստեղծելու համար։ Ցուցադրումը հնարավորություն է տալիս տեսողականորեն ընկալել շարժման կառուցվածքը, իսկ տերմինաբանական բացատրությունը՝ առանձնացնել դրա կարևոր տարրերը և դրանք դարձնել գիտակցված։ Երկու միջոցների համակցումը կարող է բարձրացնել ուսուցման արդյունավետությունը, քանի որ սովորողը միաժամանակ ստանում է տեսողական և լեզվական տեղեկություն։ Սկզբնական փուլերում անհրաժեշտ կարող է լինել ավելի մանրամասն բացատրություն, իսկ տերմինների յուրացումից հետո հրահանգները կարող են աստիճանաբար կրճատվել։ Առանձին ուղղություն է տերմինաբանության կիրառումը շարժողական սխալների ուղղման ժամանակ։ Ուսուցիչը պետք է կարողանա արագ և ճշգրիտ նշել, թե շարժման որ հատվածն է պահանջում փոփոխություն։ Եթե սովորողը հասկանում է համապատասխան տերմինները, ուղղիչ հրահանգը կարող է լինել կարճ և կոնկրետ։ Սա հատկապես կարևոր է խմբային դասերի ընթացքում, երբ երկար անհատական բացատրությունների հնարավորությունը սահմանափակ է։ Տերմինաբանական գիտելիքը նաև սովորողին հնարավորություն է տալիս ինքնուրույն վերլուծել սեփական կատարումը և ավելի ճշգրիտ հասկանալ ուսուցչի հետադարձ կապը։ Կարևորվում է մարմնամարզական տերմինների ուսուցման հաջորդականությունը։ Սկզբնական փուլում նպատակահարմար է ներկայացնել առավել հաճախ կիրառվող և պարզ հասկացությունները՝ անմիջապես կապելով դրանք կոնկրետ շարժումների հետ։ Հետագայում բառապաշարը կարող է ընդլայնվել ավելի բարդ դիրքերի, շարժումների և համակցությունների անվանումներով։ Նման աստիճանական մոտեցումը թույլ է տալիս խուսափել սովորողների ավելորդ տերմինաբանական ծանրաբեռնվածությունից և ապահովել նոր հասկացությունների կապը արդեն յուրացված շարժողական փորձի հետ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում սովորողների տարիքային առանձնահատկություններին։ Փոքր տարիքում մասնագիտական բառապաշարի չափազանց մեծ ծավալը կարող է դժվարացնել առաջադրանքի ընկալումը, ուստի տերմինների ներմուծումը պետք է համապատասխանեցվի ճանաչողական և շարժողական զարգացման մակարդակին։ Տարիքի և պատրաստվածության աճին զուգընթաց հնարավոր է ընդլայնել կիրառվող հասկացությունների համակարգը և պահանջել ավելի ճշգրիտ բանավոր նկարագրություններ։ Այսպիսով տերմինաբանության ուսուցումը կարող է զարգանալ շարժողական հմտությունների բարդացմանը զուգահեռ։ Հետազոտության մեջ կարևորվում է մասնագիտական լեզվի և սովորողի առօրյա բառապաշարի հարաբերությունը։ Նոր տերմինը առավել արդյունավետ է յուրացվում, երբ ուսուցիչը սկզբնական փուլում կարողանում է այն կապել սովորողին արդեն հասկանալի շարժողական պատկերացման հետ։ Հետագայում մասնագիտական անվանումը աստիճանաբար դառնում է հիմնական հաղորդակցական միջոց։ Այս անցումը հնարավորություն է տալիս ձևավորել ոչ միայն շարժողական, այլև տեսական գիտելիքներ՝ սովորողին սովորեցնելով գիտակցաբար նկարագրել իր կատարած գործողությունները։ Առանձին տեղ է զբաղեցնում տերմինաբանության դերը ուսուցչի մասնագիտական պատրաստվածության մեջ։ Ֆիզիկական դաստիարակության մասնագետը պետք է կարողանա ճիշտ օգտագործել ընդունված հասկացությունները, կազմել վարժությունների գրավոր նկարագրություններ և բանավոր հրահանգները համապատասխանեցնել սովորողների պատրաստվածությանը։ Տերմինների սխալ կամ անհետևողական օգտագործումը կարող է փոխանցվել սովորողներին և հետագայում դժվարացնել մասնագիտական հաղորդակցությունը։ Այդ պատճառով տերմինաբանական պատրաստվածությունը դիտարկվում է ուսուցչի մեթոդական կարողությունների կարևոր բաղադրիչ։ Կարևոր ուղղություն է հրահանգների ձևակերպման մշակույթի ուսումնասիրությունը։ Դասի ընթացքում հրահանգը պետք է լինի հասկանալի, հակիրճ, ժամանակին և ուղղված կոնկրետ գործողությանը։ Տերմինների իմացությունը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել ավելորդ բառերը և ուշադրությունը կենտրոնացնել շարժման հիմնական տարրերի վրա։ Միաժամանակ հրահանգի արդյունավետությունը կախված է ձայնի հստակությունից, խոսքի տեմպից և այն պահից, երբ այն հաղորդվում է սովորողներին։ Այսպիսով մասնագիտական տերմինաբանությունը արդյունավետ է միայն ընդհանուր մանկավարժական հաղորդակցության ճիշտ կազմակերպման պայմաններում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում տերմինների կիրառմանը խմբային աշխատանքի կառավարման ժամանակ։ Մարմնամարզական դասի ընթացքում անհրաժեշտ է արագ կազմակերպել սովորողների դիրքերը, հերթականությունը և գործողությունների փոփոխությունը։ Ընդհանուր ընդունված հրահանգների և տերմինների իմացությունը կարող է կրճատել կազմակերպչական ժամանակը և ավելացնել իրական շարժողական գործունեությանը տրամադրվող ժամանակահատվածը։ Սակայն այդ առավելությունը հնարավոր է միայն այն դեպքում, երբ սովորողները նույն կերպ են հասկանում կիրառվող հասկացությունները։ Հետևաբար դասի կազմակերպման արդյունավետությունը անմիջականորեն կապված է տերմինաբանական պատրաստվածության հետ։ Կարևորվում է նաև մասնագիտական տերմինների կիրառումը անվտանգության ապահովման համատեքստում։ Որոշ վարժություններ պահանջում են շարժումների հստակ հերթականություն, ճիշտ սկզբնական դիրք և ուսուցչի հրահանգներին ժամանակին արձագանքելու կարողություն։ Միանշանակ տերմինները կարող են նվազեցնել հրահանգների սխալ ընկալման հավանականությունը։ Միաժամանակ անվտանգության ապահովումը չի կարող հիմնվել միայն բառային հրահանգների վրա և պահանջում է վարժության բարդության համապատասխան ընտրություն, ճիշտ ցուցադրում, ուսուցչի վերահսկողություն և սովորողների պատրաստվածության հաշվառում։ Առանձին ուղղություն է տերմինաբանության և կենսամեխանիկական գիտելիքների կապը։ Շարժման առանցքները, հոդերի դիրքերը, ծանրության կենտրոնի փոփոխությունները և հավասարակշռության պայմանները կարող են ավելի լավ ընկալվել, երբ մասնագիտական անվանումները կապվում են շարժման իրական մեխանիկական կառուցվածքի հետ։ Այս մոտեցումը հատկապես կարևոր է մասնագիտական կրթության մակարդակում, որտեղ ուսանողը պետք է կարողանա ոչ միայն կատարել վարժությունը, այլև վերլուծել դրա տեխնիկան և բացատրել շարժման հիմնական օրինաչափությունները։ Հետազոտության մեջ կարող է դիտարկվել տերմինների ստանդարտացման խնդիրը։ Ֆիզիկական դաստիարակության ուսումնական նյութերում, մասնագիտական գրականության մեջ և գործնական ուսուցման ընթացքում միասնական տերմինաբանության կիրառումը նպաստում է մասնագետների միջև արդյունավետ հաղորդակցությանը։ Հասկացությունների անհամապատասխան օգտագործումը կարող է դժվարացնել մեթոդական նյութերի ընկալումը և տարբեր կրթական հաստատությունների միջև փորձի փոխանցումը։ Այդ պատճառով մասնագիտական բառապաշարի համակարգումն ունի ոչ միայն լեզվական, այլև կազմակերպական և կրթական նշանակություն։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ազգային լեզվով մասնագիտական տերմինաբանության զարգացման խնդիրը։ Ֆիզիկական դաստիարակության գիտական և ուսումնական համակարգը պահանջում է հստակ, բնական և մասնագիտական նշանակությանը համապատասխան տերմիններ։ Օտարալեզու հասկացությունների փոխանցման դեպքում անհրաժեշտ է պահպանել դրանց գիտական բովանդակությունը և միաժամանակ ապահովել լեզվական հասկանալիություն։ Հաջող տերմինաբանական համակարգը հնարավորություն է տալիս մասնագիտական կրթությունն իրականացնել մայրենի լեզվով՝ առանց հասկացական ճշգրտության կորստի։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում տեսական գիտելիքի և գործնական կարողության միասնականությանը։ Սովորողը կարող է ճիշտ կատարել շարժումը՝ չկարողանալով այն մասնագիտական լեզվով նկարագրել, կամ հակառակը՝ իմանալ սահմանումը՝ չունենալով համապատասխան շարժողական հմտություն։ Արդյունավետ ուսուցման նպատակն այս երկու կողմերի համադրումն է։ Տերմինի յուրացումը նպատակահարմար է իրականացնել համապատասխան գործողության կատարման հետ միաժամանակ, որպեսզի բառային հասկացությունը կապվի իրական շարժողական փորձի հետ։ Կարևորվում է ինքնուրույն աշխատանքի հնարավորությունը։ Տերմինաբանական համակարգին տիրապետող սովորողը կարող է ավելի արդյունավետ օգտվել ուսումնական ձեռնարկներից, վարժությունների նկարագրություններից և մեթոդական նյութերից։ Նա կարող է գրավոր հրահանգի հիման վրա պատկերացնել շարժման կառուցվածքը, համեմատել այն սեփական կատարման հետ և ավելի գիտակցված ձևով կազմակերպել ուսումնական աշխատանքը։ Այսպիսով մասնագիտական լեզուն կարող է նպաստել նաև սովորողի ինքնուրույնության զարգացմանը։ Առանձին ուղղություն է թվային կրթական տեխնոլոգիաների պայմաններում տերմինաբանության կիրառումը։ Տեսանյութերի, շարժման փուլային պատկերների և թվային ուսումնական նյութերի օգտագործումը հնարավորություն է տալիս մասնագիտական տերմինը անմիջապես կապել համապատասխան տեսողական օրինակի հետ։ Նման համադրումը կարող է հեշտացնել հատկապես բարդ շարժումների կառուցվածքի ընկալումը։ Թվային նյութերի արդյունավետ օգտագործման համար, սակայն, նույնպես անհրաժեշտ է միասնական տերմինաբանական համակարգ, որպեսզի տեսողական և տեքստային տեղեկությունները համապատասխանեն միմյանց։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են համադրվել մասնագիտական գրականության տեսական վերլուծությունը, տերմինաբանական համակարգերի համեմատությունը, դասերի մանկավարժական դիտարկումը, ուսուցիչների և սովորողների հարցումները, ինչպես նաև փորձարարական ուսուցումը։ Հնարավոր է ուսումնասիրել, թե մասնագիտական տերմինների նպատակային և համակարգված ուսուցումը որքանով է ազդում հրահանգների ընկալման արագության, վարժությունների տեխնիկական կատարման, սխալների քանակի և սովորողների տեսական գիտելիքների վրա։ Նման հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս տերմինաբանության նշանակությունը գնահատել ոչ միայն լեզվական, այլև գործնական մանկավարժական տեսանկյունից։ Գիտագործնական նշանակությունը պայմանավորված է ֆիզիկական դաստիարակության ուսուցման լեզվական և մեթոդական հիմքերի կատարելագործման անհրաժեշտությամբ։ Հստակ տերմինաբանությունը կարող է նպաստել ուսումնական նյութի համակարգմանը, ուսուցչի հրահանգների ճշգրտությանը, սովորողների շարժողական պատկերացումների ձևավորմանը և մասնագիտական գիտելիքների գիտակցված յուրացմանը։ Այն նաև կարևոր դեր ունի ուսուցիչների պատրաստման, մեթոդական ձեռնարկների մշակման և ֆիզիկական դաստիարակության ոլորտում մասնագիտական հաղորդակցության միասնականության ապահովման համար։ Ընդհանուր առմամբ նյութը ներկայացնում է մարմնամարզության մասնագիտական լեզվի բազմակողմանի ուսումնասիրություն՝ բացահայտելով դրա կապը շարժումների դասակարգման, վարժությունների նկարագրման, բանավոր հրահանգների, տեսողական ցուցադրման, շարժողական պատկերացումների, տեխնիկական սխալների ուղղման, ուսումնական աշխատանքի կազմակերպման և մասնագետների պատրաստման հետ։ Տերմինաբանական համակարգը ներկայացվում է որպես ֆիզիկական վարժությունների գիտակցված ուսուցման տեսական ու մեթոդական կարևոր բաղադրիչ, որը միավորում է շարժման մասին գիտելիքը և դրա գործնական իրականացումը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկական դաստիարակության տեսությամբ և մեթոդիկայով զբաղվող հետազոտողների, մարմնամարզության մասնագետների, ուսուցիչների, մարզիչների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը մեթոդական հանձնարարականների բնույթի աշխատանք է, որը նվիրված է ԳԿՀ միասնական ֆոնդի կազմակերպման, օգտագործման և ՄԳԱ բաժնի գործունեության արդյունավետ իրականացման հարցերին։ Այն նախատեսված է գրադարանային և տեղեկատվական կառույցների աշխատանքը համակարգելու, ֆոնդերի համալրման, դասակարգման, պահպանման և օգտագործման գործընթացները կանոնակարգելու, ինչպես նաև համապատասխան բաժնի առջև դրված խնդիրների առավել արդյունավետ լուծման համար։ Նյութում ուշադրություն է դարձվում միասնական ֆոնդի ձևավորման սկզբունքներին, գրականության և տեղեկատվական ռեսուրսների կազմակերպմանը, դրանց հաշվառմանն ու պահպանմանը, ինչպես նաև տարբեր ստորաբաժանումների միջև ֆոնդի օգտագործման և սպասարկման աշխատանքների համաձայնեցմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ընթերցողների տեղեկատվական պահանջների բավարարմանը, անհրաժեշտ նյութերի որոնման և տրամադրման կազմակերպմանը և ֆոնդի ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործմանը։ ՄԳԱ բաժնի աշխատանքների վերաբերյալ մեթոդական ցուցումները կարող են ներառել մատենագիտական և տեղեկատվական սպասարկման, գրականության հաշվառման, մատենագիտական նկարագրության, տեղեկատու-որոնողական աշխատանքների և համապատասխան փաստաթղթերի կազմավորման ու պահպանման հետ կապված գործընթացներ։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև աշխատակիցների գործառույթների հստակեցման, աշխատանքային գործընթացների միասնականացման և գրադարանային ծառայությունների որակի բարձրացման տեսանկյունից։ Մեթոդական հանձնարարականների գործնական բնույթը հնարավորություն է տալիս դրանք օգտագործել որպես աշխատանքային ուղեցույց՝ ֆոնդերի կազմակերպման և տեղեկատվական սպասարկման առօրյա խնդիրների լուծման ժամանակ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրադարանների, տեղեկատվական կենտրոնների և այլ փաստաթղթային ֆոնդեր կառավարող հաստատությունների աշխատակիցներին, հատկապես այն մասնագետներին, որոնք զբաղվում են ֆոնդերի համալրմամբ, հաշվառմամբ, պահպանմամբ, մատենագիտական սպասարկմամբ և տեղեկատվության կազմակերպմամբ։ Այն նաև կարող է ծառայել որպես մասնագիտական ուսուցման և աշխատակիցների մեթոդական պատրաստվածության բարձրացման օժանդակ նյութ՝ նպաստելով գրադարանային գործընթացների միասնական և համակարգված կազմակերպմանը։