Очерки Васпураканской области и смежных с нею местностей архимандрита Гарегина Срвандзтянца

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության ոլորտում իրականացվող տնտեսական բարեփոխումների ուսումնասիրությանը և դրանց ազդեցության գնահատմանը։ Աշխատանքի շրջանակում ուսումնասիրվում են առողջապահության ֆինանսավորման, ռեսուրսների բաշխման, ծառայությունների մատուցման արդյունավետության, պետական և մասնավոր հատվածների փոխգործակցության, ինչպես նաև առողջապահական համակարգի կառավարման հետ կապված տնտեսական գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ՀՀ առողջապահական համակարգի զարգացման առանձնահատկություններին, ոլորտում իրականացված և նախատեսվող բարեփոխումների նպատակներին, դրանց տնտեսական հիմնավորումներին և գործնական արդյունքներին։ Հետազոտության ընթացքում կարող են վերլուծվել առողջապահական ծառայությունների ֆինանսավորման տարբեր մեխանիզմներ, պետական բյուջեի և այլ ֆինանսական աղբյուրների դերը, բժշկական կազմակերպությունների տնտեսական գործունեությունը, բնակչության համար առողջապահական ծառայությունների հասանելիության և մատչելիության խնդիրները, ինչպես նաև սահմանափակ ռեսուրսների պայմաններում դրանց արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև առողջապահության ոլորտում կառավարման և ֆինանսավորման համակարգերի կատարելագործմանը, ծախսերի օպտիմալացմանը, ծառայությունների որակի բարձրացմանը և առողջապահական քաղաքականության տնտեսական արդյունավետության գնահատմանը։ ՀՀ նյութերի հիման վրա կատարված ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել երկրի առողջապահական համակարգի հիմնական տնտեսական խնդիրները, գնահատել իրականացվող փոփոխությունների ազդեցությունը և ներկայացնել ոլորտի հետագա զարգացման ու ֆինանսատնտեսական կառավարման բարելավման հնարավոր ուղղությունները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել առողջապահության ոլորտի մասնագետների, տնտեսագետների, պետական կառավարման մարմինների, հետազոտողների և առողջապահական քաղաքականության մշակմամբ զբաղվող անձանց համար՝ նպաստելով ՀՀ-ում ավելի արդյունավետ, կայուն և բնակչության կարիքներին համապատասխան առողջապահական համակարգի ձևավորմանը։

Այլ առարկաներ

Հայաստանում «նոր գրքերի» մասին ինֆորմացիոն ցանկերը սովորաբար ներկայացվում են որպես մատենագիտական կամ գրադարանային տեղեկատուներ, որտեղ համակարգված ձևով ամփոփվում են տարբեր հրատարակչությունների նոր լույս տեսած աշխատությունները։ Այդպիսի ցանկերի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, գրադարաններին և հետազոտողներին տրամադրել արագ կողմնորոշվելու հնարավորություն ժամանակակից գրական հոսքերում՝ ընդգրկելով գիտական, գեղարվեստական, ուսումնական և տեղեկատու բնույթի հրատարակություններ։ Օրինակ՝ Հայաստանում ակտիվորեն գործում են պարբերական «Նոր գիրք» նախագծերը, որտեղ յուրաքանչյուր շաբաթ կամ ամիս ներկայացվում են նոր հրատարակություններ տարբեր ոլորտներից՝ գրականություն, պատմություն, հասարակագիտություն, արվեստ և գիտություն, ինչը թույլ է տալիս հետևել հրատարակչական գործընթացների ընթացիկ զարգացումներին և գրքային շուկայի միտումներին ։ Բացի այդ, մատենագիտական ցանկերի ավելի մասնագիտական ձևաչափերը, որոնք պատրաստվում են գրադարանային և գիտական հաստատությունների կողմից, ընդգրկում են նաև գրքերի ամբողջական տվյալներ՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության վայր, տարեթիվ և թեմատիկ դասակարգում, ինչը նպաստում է գիտական տեղեկատվության համակարգմանն ու որոնելիության բարձրացմանը ։ Նման տեղեկատուները կարևոր դեր ունեն ազգային գրադարանային համակարգում՝ ապահովելով նոր գրականության մատչելիությունը և աջակցելով կրթական ու գիտական գործընթացներին, ինչպես նաև նպաստելով ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը Հայաստանում։

Այլ առարկաներ

Այն նախատեսված է բուսաբանների, գյուղատնտեսների, այգեգործների, ուսանողների և թարգմանական կամ գիտական աշխատանք կատարող մասնագետների համար, ովքեր աշխատում են պտղաբուծության և բուսատեսակների դասակարգման ոլորտում։ Նյութում ընդգրկված են տարբեր պտղատու և հատապտղային մշակաբույսերի համակարգված ցանկեր՝ դրանց գիտական (լատիներեն) անվանումներով և համապատասխան համարժեքներով տարբեր լեզուներով, ինչը հնարավորություն է տալիս ապահովել ճշգրիտ հաղորդակցություն միջազգային գիտական միջավայրում։ Բացի անվանաբանական մասից, ուղեցույցում հաճախ ներկայացվում են նաև բույսերի կարճ բնութագրեր՝ դրանց կենսաբանական առանձնահատկությունների, տարածման և մշակության մասին հիմնական տեղեկություններով։ Հատուկ արժեք ունի աշխատության դասակարգային կառուցվածքը, որը օգնում է հեշտությամբ կողմնորոշվել տարբեր տեսակների միջև և օգտագործել այն ինչպես ուսումնական, այնպես էլ կիրառական նպատակներով։ Նյութը կարևոր դեր ունի նաև գիտական տերմինաբանության ստանդարտացման և բազմալեզու բուսաբանական տվյալների համադրման գործում։ Ընդհանուր առմամբ, այս ուղեցույցը ծառայում է որպես գործիք պտղահատապտղային բույսերի ճշգրիտ նույնականացման և միջազգային գիտական հաղորդակցության համար։

Գրականություն

Այս ժողովածուն ներառում է Մուրացանի փոքրածավալ արձակ գործերը, որոնք կառուցված են զրույցների, պատմությունների և բարոյախոսական պատկերների ձևով՝ նպատակ ունենալով պարզ, անմիջական լեզվով փոխանցել կյանքի, մարդու վարքի և հասարակական հարաբերությունների մասին դիտարկումներ։ «Անմեղ զրույցներ»-ում հեղինակը հաճախ ընտրում է առօրյա իրավիճակներ, որոնց միջոցով բացահայտում է մարդկային բնավորության նուրբ երանգները՝ ազնվություն, պարզամտություն, խաբեություն կամ բարոյական ընտրության դժվարություններ։ Թեև վերնագիրը հուշում է թեթև և անմեղ բնույթ, ստեղծագործությունների խորքում հաճախ առկա է քննադատական դիտարկում հասարակության թերությունների նկատմամբ և փորձ՝ ընթերցողին ուղղորդելու դեպի բարոյական ինքնավերլուծություն։ Մուրացանի ոճին բնորոշ է պարզ, հասկանալի շարադրանքը, որը միաժամանակ պահպանում է հոգեբանական խորություն և դաստիարակչական ենթատեքստ։ Այս գործերը կարևոր են նաև որպես ընթերցողական մշակույթ ձևավորող նյութ, քանի որ օգնում են ընթերցողին զարգացնել բարոյական զգայունություն և ուշադրություն մանրուքների նկատմամբ, որոնք հաճախ որոշիչ են մարդկային հարաբերություններում։

Ֆինանսներ

Աշխատությունը նվիրված է ՀՀ հանրային ոլորտի կազմակերպություններում ֆինանսական արդյունքների վերահսկողության մեթոդների կատարելագործման ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ֆինանսական ռեսուրսների կառավարման, օգտագործման արդյունավետության գնահատման և վերահսկողության համակարգի բարելավման հիմնական ուղղությունները։ Հետազոտության կենտրոնում հանրային կազմակերպությունների ֆինանսատնտեսական գործունեության վերահսկողությունն է, որի միջոցով հնարավոր է գնահատել ֆինանսական միջոցների ձևավորման և օգտագործման օրինականությունը, նպատակայինությունը, արդյունավետությունն ու արդյունքայնությունը։ Աշխատությունում ֆինանսական վերահսկողությունը դիտարկվում է որպես հանրային կառավարման կարևորագույն գործիք, որը նպաստում է սահմանափակ ֆինանսական ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործմանը, ֆինանսական կարգապահության ամրապնդմանը և կազմակերպությունների գործունեության թափանցիկության բարձրացմանը։ Ուսումնասիրվում են ֆինանսական արդյունքների վերահսկողության տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, վերահսկողության հիմնական սկզբունքները, ձևերն ու մեթոդները, ինչպես նաև դրանց կիրառման առանձնահատկությունները հանրային ոլորտում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆինանսական պլանավորման, բյուջետավորման, հաշվապահական հաշվառման, ֆինանսական հաշվետվությունների վերլուծության և ներքին վերահսկողության փոխկապակցվածությանը։ Աշխատությունում կարող են ուսումնասիրվել հանրային կազմակերպությունների ֆինանսական արդյունքների գնահատման այնպիսի ցուցանիշներ, ինչպիսիք են եկամուտների և ծախսերի կատարողականը, ֆինանսական միջոցների օգտագործման արդյունավետությունը, բյուջետային միջոցների նպատակային ծախսումը և նախատեսված ու փաստացի արդյունքների տարբերությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում վերահսկողության գործող համակարգի թերությունների բացահայտումը՝ կապված տեղեկատվության ամբողջականության, ֆինանսական հաշվետվողականության, վերահսկողական ընթացակարգերի արդյունավետության և կառավարչական որոշումների համար ֆինանսական տեղեկատվության կիրառման հետ։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ներքին և արտաքին ֆինանսական վերահսկողության հարաբերակցությանը, վերահսկողության մարմինների գործառույթներին և հանրային կազմակերպությունների ղեկավարության պատասխանատվությանը ֆինանսական արդյունքների համար։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ժամանակակից վերահսկողական մեթոդների ներդրման հնարավորությունների գնահատումը։ Այդ շրջանակում կարող են դիտարկվել ռիսկերի վրա հիմնված վերահսկողությունը, ներքին աուդիտը, ֆինանսական ցուցանիշների համեմատական վերլուծությունը, շեղումների վերլուծությունը, կատարողականի գնահատումը և թվային տեղեկատվական համակարգերի կիրառումը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի վերահսկողությունից դեպի արդյունքահեն կառավարում անցումը, երբ ուշադրությունը կենտրոնացվում է ոչ միայն կատարված ֆինանսական գործառնությունների համապատասխանության, այլև հանրային միջոցների օգտագործման արդյունքում ստացված իրական արդյունքների վրա։ Աշխատությունը կարող է ուսումնասիրել նաև միջազգային փորձը և դրա կիրառման հնարավորությունները Հայաստանի հանրային ոլորտում՝ հաշվի առնելով տեղական իրավական, ինստիտուցիոնալ և կառավարչական պայմանները։ Առաջարկվող մեթոդների կատարելագործումը կարող է նպաստել ֆինանսական ռիսկերի վաղ հայտնաբերմանը, անարդյունավետ ծախսերի կրճատմանը, ֆինանսական կարգապահության բարձրացմանը և հանրային միջոցների նկատմամբ վերահսկողության ուժեղացմանը։ Հետազոտության գործնական նշանակությունն այն է, որ արդյունավետ վերահսկողության համակարգը կարող է ապահովել ղեկավարության համար ավելի հավաստի ֆինանսական տեղեկատվություն և նպաստել հիմնավորված կառավարչական որոշումների ընդունմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հանրային ոլորտի կազմակերպությունների ղեկավարներին, ֆինանսական և հաշվապահական ստորաբաժանումների մասնագետներին, ներքին աուդիտորներին, պետական ֆինանսների և վերահսկողության ոլորտի մասնագետներին, ինչպես նաև տնտեսագիտության, ֆինանսների և հանրային կառավարման բնագավառների ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի հիմնավորել ՀՀ հանրային ոլորտի կազմակերպություններում ֆինանսական արդյունքների վերահսկողության ավելի արդյունավետ և ժամանակակից համակարգի ձևավորման անհրաժեշտությունը՝ համադրելով ֆինանսական կարգապահությունը, ռիսկերի կառավարումը, ներքին վերահսկողությունը, կատարողականի գնահատումը և հանրային միջոցների օգտագործման արդյունավետության բարձրացումը։

Հոգեբանություն

Աշխատությունը նվիրված է վերահսկողության լոկուսի (locus of control) և ամուսնական բավարարվածության միջև փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով պարզել, թե ինչպես են անհատի համոզմունքները սեփական կյանքի նկատմամբ վերահսկողության մասին ազդում ընտանեկան հարաբերությունների որակի վրա։ Գրքում ներկայացվում են ներքին և արտաքին վերահսկողության լոկուսի հիմնական տեսությունները, դրանց ձևավորման հոգեբանական գործոնները և վարքային դրսևորումները ամուսնական հարաբերությունների համատեքստում։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես են պատասխանատվության ընկալումը, կոնֆլիկտների լուծման ռազմավարությունները, հաղորդակցման ոճերը և հուզական կարգավորումը փոխկապակցված ամուսնական բավարարվածության մակարդակի հետ։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև սոցիալ-մշակութային գործոնները, որոնք կարող են միջնորդել այս փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև տարբեր ժողովրդագրական խմբերի առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հետազոտական մեթոդաբանությանը՝ հարցաթերթիկների, հոգեբանական թեստերի և վիճակագրական վերլուծությունների կիրառմամբ ստացված արդյունքների մեկնաբանությանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է հոգեբանների, ընտանեկան խորհրդատուների, սոցիոլոգների և կրթական ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով ընտանեկան հարաբերությունների որակի բարելավմանն ու հոգեբանական միջամտությունների արդյունավետության բարձրացմանը։