Измерение электрического форм-фактора нейтрона при больших значениях переданного импульса

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Hypericum perforatum-ից ստացված էքստրակտների և հիպերիցինի ցիտոտոքսիկ ու ֆոտոդինամիկ ազդեցության մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բնական ծագման կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների՝ բջիջների կենսունակության, աճի և կենսագործունեության վրա ունեցած ազդեցության բացահայտումն է, ինչպես նաև լուսային ճառագայթման պայմաններում դրանց առաջացրած ֆոտոքիմիական գործընթացների ուսումնասիրությունը։ Հիպերիցինը համարվում է բնական հզոր ֆոտոզգայունացնող նյութ, որը լույսի և թթվածնի առկայությամբ կարող է առաջացնել ռեակտիվ թթվածնային միացություններ, այդ թվում՝ սինգլետային թթվածին, և արդյունքում վնասել բջջային կառուցվածքները։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում այն գործընթացներին, որոնց միջոցով լուսային ակտիվացումից հետո ձևավորվող ռեակտիվ թթվածնային տեսակները ազդում են բջջաթաղանթների, միտոքոնդրիումների, էնդոպլազմային ցանցի և այլ ենթաբջջային կառույցների վրա։ Ուսումնասիրվում են նաև լիպիդների պերօքսիդացման, հակաօքսիդանտային համակարգի փոփոխության, միտոքոնդրիալ ֆունկցիայի խաթարման և բջջային ազդանշանային ուղիների փոփոխության հնարավոր մեխանիզմները։ Առանձին կարևորություն ունի բջջային մահվան տարբեր ձևերի՝ ապոպտոզի և նեկրոզի, ձևավորման ուսումնասիրությունը։ Գիտական տվյալների համաձայն՝ հիպերիցինի ֆոտոակտիվացումը կարող է առաջացնել ապոպտոտիկ կամ նեկրոտիկ բջջային մահ, որի բնույթը կախված է նյութի կոնցենտրացիայից, լուսային ազդեցության չափաբաժնից, բջջի տեսակից և հիպերիցինի ներբջջային տեղայնացումից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև էքստրակտների և մաքուր հիպերիցինի ազդեցությունների համեմատական գնահատումը, քանի որ բուսական էքստրակտը պարունակում է բազմաթիվ կենսաբանական ակտիվ բաղադրիչներ, որոնք կարող են փոխազդել միմյանց հետ և փոփոխել ընդհանուր ցիտոտոքսիկ կամ ֆոտոտոքսիկ ազդեցությունը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել բջիջների կենսունակության փոփոխությունները, պրոլիֆերացիայի արգելակումը, օքսիդատիվ սթրեսի զարգացումը և բջջային մահվան հետ կապված մոլեկուլային ազդանշանային մեխանիզմները։ Ժամանակակից հետազոտություններում հիպերիցինի ֆոտոդինամիկ ազդեցությունը կապվում է նաև p38 MAPK, JNK, PI3K/Akt/mTOR և այլ ազդանշանային ուղիների, ինչպես նաև միտոքոնդրիալ և արտաբջջային ապոպտոտիկ մեխանիզմների ակտիվացման հետ։ Ստացված արդյունքները կարող են գիտական հիմք ապահովել հիպերիցինի և Hypericum perforatum-ի կենսաբանորեն ակտիվ բաղադրիչների հետագա ուսումնասիրման, ֆոտոդինամիկ թերապիայի, հակաուռուցքային և հակամանրէային մոտեցումների զարգացման համար։ Միաժամանակ աշխատանքը կարևոր է լուսազգայուն միացությունների ազդեցության պայմաններն ու սահմանափակումները հասկանալու տեսանկյունից, քանի որ դրանց կենսաբանական ազդեցությունը զգալիորեն կախված է լուսային դոզայից, նյութի կոնցենտրացիայից և բջջային միջավայրից։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել բջջաբաններին, կենսաքիմիկոսներին, դեղագետներին, կենսատեխնոլոգներին, ֆոտոկենսաբանության և ուռուցքաբանության ոլորտի հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ասպիրանտներին և ուսանողներին։

Lեզվաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է նախադասության լրացական անդամների գործառական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը արաբական լեզվաբանական ավանդույթում՝ հատկապես քերականական an-nahw տեսության շրջանակներում, որը հանդիսանում է դասական արաբագիտության հիմնարար ուղղություններից մեկը։ Գրքում վերլուծվում է արաբական քերականության ձևավորման պատմական զարգացումը՝ սկսած վաղ իսլամական շրջանից, երբ ձևավորվեցին լեզվի նորմատիվ նկարագրության առաջին համակարգերը, մինչև միջնադարյան դասական դպրոցների կողմից մշակված ամբողջական քերականական կառուցվածքները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նախադասության լրացական անդամների՝ հավելյալ, բացատրական և սահմանող տարրերի գործառական դերին, նրանց սինտաքսային դիրքին և իմաստային ազդեցությանը նախադասության կառուցվածքում։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև բասրական և կուֆական քերականական դպրոցների մոտեցումների տարբերությունները, որոնք ձևավորել են an-nahw տեսության բազմաշերտ համակարգը և տարբեր մեկնաբանություններ են առաջարկել նույն լեզվական երևույթների վերաբերյալ։ Վերլուծվում է նաև քերականական կատեգորիաների կապը իմաստաբանության և հռետորաբանության հետ՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես է արաբական լեզվաբանական ավանդույթը համադրում ձևաբանական, սինտաքսային և իմաստային մակարդակները։ Գրքի նպատակն է ներկայացնել լրացական անդամների դերը որպես ոչ միայն կառուցվածքային, այլև հաղորդակցական և իմաստաստեղծ տարրեր արաբական քերականական համակարգում։

Այլ առարկաներ

Սույն հրատարակությունը ներկայացնում է 1910 թվականի ընթացքում Էրիվանի գանձապետական պալատի ենթակայության հարկային տեսուչների համագումարի նիստերի արձանագրությունները և այդ ժամանակաշրջանի վարչական գործունեությանը վերաբերող նյութերը։ Փաստաթղթերում արտացոլվում են հարկային համակարգի կազմակերպման, պետական եկամուտների հավաքագրման, հարկերի հաշվարկման և գանձման, հարկատուների հետ հարաբերությունների, վարչական վերահսկողության և հարկային ծառայության առջև ծառացած գործնական խնդիրների վերաբերյալ քննարկումները։ Նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու Ռուսական կայսրության վարչական և ֆինանսական կառավարման առանձնահատկությունները Էրիվանի նահանգում՝ ներկայացնելով պետական կառույցների աշխատանքի ընթացքը, պաշտոնատար անձանց փոխհարաբերությունները և տվյալ ժամանակաշրջանի հարկային քաղաքականության իրականացման մեխանիզմները։ Արձանագրությունները կարևոր սկզբնաղբյուր են պատմաբանների, տնտեսագետների, իրավաբանների և տարածաշրջանի վարչական պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար, քանի որ դրանք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու 20-րդ դարի սկզբի Էրիվանի նահանգի պետական ֆինանսների կառավարման, հարկային վարչարարության և տեղական իշխանական համակարգի գործունեության մասին։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է ջրամբարների և ջրանցքների շահագործման գործընթացների կազմակերպման, տեխնիկական վիճակի պահպանման և ջրային ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետության բարձրացման հիմնական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում հիդրոտեխնիկական համակարգերի աշխատանքի այնպիսի կազմակերպումն է, որը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել ջրի կորուստները, բարելավել ջրաբաշխումը, բարձրացնել կառույցների հուսալիությունը և ապահովել ջրային պաշարների առավել նպատակային օգտագործումը։ Ջրամբարները դիտարկվում են որպես ջրային հոսքերի կարգավորման, պաշարների կուտակման և տարբեր սպառողների ջրամատակարարման կարևոր ինժեներական օբյեկտներ, իսկ ջրանցքները՝ որպես ջրի տեղափոխման ու բաշխման հիմնական ենթակառուցվածքներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ջրամբարների աշխատանքային ռեժիմների ընտրությանը՝ հաշվի առնելով ներհոսքի փոփոխականությունը, ջրի պահանջարկը, սեզոնային պայմանները և անհրաժեշտ պահուստների ձևավորումը։ Քննվում են ջրանցքներում ջրի տեղափոխման ընթացքում առաջացող ֆիլտրացիոն, գոլորշիացման և տեխնիկական կորուստները, ինչպես նաև դրանց նվազեցման կազմակերպական ու ինժեներական հնարավորությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ջրանցքների թողունակության, հիդրավլիկական ռեժիմների և ջրաբաշխման գործընթացների ուսումնասիրությունը, քանի որ համակարգի տարբեր հատվածների աշխատանքի անհամապատասխանությունը կարող է հանգեցնել ջրի ոչ արդյունավետ օգտագործման։ Դիտարկվում են նաև հիդրոտեխնիկական կառույցների տեխնիկական վիճակի վերահսկման, պարբերական սպասարկման և ժամանակին վերականգնման խնդիրները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում նստվածքների կուտակման, հուների ձևափոխման և ջրատար կառույցների մաշվածության ազդեցությանը համակարգերի շահագործման արդյունավետության վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում է ջրի հաշվառման և կառավարման տեղեկատվական ապահովումը, քանի որ հոսքերի վերաբերյալ ճշգրիտ տվյալները անհրաժեշտ են ջրաբաշխման հիմնավորված որոշումների ընդունման համար։ Քննվում են ավտոմատացված վերահսկման և կարգավորման համակարգերի կիրառման հնարավորությունները, որոնք կարող են նպաստել ջրային հոսքերի ավելի ճկուն կառավարմանը և արտակարգ իրավիճակներին արագ արձագանքելուն։ Աշխատությունը կարող է ընդգրկել նաև շահագործման տնտեսական կողմերը՝ տեխնիկական սպասարկման ծախսերի, ջրի կորուստների և ենթակառուցվածքների արդիականացման արդյունավետության համադրմամբ։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը միավորում է հիդրոտեխնիկայի, հիդրավլիկայի, ջրային տնտեսության և շահագործման կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել ջրամբարների ու ջրանցքների տեխնիկական հուսալիությունը, ջրաբաշխման ճշգրտությունը և ջրային ռեսուրսների օգտագործման ընդհանուր արդյունավետությունը։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Ջեյմս Ջոյսի ստեղծագործություններում բառադարձվածային միավորների ուսումնասիրությանը և դրանց խորհրդանշանային իմաստավորումների բացահայտմանը՝ «Դուբլինցիներ» և «Ուլիսես» ստեղծագործությունների նյութի հիման վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել Ջոյսի լեզվական նորարարությունների, բառային խաղերի և հեղինակային բառաստեղծման դերը գեղարվեստական իմաստի ձևավորման և ստեղծագործությունների խորհրդանշական համակարգի կառուցման մեջ։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են Ջոյսի կողմից ստեղծված կամ վերափոխված բառային միավորների կառուցվածքային, իմաստային և գործառական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց կապը ստեղծագործությունների թեմատիկ և գաղափարական բովանդակության հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն բառերին և արտահայտություններին, որոնց իմաստը ձևավորվում է միաժամանակ մի քանի լեզվական կամ մշակութային շերտերի փոխազդեցության արդյունքում։ «Դուբլինցիներ» և հատկապես «Ուլիսես» ստեղծագործությունների լեզվական նյութը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու բառախաղի, բազմիմաստության, հնչյունական նմանության, բառերի միաձուլման և նորաբանությունների կիրառությունը որպես գեղարվեստական արտահայտչամիջոցներ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում այն հարցին, թե ինչպես են բառադարձվածային միավորները ձեռք բերում խորհրդանշական նշանակություն և ինչպես են դրանք կապվում հերոսների հոգեբանական վիճակի, դուբլինյան միջավայրի, ազգային ինքնության, կրոնական ու մշակութային պատկերացումների և ստեղծագործությունների ընդհանուր կառուցվածքի հետ։ Հետազոտության ընթացքում կարող է իրականացվել բառային միավորների դասակարգում՝ ըստ դրանց ձևավորման եղանակի, իմաստային բնույթի և գեղարվեստական գործառույթի։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել Ջոյսի լեզվական փորձարարություններին, որոնք ընթերցողից պահանջում են ոչ միայն բառի բառարանային նշանակության ընկալում, այլև դրա համատեքստային, ասոցիատիվ և խորհրդանշական շերտերի բացահայտում։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել Ջոյսի լեզվական ոճի, բառաստեղծական համակարգի և գեղարվեստական աշխարհի ավելի խոր ընկալմանը, ինչպես նաև մոդեռնիստական գրականության լեզվական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, լեզվաբաններին, ոճաբաններին, թարգմանիչներին, Ջոյսի ստեղծագործության և անգլիական ու իռլանդական մոդեռնիստական գրականության հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։

Գրականություն

Աշխատանքը նվիրված է հայ ժողովրդական զրույցներում չար ոգիների կերպարների ուսումնասիրությանը և դրանց դասակարգմանը՝ ըստ կատարած գործառույթների։ Հետազոտության հիմքում ընկած է ժողովրդական պատկերացումների, հավատալիքների և բանավոր ավանդության մեջ արտացոլված գերբնական էակների համակարգային ուսումնասիրությունը՝ բացահայտելու համար, թե ինչպես են տարբեր չար ոգիներ ներկայացվում, ինչ դեր են կատարում պատմությունների կառուցվածքում և ինչ հասարակական, բարոյական, հոգեբանական կամ բնապաշտական գաղափարներ են արտահայտում։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է չար ոգիների բազմազանության բացահայտումն ու դրանց գործառութային դասակարգումը։ Ժողովրդական զրույցներում գերբնական բացասական կերպարները կարող են հանդես գալ տարբեր իրավիճակներում՝ մարդկանց վախեցնելու, մոլորեցնելու, պատժելու, հիվանդություն կամ դժբախտություն պատճառելու, ճանապարհորդներին խանգարելու, սահմանված վարքականոնների խախտման հետևանքները ցուցադրելու կամ վտանգավոր վայրերի նկատմամբ զգուշություն ձևավորելու նպատակով։ Նման կերպարների միջոցով ժողովրդական բանահյուսությունը հաճախ բացատրում է այն երևույթները, որոնց համար ավանդական հասարակությունը չուներ ռացիոնալ կամ գիտական մեկնաբանություն։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել չար ոգիների արտաքին նկարագրությունները, բնակության վայրերը, վարքագիծը, մարդու հետ փոխհարաբերությունները և նրանց վերագրվող գերբնական հատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն տարածական միջավայրերին, որոնց հետ կապված են նման կերպարները։ Անտառները, քարանձավները, ջրային տարածքները, լքված վայրերը, ճանապարհները, գիշերային տարածությունը և բնակավայրերից հեռու վայրերը ժողովրդական պատկերացումներում հաճախ հանդես են գալիս որպես վտանգի և անորոշության միջավայր, որտեղ կարող են հայտնվել գերբնական էակներ։ Գործառութային դասակարգումը հնարավորություն է տալիս չար ոգիների մասին պատկերացումները դիտարկել ոչ միայն որպես առանձին կերպարների նկարագրությունների ամբողջություն, այլև որպես որոշակի կառուցվածք ունեցող համակարգ։ Կարելի է առանձնացնել, օրինակ, վախեցնող և հետապնդող, վնաս պատճառող, հիվանդություններ առաջացնող, մոլորեցնող կամ ճանապարհը շեղող, մարդկանց պատժող և արգելքներ սահմանող կերպարների խմբեր։ Միևնույն կերպարը կարող է միաժամանակ ունենալ մի քանի գործառույթ, ինչը ցույց է տալիս ժողովրդական հավատալիքների բազմաշերտ բնույթը։ Հետազոտության ընթացքում կարևոր է նաև չար և բարեգործական կամ երկակի բնույթ ունեցող գերբնական էակների սահմանազատման խնդիրը։ Ժողովրդական մշակույթում գերբնական կերպարի բնույթը միշտ չէ, որ միանշանակ է․ որոշ էակներ կարող են վտանգավոր լինել մի իրավիճակում, բայց այլ հանգամանքներում հանդես գալ որպես պաշտպանող կամ պատժող ուժ։ Այդ երկակիությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ժողովրդական աշխարհընկալման մեջ բարու և չարի հարաբերակցության ավելի բարդ պատկերացումները։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև չար ոգիների և սոցիալական նորմերի կապին։ Շատ զրույցներում գերբնական պատժի կամ վտանգի սպառնալիքը ծառայում է որպես վարքականոնների պահպանման միջոց։ Մարդկանց զգուշացվում է գիշերով որոշ վայրեր այցելելուց, անծանոթներին վստահելուց, արգելված գործողություններ կատարելուց կամ համայնքի կողմից անընդունելի վարք դրսևորելուց։ Այս առումով չար ոգիների կերպարները կատարում են ոչ միայն գեղարվեստական, այլև դաստիարակչական և սոցիալական վերահսկողության գործառույթ։ Կարևոր է նաև ուսումնասիրել դրանց կապը ժողովրդական բժշկության և հիվանդությունների մասին ավանդական պատկերացումների հետ։ Հիվանդությունը կամ մարմնական անբացատրելի վիճակները որոշ ավանդույթներում կարող էին վերագրվել գերբնական ազդեցության, իսկ համապատասխան զրույցներում ձևավորվում էին պաշտպանական ծեսերի, աղոթքների, հմայությունների կամ այլ միջոցների մասին պատկերացումներ։ Այդ նյութը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել բանահյուսության և ժողովրդական բժշկական գիտելիքների փոխկապակցվածությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել տարբեր տարածաշրջաններից հավաքված ժողովրդական զրույցների համեմատական վերլուծություն՝ պարզելու համար, թե նույնատիպ չար ոգիների պատկերացումները ինչպես են փոփոխվում տեղական միջավայրի, բարբառային ավանդույթի, կենցաղային պայմանների և մշակութային առանձնահատկությունների ազդեցությամբ։ Տարբերակների համադրումը կարող է բացահայտել ինչպես ընդհանուր հայկական բանահյուսական մոտիվներ, այնպես էլ առանձին տեղական ավանդույթներին բնորոշ տարրեր։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը չար ոգիների կերպարները դիտարկում է որպես հայ ժողովրդական աշխարհընկալման կարևոր բաղադրիչ՝ ուսումնասիրելով դրանց գործառույթները, կառուցվածքային առանձնահատկությունները, տարածական կապերը և սոցիալ-մշակութային նշանակությունը։ Գործառութային դասակարգումը հնարավորություն է տալիս համակարգել բանահյուսական բազմազան նյութը և բացահայտել, թե ինչ դեր են ունեցել գերբնական կերպարները վախի, վտանգի, հիվանդության, բարոյական նորմերի, արգելքների և անհայտ երևույթների ժողովրդական մեկնաբանության մեջ։ Թեման կարևոր է հայ բանահյուսության, ժողովրդական դիցաբանության, ազգագրության և ավանդական աշխարհայացքի ուսումնասիրության համար։