Ադրբեջանի ներքաղաքական զարգացումների դինամիկան 1988-1998 թթ

Պատմություն

Սա պատմական-հետազոտական և հանրամատչելի գրականություն է, որը ներկայացնում է Օսմանյան կայսրությունում հայերի նկատմամբ իրականացված զանգվածային բռնությունների և տեղահանությունների պատմական գործընթացները, ինչպես նաև արևմտյան աշխարհի արձագանքները այդ իրադարձություններին, որտեղ կենտրոնական տեղ է զբաղեցնում մարդասիրական օգնության շարժումների, դիվանագիտական հաշվետվությունների և ժամանակակից վկաների վկայությունների վերլուծությունը, աշխատանքը լայնորեն անդրադառնում է նաև միջազգային քաղաքականության, մամուլի և հասարակական կարծիքի ձևավորմանը՝ կապված այդ պատմական ողբերգության հետ, միաժամանակ ներկայացնելով անհատական պատմություններ և արխիվային նյութեր, որոնք օգնում են վերականգնել պատմական իրադարձությունների բազմաշերտ պատկերը և դրանց ազդեցությունը համաշխարհային հանրային գիտակցության վրա։

Բժշկություն

Այս բժշկագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է ռեզուս-կոնֆլիկտային հղիության ժամանակակից պատկերացումներին և այդ վիճակի հնարավոր ազդեցությանը հղի կնոջ լյարդի ֆունկցիոնալ ու նյութափոխանակային վիճակի վրա։ Ռեզուս-անհամատեղելիության դեպքում հիմնականում ռեզուս-բացասական մոր և ռեզուս-դրական պտղի միջև առաջացած իմունաբանական փոխազդեցությունը կարող է հանգեցնել մայրական հակամարմինների ձևավորմանը, որոնք անցնում են պլացենտայով և վնասում պտղի էրիթրոցիտները՝ առաջացնելով պտղի և նորածնի հեմոլիտիկ հիվանդություն։ Ուսումնասիրության առանցքում ռեզուս-կոնֆլիկտի ոչ միայն մանկաբարձական, այլև համակարգային ազդեցությունների բացահայտումն է։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հղի կնոջ լյարդին, քանի որ այն մասնակցում է նյութափոխանակության, սպիտակուցների սինթեզի, հորմոնների և կենսաբանական ակտիվ նյութերի փոխակերպման, ինչպես նաև օրգանիզմում առաջացող բազմաթիվ նյութերի չեզոքացման ու հեռացման գործընթացներին։ Պտղի էրիթրոցիտների իմունաբանական քայքայման հետևանքով առաջացող նյութափոխանակային բեռը և հղիության ընթացքում տեղի ունեցող ֆիզիոլոգիական փոփոխությունները կարող են ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվել որպես լյարդի ֆունկցիոնալ վիճակի վրա հնարավոր ազդեցություն ունեցող գործոններ։ Ռեզուս-կոնֆլիկտի զարգացման մեխանիզմը կապված է մայրական իմունային համակարգի սենսիբիլիզացիայի հետ։ Երբ ռեզուս-բացասական կնոջ օրգանիզմը շփվում է ռեզուս-դրական էրիթրոցիտների հետ, կարող են ձևավորվել հակա-D IgG հակամարմիններ։ Հետագա ռեզուս-դրական հղիության ժամանակ այդ հակամարմինները կարող են անցնել պլացենտային պատնեշով և նպաստել պտղի էրիթրոցիտների հեմոլիզին։ Այդ պատճառով խնդիրը հատկապես կարևոր է նախկինում սենսիբիլիզացված կանանց հաջորդող հղիությունների ժամանակ։ Ժամանակակից բժշկության մեջ ռեզուս-սենսիբիլիզացիայի կանխարգելման հիմնական միջոցներից է հակա-D իմունոգլոբուլինի կիրառումը, որը զգալիորեն նվազեցրել է ռեզուս-կապված հեմոլիտիկ հիվանդության հաճախականությունը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից մեկը կարող է լինել հղի կնոջ լյարդի ֆունկցիոնալ վիճակի գնահատումը։ Այդ նպատակով բժշկական հետազոտություններում սովորաբար ուշադրություն է դարձվում լյարդային ֆերմենտների, բիլիռուբինի, սպիտակուցային փոխանակության և այլ կենսաքիմիական ցուցանիշների դինամիկային։ Նման ցուցանիշների համադրումը կլինիկական տվյալների հետ հնարավորություն է տալիս գնահատելու՝ արդյոք տվյալ հղիության ընթացքում առկա են լյարդի աշխատանքի փոփոխություններ և որքանով են դրանք կապված ուսումնասիրվող իմունաբանական գործընթացների հետ։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև բիլիռուբինի նյութափոխանակության ուսումնասիրությունը։ Պտղի էրիթրոցիտների հեմոլիզի հետևանքով առաջացած բիլիռուբինը պտղից կարող է անցնել մայրական շրջանառություն, իսկ մայրական օրգանիզմը մասնակցում է դրա մշակման և հեռացման գործընթացներին։ Այս հանգամանքը կարող է հիմք հանդիսանալ պտղի հեմոլիզի, պլացենտար փոխանակության և մայրական լյարդի ֆունկցիոնալ վիճակի փոխկապակցվածությունը ուսումնասիրելու համար։ Միաժամանակ կարևոր է տարբերակել ռեզուս-կոնֆլիկտի ուղղակի ազդեցությունը մոր լյարդի վրա և այն փոփոխությունները, որոնք կարող են առաջանալ հղիության այլ բարդությունների կամ ուղեկցող հիվանդությունների պատճառով։ Ժամանակակից մոտեցումը պահանջում է նման տարբերակումը, քանի որ հղիության ընթացքում լյարդի ֆունկցիոնալ փոփոխությունները կարող են ունենալ բազմաթիվ պատճառներ։ Հետևաբար ուսումնասիրության գիտական արժեքը պայմանավորված է ոչ միայն լյարդային ցուցանիշների արձանագրմամբ, այլև դրանց հնարավոր պատճառահետևանքային կապերի մանրամասն վերլուծությամբ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել պտղի վիճակի գնահատմանը։ Ռեզուս-կապված հեմոլիտիկ հիվանդության ծանր ձևերը կարող են առաջացնել պտղի արտահայտված անեմիա, հիդրոպս, սրտային անբավարարություն և այլ ծանր բարդություններ։ Հետևաբար մոր լյարդի ցուցանիշների ուսումնասիրությունը նպատակահարմար է դիտարկել պտղի հեմատոլոգիական և ֆունկցիոնալ վիճակի գնահատման հետ միասին։ Այդպիսի համալիր մոտեցումը թույլ է տալիս ուսումնասիրել մայր-պլացենտա-պտուղ համակարգը որպես փոխկապակցված ամբողջություն։ Հետազոտության մեջ կարևոր կարող է լինել նաև ռեզուս-կոնֆլիկտի ծանրության տարբեր աստիճանների համեմատությունը։ Թեթև սենսիբիլիզացիայի դեպքում մայրական և պտղային համակարգերի փոփոխությունները կարող են լինել նվազ արտահայտված, մինչդեռ բարձր հակամարմինային ակտիվության և ծանր պտղային հեմոլիզի դեպքում կարող են առաջանալ ավելի լուրջ կլինիկական հետևանքներ։ Հետևաբար լյարդային ֆունկցիայի ցուցանիշների համադրումը հակամարմինների մակարդակի և պտղի վիճակի տվյալների հետ կարող է օգնել ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել գործընթացի զարգացման մասին։ Թեմայի կարևոր մասն է նաև կանխարգելիչ և ախտորոշիչ միջոցառումների ուսումնասիրությունը։ Ռեզուս-բացասական հղիների վաղ հայտնաբերումը, հակամարմինների սկրինինգը, դրանց մակարդակի դինամիկ հետևումը և անհրաժեշտության դեպքում պտղի վիճակի հատուկ մոնիթորինգը ժամանակակից հսկողության կարևոր բաղադրիչներ են։ Այս մոտեցումները հնարավորություն են տալիս ժամանակին հայտնաբերել պտղի անեմիայի կամ հեմոլիտիկ հիվանդության զարգացման վտանգը և համապատասխան բժշկական կենտրոններում կիրառել անհրաժեշտ միջամտություններ։ Ծանր դեպքերում կարող է պահանջվել ներարգանդային արյան փոխներարկում, որը մասնագիտացված կենտրոններում կարող է զգալիորեն նվազեցնել պերինատալ կորուստների ռիսկը։ Աշխատության գիտական նշանակությունը կայանում է նաև ռեզուս-կոնֆլիկտային հղիության նկատմամբ ամբողջական մոտեցման ձևավորման մեջ։ Խնդիրը չի սահմանափակվում միայն պտղի էրիթրոցիտների քայքայման և պտղի հեմոլիտիկ հիվանդության ուսումնասիրությամբ, այլ կարող է ընդգրկել մայրական օրգանիզմի պատասխան ռեակցիաները, նյութափոխանակային գործընթացները, պլացենտայի ֆունկցիան և լյարդի մասնակցությունը այդ գործընթացներին։ Այս տեսանկյունից թեման գտնվում է մանկաբարձության, իմունոհեմատոլոգիայի, պերինատոլոգիայի և կենսաքիմիայի փոխհատման ոլորտում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ռեզուս-կոնֆլիկտային հղիությունը ներկայացնում է որպես բարդ իմունաբանական վիճակ, որի հետևանքները հիմնականում դրսևորվում են պտղի և նորածնի հեմոլիտիկ հիվանդությամբ, սակայն որի ընթացքում անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել նաև մոր օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակին։ Լյարդի աշխատանքի և նյութափոխանակային ցուցանիշների ուսումնասիրությունը կարող է լրացուցիչ տեղեկություն տալ հիվանդության պաթոֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների մասին և նպաստել մայրական ու պտղային վիճակների համալիր գնահատմանը։ Թեման կարող է հետաքրքրել մանկաբարձ-գինեկոլոգներին, պերինատոլոգներին, իմունոլոգներին, հեմատոլոգներին, լյարդաբաններին, կլինիկական կենսաքիմիկոսներին և բժշկության պատմությամբ ու հղիության բարդությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Պատմություն

Գիրքը կենտրոնանում է 1920–1921 թվականների քաղաքական և ռազմական զարգացումների վրա՝ հատկապես Լոռու շրջանի շուրջ ծագած հակամարտության և դրա լուծման ձևերի վրա։ Հիմնական բովանդակությունը․ Հայ-վրացական հակասություններ Սահմանային վեճեր և քաղաքական լարվածություն երկու հանրապետությունների միջև։ Ռազմական բախումներ (1920 թ.) Լոռու և հարակից շրջաններում տեղի ունեցած զինված հակամարտություններ։ Լոռու չեզոք գոտի ստեղծում Միջազգային միջնորդությամբ ձևավորված ժամանակավոր չեզոք տարածք՝ հակամարտությունը կարգավորելու նպատակով։ Դիվանագիտական գործընթացներ Բանակցություններ, արտաքին ուժերի ազդեցություն և ժամանակավոր խաղաղության հաստատում։ Խորհրդայնացման համատեքստ Հարաբերությունների փոփոխություն՝ Հայաստանի և Վրաստանի խորհրդայնացման գործընթացների ֆոնին։

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման գործում առևտրային բանկերի դերի, ազդեցության և գործունեության մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են բանկային համակարգի և ձեռնարկատիրական հատվածի փոխկապակցվածությունը, փոքր ու միջին բիզնեսի ֆինանսավորման հիմնական աղբյուրները, վարկավորման գործընթացները և ֆինանսական աջակցության արդյունավետության բարձրացման խնդիրները։ Հեղինակը ներկայացնում է առևտրային բանկերի կողմից կիրառվող ֆինանսական գործիքները, վարկային քաղաքականության առանձնահատկությունները, ձեռնարկությունների ֆինանսական կարիքները և այն գործոնները, որոնք ազդում են բիզնեսի կայուն զարգացման վրա։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են նաև Հայաստանի տնտեսական միջավայրի առանձնահատկությունները, փոքր և միջին ձեռնարկությունների առջև ծառացած ֆինանսական խոչընդոտները և բանկային ծառայությունների կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Ներկայացված վերլուծություններն ու առաջարկությունները նպատակ ունեն նպաստելու ձեռնարկատիրական ակտիվության խթանմանը, ներդրումային հնարավորությունների ընդլայնմանը և ֆինանսական համակարգի ու իրական տնտեսության կապերի ամրապնդմանը։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, ֆինանսիստների, բանկային ոլորտի մասնագետների, ձեռնարկատերերի, հետազոտողների, բուհերի դասախոսների և տնտեսագիտական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Lեզվաբանություն

Справочник по правописанию и литературной правке աշխատությունը լեզվաբանական և խմբագրական բնույթի տեղեկատու ձեռնարկ է, որը նախատեսված է գրավոր խոսքի ճիշտ ձևավորման, ուղղագրության և ոճական մշակման կանոնների համակարգված ներկայացման համար, այն ընդգրկում է ռուսերենի ուղղագրական և կետադրական հիմնական կանոնները, բառերի ճիշտ գրության դժվար դեպքերը, ոճական սխալների կանխարգելումը և դրանց շտկման եղանակները, ինչպես նաև առաջարկում է գրական խմբագրման սկզբունքներ՝ տեքստի հստակությունը, տրամաբանական կառուցվածքը և լեզվական ճշգրտությունը բարելավելու համար, գիրքը միաժամանակ ծառայում է որպես գործնական ուղեցույց խմբագիրների, լրագրողների, ուսուցիչների և ուսանողների համար՝ օգնելով զարգացնել գրավոր խոսքի մշակույթը և ապահովել լեզվական նորմերի պահպանումը տարբեր տիպի տեքստերում։

Հոգեբանություն

Աշխատությունը նվիրված է երկու լեզուների և դրանց համապատասխան մշակութային միջավայրերի հետ մշտական փոխազդեցության պայմաններում անձի ինքնընկալման, սոցիալական վարքի և դիրքորոշումների ձևավորման հոգեբանական ու սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում այն իրավիճակն է, երբ անհատը հաղորդակցվում և սոցիալականացվում է երկու լեզվամշակութային համակարգերում՝ յուրացնելով դրանց արժեքները, նորմերը, հաղորդակցական ձևերը և աշխարհընկալման առանձնահատկությունները։ «Սահմանային կարգավիճակ» հասկացությունը դիտարկվում է որպես երկու լեզվական ու մշակութային տարածքների միջև գտնվելու յուրահատուկ վիճակ, որը կարող է արտահայտվել ինքնության, պատկանելության զգացման և սոցիալական դերերի ընկալման տարբեր ձևերով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում լեզվի և մտածողության, լեզվի և ինքնության, ինչպես նաև լեզվական ընտրության ու սոցիալական միջավայրի միջև փոխկապակցվածությանը։ Քննվում է, թե տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում լեզուներից մեկի ընտրությունը ինչպես կարող է կապված լինել անձի սոցիալական դիրքի, խմբային պատկանելության, արժեքային կողմնորոշումների և սեփական անձի ներկայացման եղանակների հետ։ Երկլեզվությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես երկու լեզուների իմացություն, այլև որպես սոցիալական փորձառություն, որի ընթացքում անհատը մշտապես առնչվում է տարբեր մշակութային կոդերի և հաղորդակցական սպասումների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել վերաբերմունքները սեփական և այլ խմբերի նկատմամբ, լեզվական հեղինակության ընկալումը, մշակութային նույնականացումը, սոցիալական հարմարվողականությունը և տարբեր միջավայրերում վարքային ռազմավարությունների ընտրությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև այն հարցը, թե երկու լեզվամշակութային համակարգերի համատեղ ներկայությունը ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ կարծրատիպերի, սոցիալական գնահատականների և արժեքային դիրքորոշումների ձևավորման վրա։ Միաժամանակ շեշտադրվում է, որ նման ազդեցությունները միանշանակ չեն և կախված են ընտանիքից, կրթական միջավայրից, հասարակական հարաբերություններից, լեզուների սոցիալական կարգավիճակից և անհատի կենսափորձից։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում լեզվական ինքնության ճկունությանը և բազմաշերտ ինքնության ձևավորման հնարավորությանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սոցիալական հոգեբանության, հոգելեզվաբանության, սոցիոլեզվաբանության և միջմշակութային հաղորդակցության մոտեցումները՝ երկլեզվությունը ներկայացնելով որպես անձի լեզվական կարողություններից ավելի լայն՝ նրա սոցիալականացման, ինքնության և դիրքորոշումների ձևավորման հետ փոխկապակցված երևույթ։