Магматизм Марцигетского рудного поля

Այլ առարկաներ

Հայաստանի ազգային գրապալատ (Կենտրոնական Կնգական/Կնգ. Պալատը՝ հաճախ անվանվում է նաև Կնգական պալատ կամ Գրապալատ) Հայաստանի գրահրատարակչական համակարգի կարևոր գիտական և տեղեկատվական հաստատություններից մեկն է, որի հիմնական դերը երկրի տարածքում տպագրվող բոլոր հրատարակությունների հաշվառումը, գրանցումը, վերլուծությունը և ազգային մատենագիտության ձևավորումն է։ Այն ստեղծվել է խորհրդային շրջանում՝ 1922 թվականին, որպես պետական կառույց, որի նպատակն էր կենտրոնացնել Հայաստանում լույս տեսնող գրքերի, պարբերականների և այլ տպագիր նյութերի մասին ամբողջական տեղեկատվությունը և ապահովել պարտադիր օրինակների հավաքագրումը, ինչը թույլ էր տալիս ձևավորել ազգային գրադարանային և մատենագիտական միասնական համակարգ։ Գրապալատի գործունեությունը հիմնված է այն սկզբունքի վրա, որ յուրաքանչյուր հրատարակություն, որը լույս է տեսնում Հայաստանում կամ կապված է հայկական մշակույթի հետ, պետք է գրանցվի, դասակարգվի և ներառվի պետական մատենագիտական բազայում, ինչը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել երկրի գիտական, կրթական և մշակութային զարգացման դինամիկան։ Նրա հիմնական գործառույթների մեջ են մտնում ազգային մատենագիտության տարեկան և պարբերական հրատարակությունների պատրաստումը, վիճակագրական տվյալների հավաքագրումը գրահրատարակչության ոլորտի վերաբերյալ, ISBN և այլ միջազգային գրքային համարների համակարգերի վարչական կազմակերպումը, ինչպես նաև հրատարակչական գործունեության ընդհանուր վերահսկման և վերլուծության իրականացումը։ Գրապալատը նաև կարևոր դեր ունի գրական ժառանգության պահպանման և մատչելիության ապահովման գործում՝ համագործակցելով գրադարանների, հրատարակիչների և գիտական հաստատությունների հետ, ինչպես նաև մասնակցելով միջազգային գրական և գրադարանային տեղեկատվական ցանցերին։ Բացի այդ, այն պարբերաբար հրապարակում է մատենագիտական ցուցակներ և վիճակագրական ամփոփումներ, որոնք օգտագործվում են գիտական հետազոտություններում, կրթական ծրագրերում և մշակութային քաղաքականության մշակման մեջ։ Նրա առաջիկա և շարունակական խնդիրների թվում են թվայնացման գործընթացների զարգացումը, ազգային գրքային տվյալների բազաների արդիականացումը, միջազգային համակարգերի հետ ինտեգրումը, ինչպես նաև գրահրատարակչության ոլորտում տեղեկատվական թափանցիկության և հասանելիության բարձրացումը, որպեսզի հայկական տպագիր ժառանգությունը դառնա առավել հասանելի թե՛ երկրի ներսում, թե՛ սփյուռքում և միջազգային գիտական հանրության համար։

Աշխարհագրություն

Անիզոտրոպ միջավայրում հրահրված բևեռացման (induced polarization, IP) մեթոդով հետազոտությունների մեթոդիկայի մշակումը ուղղված է ապարների և նստվածքային գոյացությունների էլեկտրաքիմիական հատկությունների ավելի ճշգրիտ մեկնաբանմանը՝ հաշվի առնելով միջավայրի ուղղային կախված ֆիզիկական պարամետրերը։ Հրահրված բևեռացումը հիմնված է այն երևույթի վրա, որ որոշ երկրաբանական միջավայրերում էլեկտրական հոսանքի ազդեցությամբ առաջանում է ժամանակավոր էներգիայի կուտակում և հետաձգված լիցքաթափում, ինչը պայմանավորված է իոնային փոխազդեցություններով, մակերեսային բևեռացմամբ և էլեկտրաքիմիական գործընթացներով։ Անիզոտրոպ միջավայրերում այս երևույթը դառնում է ավելի բարդ, քանի որ էլեկտրական դիմադրությունը և բևեռացման բնութագրերը կախված են ուղղությունից՝ պայմանավորված շերտավորված կառուցվածքով, հանքային բաղադրությամբ և ճեղքավորվածությամբ։ Մեթոդիկայի մշակումը ենթադրում է ինչպես դաշտային չափումների սխեմաների օպտիմալացում, այնպես էլ տվյալների մաթեմատիկական մեկնաբանության կատարելագործում։ Դաշտային փուլում կարևոր է էլեկտրոդների ճիշտ դասավորությունը՝ բազմուղղային չափումներ իրականացնելու համար, որոնք թույլ են տալիս գնահատել դիմադրության և բևեռացման տենսորային հատկությունները։ Սա ներառում է տարբեր ուղղություններով ընթացիկ ներարկում և պոտենցիալների չափում՝ ապահովելու անիզոտրոպության քանակական բնութագրում։

Մաթեմատիկա

Մաթեմատիկական ֆիզիկայի խնդիրների ժողովածու աշխատությունը բարձրագույն մաթեմատիկայի և տեսական ֆիզիկայի ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներառում է մաթեմատիկական ֆիզիկայի հիմնական բաժինների խնդիրների համակարգված հավաքածու՝ դիֆերենցիալ հավասարումներ, մասնակի ածանցյալներով հավասարումներ, Ֆուրիեի շարքեր և ինտեգրալ ձևափոխություններ, այն նպատակ ունի զարգացնելու ուսանողների վերլուծական մտածողությունը և կիրառական խնդիրների լուծման հմտությունները, գիրքը ներկայացնում է նաև ֆիզիկական երևույթների մաթեմատիկական մոդելավորման օրինակներ՝ ջերմահաղորդում, ալիքային գործընթացներ և պոտենցիալ դաշտեր, միաժամանակ ընդգրկելով լուծման մեթոդաբանական ցուցումներ և տարբեր մակարդակի բարդության խնդիրներ, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի և ինժեներական գիտությունների ուսանողների համար։

Տնտեսագիտություն

«Ապահովագրական գործ 2011» գիրքը Կիրակոսյան Կ.-ի կողմից գրած աշխատանք է, որը նախատեսված է ապահովագրության ոլորտի բարդությունները հասկանալու և վերլուծելու համար։ Գրքում հեղինակը ներկայացնում է ապահովագրական գործի կազմակերպման և զարգացման հիմնահարցերը՝ Հայաստանի ապահովագրական համակարգի ներկա վիճակն ու զարգացման միտումները, ինչպես նաև միջազգային փորձը և միջազգային չափանիշներին համապատասխանելու անհրաժեշտությունը։ Գրքում անդրադարձ է կատարվում ապահովագրական շուկայի կառուցվածքին, ապահովագրական գործի սկզբունքներին, բաժինների և քաղաքականությունների տեսականին՝ ընդգծելով նրանց տնտեսությանը և սպառողներին ծախսերի և ռիսկերից պաշտպանելու դերը։ Հեղինակը նաև մանրամասն ուսումնասիրում է հիմնական ապահովագրության տեսակները՝ կյանքի, առողջության, գույքի, ավտոմոբիլային, վարկերի և այլ տեսակների ապահովագրական պայմանները, դրանց տարբերությունները և դրանց նկատմամբ հաճախորդների պահանջները։ Գրքում հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի ապահովագրական ոլորտի առանձնահատկություններին՝ շուկայի թերություններն ու մարտահրավերները, ապահովագրական սակագների և պայմանների կանոնակարգման խնդիրները, ինչպես նաև այն կերպները, որոնց միջոցով կարելի է բարելավել ապահովագրության տարածվածությունը ու հասարակության վստահությունը։ Այն հստակ ցույց է տալիս, թե ինչպես է ապահովագրությունը մի կողմից ծառայելով սոցիալական պաշտպանության, իսկ մյուս կողմից՝ որպես տնտեսական գործիք՝ էապես նպաստում տնտեսության կայուն զարգացմանը։ Գիրքը նաև ընդգծում է ապահովագրական գործի կարգավորման պետական դերը, նշելով, թե ինչպես պետք է պետական մարմինները վերահսկեն ապահովագրական ընկերությունների գործունեությունը՝ նրանց հաճախորդներին պաշտպանելու համար։ Հեղինակը նաև ուսումնասիրում է միջազգային ներդրումները ապահովագրական ոլորտում և նրանց ազդեցությունը երկրի տնտեսության զարգացման վրա։ Գիրքը օգտակար կլինի ապահովագրության մասնագետներին, տնտեսագետներին, ֆինանսական մենեջերներին, ինչպես նաև այն ուսանողներին, ովքեր հետաքրքրված են ապահովագրության, ֆինանսների և տնտեսագիտության ոլորտների հետ կապված հարցերով։

Lեզվաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է հեռուստատեսային գովազդի լեզվագործաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը անգլերենում՝ հայերենի և ռուսերենի զուգադրական վերլուծության համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են գովազդային տեքստերի կառուցվածքային, իմաստային և ոճական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցության մեխանիզմները լսարանի վրա։ Աշխատությունում վերլուծվում են անգլերեն հեռուստագովազդի լեզվական միջոցները՝ սեղմություն, կրկնություն, իմպերատիվ ձևեր, էմոցիոնալ լեքսիկա և խաղային լեզվական կառուցվածքներ, որոնք նպաստում են հաղորդագրության արագ ընկալմանը և հիշելիությանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվագործաբանական (պրագմատիկ) գործոններին՝ խոսքային ակտերի տեսակներին, ենթատեքստային իմաստներին, համոզման և ազդեցության ռազմավարություններին։ Զուգադրական վերլուծության միջոցով ուսումնասիրվում են նաև հայերեն և ռուսերեն գովազդային տեքստերում կիրառվող լեզվական միջոցները՝ բացահայտելով մշակութային և լեզվական տարբերությունների ազդեցությունը գովազդի կառուցման և ընկալման վրա։ Աշխատությունում դիտարկվում է նաև փոխառությունների, կոդի փոխման և գլոբալիզացիայի ազդեցությունը ժամանակակից գովազդային լեզվի վրա։

Պատմություն

Հայկական լեռնաշխարհի վաղ բրոնզի ժամանակաշրջանում բնակավայրերի և բնակարանների զարգացումը արտացոլում է անցումը նեոլիթյան-էնեոլիթյան պարզ համայնքներից դեպի ավելի կայուն, սոցիալապես կազմակերպված և տնտեսապես բազմազան հասարակություններ, որտեղ ձևավորվում են ամրացված կամ կիսամշտական բնակատեղիներ, գյուղատիպ բնակավայրեր և որոշ դեպքերում նաև նախաքաղաքային կենտրոններ։ Բնակավայրերը հիմնականում տեղակայված էին բնական պաշտպանված դիրքերում՝ բլուրների վրա, գետահովիտներում կամ ջրային աղբյուրների մոտ, ինչը ապահովում էր և՛ պաշտպանություն, և՛ տնտեսական ռեսուրսների հասանելիություն։ Բնակարանաշինության մեջ լայն տարածում ունեին կավաշեն և քարե հիմքերով կառուցված կլոր կամ ուղղանկյուն տիպի տները, որոնք հաճախ ունեին հողաշեն պատեր, փայտյա ծածկեր և կավով սվաղված ներքին մակերեսներ՝ ջերմամեկուսացման և դիմացկունության նպատակով։ Որոշ բնակավայրերում հայտնաբերվել են նաև բազմաբնակարան կառույցներ և ավելի բարդ ճարտարապետական լուծումներ, ինչը վկայում է սոցիալական տարբերակվածության և համայնքային կազմակերպվածության զարգացման մասին։ Վաղ բրոնզի ժամանակաշրջանի նյութական մշակույթը ներառում է նաև կենցաղային խեցեղեն, քարե և մետաղական գործիքներ, որոնք օգտագործվել են գյուղատնտեսության, անասնապահության և արհեստագործության մեջ, ինչն էլ նպաստել է բնակավայրերի կայունությանը և աճին։ Այս բնակավայրերի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Հայկական լեռնաշխարհը այդ ժամանակաշրջանում եղել է մշակութային և տնտեսական ակտիվ տարածաշրջան՝ կապերով հարևան Միջագետքի և Անատոլիայի քաղաքակրթությունների հետ, ինչը ազդեցություն է ունեցել ինչպես բնակարանաշինության տեխնոլոգիաների, այնպես էլ սոցիալական կառուցվածքի վրա։