Некоторые особенности формирования нового искусства в армянской книжной и монументальной живописи XVI-XVII вв.

Տնտեսագիտություն

Հարկերը պետության կողմից ֆիզիկական և իրավաբանական անձանցից պարտադիր կերպով գանձվող վճարներ են, որոնք չունեն ուղղակի փոխհատուցում և ուղղվում են պետական բյուջե՝ հասարակական կարիքների ֆինանսավորման համար։ Հարկերի էությունը կայանում է նրանում, որ դրանք պետության հիմնական ֆինանսական աղբյուրն են և ապահովում են պետական կառավարման, պաշտպանության, կրթության, առողջապահության, ենթակառուցվածքների և այլ հանրային ծառայությունների իրականացումը։ Հարկերը ծառայում են նաև տնտեսական կարգավորման գործիք, քանի որ դրանց միջոցով պետությունը կարող է ազդել արտադրության, սպառման և եկամուտների բաշխման վրա։ Հարկերը կարող են լինել ուղղակի և անուղղակի․ ուղղակի հարկերը գանձվում են անմիջապես եկամուտներից կամ ունեցվածքից, օրինակ՝ եկամտահարկը կամ շահութահարկը, իսկ անուղղակի հարկերը ներառված են ապրանքների և ծառայությունների գների մեջ, օրինակ՝ ավելացված արժեքի հարկը։ Բացի այդ, հարկերը կարող են լինել պետական, տեղական և հատուկ նպատակային՝ կախված դրանց կիրառման մակարդակից և նպատակներից։ Հարկային համակարգը հիմնված է արդարության, համաչափության և պարտադիրության սկզբունքների վրա, ինչը նշանակում է, որ յուրաքանչյուր քաղաքացի կամ կազմակերպություն պետք է մասնակցի պետական ծախսերի ֆինանսավորմանը իր հնարավորությունների չափով։ Հարկերի ճիշտ և արդյունավետ հավաքագրումը կարևոր է պետության տնտեսական կայունության և զարգացման համար, քանի որ դրանք ապահովում են պետական բյուջեի հիմնական եկամուտները։ Միևնույն ժամանակ, չափազանց բարձր հարկերը կարող են բացասաբար ազդել տնտեսական ակտիվության վրա, իսկ չափազանց ցածր հարկերը՝ նվազեցնել պետական հնարավորությունները։ Այդ պատճառով հարկային քաղաքականությունը համարվում է պետության տնտեսական քաղաքականության կարևորագույն բաղադրիչներից մեկը։

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է Կոմիտասի ստեղծագործական գործունեության վաղ շրջանի (1891-1899թթ.) համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով այն փուլը, երբ ձևավորվել են նրա գեղարվեստական աշխարհայացքի հիմքերը և ազգային երաժշտական մտածողության հիմնական սկզբունքները։ Գրքում վերլուծվում են Կոմիտասի ուսման տարիները, նրա երաժշտական կրթությունը և հոգևոր ձևավորումը, ինչպես նաև այն միջավայրը, որտեղ նա սկսել է իր ստեղծագործական որոնումները՝ կապված հայկական եկեղեցական երաժշտության ուսումնասիրության և ժողովրդական երգերի հավաքագրման հետ։ Հեղինակը ներկայացնում է այդ շրջանի ստեղծագործությունների առանձնահատկությունները՝ դրանց մեղեդիական կառուցվածքը, հարմոնիկ մտածողությունը և ազգային երաժշտական լեզվի ձևավորման փորձերը, որոնք հետագայում հիմք են դարձել Կոմիտասի ամբողջ ստեղծագործական ժառանգության համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա գիտական և երաժշտաբանական գործունեությանը, ժողովրդական երաժշտության հավաքման ու մշակման աշխատանքներին, ինչպես նաև այն գաղափարական մոտեցումներին, որոնք ձևավորել են նրա ազգային երաժշտական դպրոցի հիմքերը։ Աշխատությունը վերլուծում է նաև Կոմիտասի կապերը ժամանակի մշակութային միջավայրի հետ, նրա ազդեցությունները և այն ներդրումը, որը նա ունեցել է հայ երաժշտական ինքնության ձևավորման գործում՝ ընդգծելով նրա վաղ շրջանի նշանակությունը հետագա ստեղծագործական զարգացման համար։

Պատմություն

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է Կովկասյան ստորաբաժանումների ստեղծման և կիրառման գործընթացը Վերմախտ կազմում՝ ընդգծելով Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի պայմաններում Գերմանիայի ռազմաքաղաքական ռազմավարության և բազմազգ զորակազմերի օգտագործման առանձնահատկությունները։ Նշվում է, որ այս ստորաբաժանումների ձևավորումը կապված էր Գերմանիայի կողմից օկուպացված և ռազմաճակատում հայտնված Կովկասի տարբեր ժողովուրդների ներկայացուցիչների ներգրավման հետ, ինչը պայմանավորված էր ինչպես ռազմական, այնպես էլ գաղափարական և քարոզչական նպատակներով։ Վերլուծվում է, որ նման միավորները ստեղծվել են հիմնականում կամավորական կամ կիսակամավորական հիմունքներով՝ օգտագործելով հակասովետական տրամադրությունները և տեղական հակամարտությունների դինամիկան։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դրանց կազմակերպչական կառուցվածքին, որտեղ ազգային բաղադրիչը համակցվում էր գերմանական հրամանատարական համակարգի հետ՝ ապահովելու վերահսկելիություն և մարտական արդյունավետություն։ Նշվում է նաև, որ Կովկասյան ստորաբաժանումները կիրառվել են հիմնականում օժանդակ և երկրորդական մարտական ուղղություններում, ինչպես նաև հակապատերազմական գործողություններում և թիկունքային ծառայություններում։ Ընդհանուր առմամբ, Կովկասյան ստորաբաժանումների ստեղծումն ու օգտագործումը Վերմախտի կազմում դիտարկվում է որպես Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի բազմազգ զորակազմերի ձևավորման բարդ և հակասական երևույթ, որը միավորում էր ռազմական անհրաժեշտությունները և քաղաքական նպատակադրումները։

Գեղարվեստական հայ․

«Շահմարի առեղծվածը»՝ Մկրտիչ Սարգսյանի այս ստեղծագործությունը համարվում է հայ գրականության մեջ կարևոր գործ, որը համադրում է պատմական, լեգենդար և միստիկական տարրեր։ Վեպը կամ պատմվածքը ոչ միայն խորհրդավոր ու հետաքրքիր պատմություն է, այլև հայ ազգային մշակույթի, պատմության և մշակութային հիշողության խորունկ վերլուծություն։ Շահմարի առեղծվածը ներկայացնում է մի պատմություն, որը ոչ միայն կենտրոնանում է մի քանիսը պատմական կամ առասպելական դրվագների շուրջ, այլ նաև ծառայում է որպես պլան, որտեղ յուրաքանչյուր դրվագ պտտվում է մի ժամանակահատվածի, անձի կամ առեղծվածի շուրջ, որոնք անհրաժեշտ են բացահայտելու։ Այստեղ ներառված է այն խորհրդավորությունը, որը շրջապատում է հայկական հին պատմությունները, լեգենդները և առասպելները։ Գործի մեջ շոշափվում են ոչ միայն անհատական պայքարներ, այլև ավելի լայնամասշտաբ խնդիրներ՝ կապված ազգի, մշակույթի և մարդու ինքնության հետ։ Վեպի հերոսները հաճախ բախվում են իրենց ճակատագրերին, իրենց անցյալին, բայց նաև ավելի խոր հարցադրումներ են անում սեփական գոյության իմաստի մասին։ Վեպը, լինելով մասամբ պատմական, մասամբ՝ միստիկական, ստեղծում է եզակի մթնոլորտ, որտեղ իրականության ու ֆանտաստիկայի սահմանները խառնվում են։ «Շահմարի առեղծվածը» նման է պեղած հնագիտական գտածոյի՝ որտեղ նախապատմության և առասպելների շերտերը համախմբվում են՝ առանց կորցնելու իրենց կախարդական ու հետաքրքրաշարժ բնույթը։ Դա ոչ միայն զվարճալի պատմություն է, այլև մտածելու տեղիք տալու գործ՝ այն մասին, թե ինչպես մարդիկ կամ մշակույթները, նույնիսկ տարիների անցման հետ, դեռևս պահպանում են իրենց հիշողությունները, արժեքները և գաղափարները։ Սարգսյանի վեպը նաև հայ գրականության խորը մի գրաքննություն է՝ որը ներկա է դարձնում մեր պատմությունը, մեր անցյալը՝ այդ թվում այն տեղերը, որոնք պետք է մնան «առեղծվածային» ու չբացահայտված։ «Շահմարի առեղծվածը» իր խորությամբ մեկ նպատակ ունի՝ բացահայտել, թե ինչպես են մարդկանց հիշողությունները, առասպելներն ու պատմությունները հանգեցնում մի այնպիսի ընդհանրության, որը կապում է ինչպես անցյալը, այնպես էլ ներկան։ Այս ստեղծագործությունը մատնանշում է Մկրտիչ Սարգսյանի ոչ միայն գրական հմտությունը, այլև նրա կարողությունը՝ պատմությունը վերածել գրական արվեստի, որը ներշնչում է բոլորիս ուշադրությունը և մտածելու պատճառներ տալիս։ Հրատարակիչ - Դարակ Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-3239-2-5

Մանկավարժություն

Основания педагогики աշխատությունը մանկավարժության տեսական հիմքերին նվիրված ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է կրթության և դաստիարակության գործընթացների հիմնական սկզբունքները, նպատակները և օրենքաչափությունները, այն վերլուծում է ուսուցման կազմակերպման ձևերը, մանկավարժական մեթոդները, ուսուցչի և սովորողի փոխազդեցության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև կրթական միջավայրի ձևավորման գործոնները, գիրքը անդրադառնում է մանկավարժական համակարգերի պատմական զարգացմանը, կրթության հոգեբանական հիմքերին և ժամանակակից կրթական մոտեցումներին, միաժամանակ ընդգծելով արժեքային դաստիարակության, անհատական մոտեցման և սոցիալականացման դերը ուսումնական գործընթացում, և ներկայացնելով կրթության արդյունավետության գնահատման հիմնական չափանիշները, այն կարևոր աղբյուր է ուսուցիչների, մանկավարժների և կրթության ոլորտի հետազոտողների համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդական տոմարի համակարգի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով դրա ծագումը, կառուցվածքը և կիրառման առանձնահատկությունները հայ ժողովրդի կենցաղում և ավանդական մշակույթում։ Հեղինակը վերլուծում է ժամանակի հաշվարկման ժողովրդական ձևերը, որոնք ձևավորվել են աստղագիտական դիտարկումների, գյուղատնտեսական փորձի և կրոնական պատկերացումների համադրության արդյունքում։ Գրքում դիտարկվում են տարվա բաժանումները, տոնական և աշխատանքային օրացուցային համակարգերը, ինչպես նաև եղանակային երևույթների հետ կապված ժողովրդական պատկերացումները, որոնք ազդել են տոմարային գիտակցության ձևավորման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տոնացույցի և ծիսական համակարգի փոխկապակցվածությանը, ինչպես նաև գյուղատնտեսական աշխատանքների կազմակերպման մեջ տոմարի դերին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև տարբեր տարածաշրջաններում պահպանված տոմարային տարբերակները՝ բացահայտելով դրանց լեզվական և մշակութային առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է ազգագրագետների, պատմաբանների և մշակութաբանների համար՝ նպաստելով հայ ավանդական ժամանակային պատկերացումների և ժողովրդական գիտելիքների համակարգված ըմբռնմանը։