Ակունք. Գիտական հոդվածների ժողովածու– թիվ 2

Գրականություն

Հրատարակությունը ներկայացնում է փոխանակման ֆոնդում ընդգրկված գրքերի ցուցակ՝ համակարգված տեղեկատու նյութի ձևաչափով։ Այն նախատեսված է գրադարանային կամ տեղեկատվական հաստատության տրամադրության տակ գտնվող այն գրականության վերաբերյալ տեղեկություն տրամադրելու համար, որը նախատեսված է այլ գրադարանների, կազմակերպությունների կամ ընթերցողների հետ փոխանակման նպատակով։ Ցուցակում ընդգրկված գրքերը կարող են ներկայացված լինել մատենագիտական հիմնական տվյալներով՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության վայր, հրատարակիչ, հրատարակության տարեթիվ, հատորի կամ մասի վերաբերյալ տեղեկություններ և այլ բնութագրիչներ։ Նման կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել առկա գրականության մեջ, գտնել անհրաժեշտ հրատարակությունը և որոշել դրա փոխանակման կամ ձեռքբերման նպատակահարմարությունը։ Նյութը կարող է ընդգրկել տարբեր թեմատիկ և գիտաճյուղային ուղղությունների գրքեր՝ արտացոլելով տվյալ գրադարանի կամ հաստատության ֆոնդի բազմազանությունը։ Մատենագիտական տվյալների համակարգված ներկայացումը ցուցակը դարձնում է ոչ միայն գրքերի թվարկում, այլև գործնական տեղեկատու գործիք, որը կարող է օգտագործվել գրադարանային ֆոնդերի համալրման, փոխանակման և միջգրադարանային համագործակցության կազմակերպման ընթացքում։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, գրքային ֆոնդերի պատասխանատուների, հետազոտողների և այն կազմակերպությունների համար, որոնք հետաքրքրված են գրականության փոխանակմամբ կամ համապատասխան հրատարակությունների որոնմամբ։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ֆտոր պարունակող նոր քիրալային օժանդակ միացությունների և դրանց հիման վրա ձևավորվող ամինաթթվային կոմպլեքսների ստացման ու հատկությունների ուսումնասիրմանը՝ α-ամինաթթուների ասիմետրիկ սինթեզում դրանց կիրառելիությունը գնահատելու նպատակով։ Հետազոտության առանցքում քիրալության վերահսկման խնդիրն է, քանի որ կենսաբանորեն ակտիվ բազմաթիվ միացությունների հատկությունները էապես կախված են դրանց տարածական կառուցվածքից և որոշակի էնանտիոմերային ձևի գերակշռությունից։ Ուսումնասիրվում է նոր քիրալային օժանդակ համակարգերի կառուցվածքի և ստերեոքիմիական ազդեցության միջև կապը՝ պարզելու համար, թե մոլեկուլի կառուցվածքային փոփոխությունները և ֆտոր պարունակող խմբերի առկայությունը ինչպես կարող են անդրադառնալ ռեակցիաների ընտրողականության վրա։ Ֆտորի ներմուծումը դիտարկվում է որպես մոլեկուլի էլեկտրոնային, տարածական և ֆիզիկաքիմիական հատկությունները փոփոխելու միջոց, ինչը կարող է ազդել ինչպես կոմպլեքսների կայունության, այնպես էլ միջանկյալ միացությունների ռեակցիոն վարքի վրա։ Կարևոր ուղղություն է ստացված քիրալային ռեագենտների և ամինաթթվային կոմպլեքսների կառուցվածքային նույնականացումը և դրանց ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը սպեկտրային ու անալիտիկ մեթոդների միջոցով։ Քննվում է կոմպլեքսագոյացման դերը ասիմետրիկ ինդուկցիայի ձևավորման մեջ, երբ քիրալային միջավայրը նպաստում է հնարավոր տարածական ձևերից մեկի առավելապես առաջացմանը։ Հետազոտության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում տարբեր կառուցվածք ունեցող ելանյութերի նկատմամբ մշակված համակարգերի արդյունավետությանը, ստերեոսելեկտիվությանը և դրանց կիրառման հնարավոր սահմաններին։ Համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե քիրալային օժանդակ միացության կառուցվածքը, ֆտոր պարունակող հատվածների դիրքը և կոմպլեքսի տարածական կազմակերպումը ինչպես են փոխկապակցվում վերջնական ամինաթթվի ստերեոքիմիական բնութագրերի հետ։ Առանձին նշանակություն ունի օպտիկապես հարստացված ոչ սպիտակուցային և կառուցվածքային փոփոխված ամինաթթուների ստացման հնարավորությունը, քանի որ նման միացությունները կարևոր հետազոտական օբյեկտներ են կենսաօրգանական և դեղագործական քիմիայում։ Աշխատանքը համադրում է օրգանական սինթեզի, կոորդինացիոն քիմիայի և ստերեոքիմիայի մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ընդլայնել էնանտիոմերապես հարստացված միացությունների նպատակային ստացման գիտական հիմքերը։ Ստացված օրինաչափությունները կարող են նպաստել նոր քիրալային համակարգերի նախագծման սկզբունքների զարգացմանը և ասիմետրիկ սինթեզի մեթոդաբանության կատարելագործմանը։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից անգլերենում ապոզիտիվային կառուցվածքների կառուցվածքային և իմաստային առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն լեզվական կառույցներն են, որոնցում երկու կամ ավելի անվանական միավորներ գտնվում են փոխադարձ կապի մեջ, և դրանցից մեկը լրացուցիչ կերպով բնութագրում, հստակեցնում կամ վերանվանում է մյուսին։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում է ապոզիտիվային կառուցվածքների տեղը անգլերենի շարահյուսական համակարգում, դրանց ձևավորման սկզբունքները և նախադասության մեջ կատարած գործառույթները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են ապոզիտիվային հարաբերությունները դրսևորվում տարբեր կառուցվածքային ձևերով և ինչպիսի իմաստային կապեր են առաջանում հիմնական և հավելյալ անվանական բաղադրիչների միջև։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ապոզիտիվային կառույցների դասակարգումը՝ հաշվի առնելով դրանց կառուցվածքային կազմակերպումը, բաղադրիչների հարաբերությունը, շարահյուսական դիրքը և հաղորդակցական նշանակությունը։ Քննության են առնվում ինչպես սահմանափակող, այնպես էլ չսահմանափակող բնույթի կառուցվածքները, որոնց միջոցով խոսողը կարող է կամ նույնականացնել տվյալ անձը կամ առարկան, կամ պարզապես հավելյալ տեղեկություն հաղորդել դրա մասին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի կետադրության և ինտոնացիայի դերի ուսումնասիրությունը, քանի որ անգլերենում ապոզիտիվային կառուցվածքի առանձնացումը կամ չառանձնացումը կարող է կապված լինել դրա իմաստային և հաղորդակցական գործառույթի հետ։ Աշխատության մեջ կառուցվածքային վերլուծությունը զուգակցվում է իմաստաբանական ուսումնասիրության հետ, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ապոզիտիվային կապերի տարբեր տեսակները, դրանցում առկա նույնականացման, բնութագրման, պարզաբանման և լրացման հարաբերությունները։ Ուսումնասիրվում է նաև այդ կառույցների գործածությունը տարբեր խոսքային և ոճական միջավայրերում՝ գրական, գիտական, հրապարակախոսական և առօրյա խոսքում, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատելու դրանց կիրառական բազմազանությունը։ Հետազոտության ընթացքում կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել ապոզիտիվային կառույցների և շարահյուսական այլ հարակից երևույթների սահմանազատման խնդիրը, քանի որ արտաքին կառուցվածքով նման ձևերը միշտ չէ, որ ունեն նույն քերականական կամ իմաստային բնույթը։ Այս տեսանկյունից աշխատանքը նպաստում է ժամանակակից անգլերենի անվանական բառակապակցությունների և նախադասության կառուցվածքի ավելի խորքային ըմբռնմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել անգլերենի քերականությամբ և տեսական լեզվաբանությամբ զբաղվող մասնագետներին, անգլերենի դասավանդողներին, թարգմանիչներին, լեզվաբանության ուսանողներին և հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը բացահայտում է ապոզիտիվային կառուցվածքների կառուցվածքային կազմակերպման, իմաստային բովանդակության և հաղորդակցական գործառույթի փոխկապակցվածությունը՝ ներկայացնելով դրանց դերը ժամանակակից անգլերենի շարահյուսական համակարգում և լեզվական հաղորդակցության մեջ։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով ապահովել ընթերցողների, հետազոտողների և ուսանողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական և վերլուծական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է քաղաքական գիտության, սոցիոլոգիայի, պատմության, տնտեսագիտության, իրավագիտության, միջազգային հարաբերությունների և հարակից այլ ուղղությունների հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են հասարակական գործընթացների ուսումնասիրության ժամանակակից մոտեցումները և տեսական զարգացումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված ներկայացում և մատչելիություն մասնագիտական շրջանակների համար։ Այն ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և վերլուծական աշխատանքի համար՝ օգնելով հետևել ոլորտի նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական արժեքը և կիրառելիությունը հասարակական-քաղաքական երևույթների ուսումնասիրության մեջ։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է դեկորատիվ-կիրառական արվեստի դերին մանկավարժական ինստիտուտի գեղարվեստական դաստիարակության ֆակուլտետի ուսանողների գեղագիտական և բարոյական դաստիարակության համակարգում։ Հետազոտության կենտրոնում արվեստի կրթության և անձի համակողմանի զարգացման փոխկապակցվածությունն է, մասնավորապես այն հնարավորությունները, որոնք ընձեռում է դեկորատիվ-կիրառական արվեստը ապագա մանկավարժների գեղարվեստական ճաշակի, ստեղծագործական մտածողության, արժեքային համակարգի և բարոյական որակների ձևավորման համար։ Աշխատության մեջ դեկորատիվ-կիրառական արվեստը դիտարկվում է ոչ միայն որպես գեղարվեստական գործունեության բնագավառ, այլև որպես կրթական և դաստիարակչական արդյունավետ միջոց, որի միջոցով ուսանողները ծանոթանում են ազգային և համամարդկային մշակութային արժեքներին, ավանդույթներին, խորհրդանշական ձևերին և ժողովրդական ստեղծագործության ժառանգությանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ստեղծագործական աշխատանքի ընթացքում ձևավորվող գեղագիտական ընկալմանը, գեղեցիկը տարբերակելու և գնահատելու կարողությանը, ձևի, գույնի, նյութի և զարդանախշի ներդաշնակության ընկալմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև բարոյական դաստիարակության խնդիրը։ Արվեստի ստեղծագործական գործունեությունը դիտարկվում է որպես աշխատասիրության, պատասխանատվության, համբերատարության, կարգապահության, համագործակցության և սեփական աշխատանքի արդյունքի նկատմամբ հարգանքի ձևավորման միջոց։ Ազգային դեկորատիվ-կիրառական արվեստի ուսումնասիրությունն ու գործնական յուրացումը հնարավորություն են տալիս ուսանողներին խորությամբ ընկալելու ազգային մշակութային ժառանգությունը և ձևավորելու դրա պահպանման ու փոխանցման պատասխանատվության գիտակցություն։ Աշխատության մեջ քննարկվում են ուսումնական գործընթացում դեկորատիվ-կիրառական արվեստի տարբեր տեսակների և տեխնիկաների կիրառման մանկավարժական հնարավորությունները, դրանց միջոցով ուսանողների ստեղծագործական ինքնուրույնության խթանումը և գեղարվեստական կարողությունների զարգացումը։ Կարևորվում է նաև ապագա ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստվածությունը, քանի որ սեփական գեղարվեստական փորձը հետագայում կարող է օգնել նրանց արդյունավետ կազմակերպելու երեխաների գեղագիտական և բարոյական դաստիարակությունը։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել արվեստի մանկավարժության մասնագետների, գեղարվեստական կրթության դասախոսների, ուսուցիչների, արվեստագետների, մշակութաբանների, գիտաշխատողների և մանկավարժական բուհերի ուսանողների համար։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունն այն է, որ դեկորատիվ-կիրառական արվեստը ներկայացվում է որպես ուսանողի ստեղծագործական կարողությունների զարգացման, ազգային մշակութային ինքնագիտակցության ձևավորման և գեղագիտական ու բարոյական արժեքների ամրապնդման արդյունավետ մանկավարժական միջոց։

Lեզվաբանություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է հեղինակի մտադրության՝ որպես տեքստաբանական քննության կարևորագույն օբյեկտի ուսումնասիրությանը և դրա բացահայտման տեսական ու մեթոդաբանական խնդիրներին։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է պարզել, թե ինչպես է հեղինակի սկզբնական գաղափարը, հաղորդակցական նպատակը և ասելիքը դրսևորվում ստեղծագործության կառուցվածքում, լեզվական միջոցներում, պատկերային համակարգում և տեքստի իմաստային կազմակերպման տարբեր մակարդակներում։ Ուսումնասիրության հիմքում այն գաղափարն է, որ գրական կամ այլ տիպի տեքստի ամբողջական ընկալումը հաճախ պահանջում է հաշվի առնել ոչ միայն տեքստում ուղղակիորեն արտահայտված տեղեկությունը, այլև այն նպատակը, որի հիման վրա հեղինակը ընտրել և կազմակերպել է լեզվական ու կառուցվածքային նյութը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հեղինակի մտադրության ձևավորման և տեքստում դրա իրացման փոխհարաբերությունները։ Մտադրությունը կարող է դրսևորվել թեմայի ընտրության, սյուժեի կառուցման, կերպարների համակարգի, կոմպոզիցիայի, շարադրանքի եղանակի, բառապաշարի, շարահյուսական կառուցվածքների, ոճական հնարների և ենթատեքստային իմաստների միջոցով։ Այդ պատճառով տեքստաբանական քննությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ստեղծագործությունը որպես փոխկապակցված ամբողջություն, որտեղ յուրաքանչյուր բաղադրիչ կարող է որոշակի դեր ունենալ ընդհանուր գաղափարական և հաղորդակցական նպատակի իրականացման գործում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հեղինակի մտադրության և ընթերցողի ընկալման հարաբերակցությանը։ Տեքստի ստեղծման պահին հեղինակի ունեցած նպատակը և ընթերցողի կողմից տեքստից ստացված մեկնաբանությունը միշտ չէ, որ ամբողջությամբ համընկնում են, քանի որ ընկալման վրա ազդում են պատմական ժամանակաշրջանը, մշակութային միջավայրը, ընթերցողի գիտելիքները և անձնական փորձը։ Այս հանգամանքը առաջ է բերում կարևոր տեսական հարց՝ որքանով է հնարավոր տեքստաբանական մեթոդներով վերականգնել հեղինակի սկզբնական մտադրությունը և որտեղ են դրա մեկնաբանության սահմանները։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են համադրվել լեզվաբանական, գրականագիտական, կառուցվածքային, ոճաբանական և իմաստաբանական մոտեցումները։ Տեքստի տարբեր շերտերի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել կրկնվող թեմատիկ միավորները, առանցքային բառերը, իմաստային հակադրությունները, ակնարկները, միջտեքստային կապերը և այլ տարրեր, որոնք կարող են վկայել հեղինակի հաղորդակցական ռազմավարության մասին։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև տեքստի տարբերակների, ձեռագրերի, խմբագրությունների և հրապարակումների համեմատական ուսումնասիրությունը, քանի որ հեղինակի կողմից կատարված փոփոխությունները կարող են լրացուցիչ տեղեկություններ հաղորդել ստեղծագործական մտադրության զարգացման մասին։ Աշխատության մեջ կարող է քննարկվել նաև հեղինակի մտադրության և հեղինակի կերպարի տարբերությունը․ դրանք նույնական հասկացություններ չեն, քանի որ իրական հեղինակի կենսագրական, հոգեբանական կամ հասարակական դիրքորոշումները չեն կարող ինքնաբերաբար նույնացվել տեքստում արտահայտված յուրաքանչյուր գաղափարի հետ։ Այս տարբերակումը կարևոր է տեքստաբանական մեկնաբանության օբյեկտիվության պահպանման համար։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը կայանում է հեղինակի մտադրության բացահայտման համար կիրառվող մեթոդների համակարգման և տեքստի ներքին կառուցվածքի ու իմաստային կազմակերպման միջոցով դրա հնարավոր դրսևորումների վերլուծության մեջ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տեքստաբաններին, գրականագետներին, լեզվաբաններին, բանասիրության մասնագետներին և գրական ստեղծագործությունների մեկնաբանությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հեղինակի մտադրությունը դիտարկում է որպես տեքստի կառուցվածքային և իմաստային կազմակերպման կարևոր սկզբունք՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարելի է տեքստի լեզվական, կոմպոզիցիոն և գաղափարական առանձնահատկությունների համակողմանի քննության միջոցով ավելի խորությամբ հասկանալ ստեղծագործության հաղորդակցական նպատակն ու ներքին իմաստային համակարգը։