Բուսասանիտարիայի հիմունքներ

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով ապահովել ընթերցողների, հետազոտողների և ուսանողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական և վերլուծական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է քաղաքական գիտության, սոցիոլոգիայի, պատմության, տնտեսագիտության, իրավագիտության, միջազգային հարաբերությունների և հարակից այլ ուղղությունների հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են հասարակական գործընթացների ուսումնասիրության ժամանակակից մոտեցումները և տեսական զարգացումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված ներկայացում և մատչելիություն մասնագիտական շրջանակների համար։ Այն ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և վերլուծական աշխատանքի համար՝ օգնելով հետևել ոլորտի նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական արժեքը և կիրառելիությունը հասարակական-քաղաքական երևույթների ուսումնասիրության մեջ։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է 1991-2011 թվականներին Մերձավոր Արևելքում միջարաբական համագործակցության ձևավորման, զարգացման և հիմնական հակասությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են արաբական պետությունների միջև քաղաքական, տնտեսական, անվտանգային և դիվանագիտական համագործակցության գործընթացները՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանի բարդ աշխարհաքաղաքական միջավայրը։ Այս ժամանակահատվածը բնորոշվում է մի շարք նշանակալի իրադարձություններով, որոնք էապես ազդել են արաբական երկրների փոխհարաբերությունների և ընդհանուր դիրքորոշումների ձևավորման վրա, այդ թվում՝ Ծոցի պատերազմը, Իրաքի նկատմամբ միջազգային պատժամիջոցները, իսրայելա-արաբական հակամարտության զարգացումները, պաղեստինյան հիմնախնդրի շուրջ գործընթացները և տարածաշրջանում արտաքին ուժերի ազդեցության փոփոխությունները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է նաև Արաբական պետությունների լիգայի դերը՝ որպես միջարաբական համագործակցության հիմնական ինստիտուցիոնալ հարթակ, և գնահատվում են կազմակերպության հնարավորություններն ու սահմանափակումները տարածաշրջանային խնդիրների կարգավորման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ արաբական երկրների ընդհանուր մշակութային և պատմական հիմքերը միշտ չէ, որ հանգեցնում էին միասնական քաղաքական դիրքորոշումների։ Տարբեր պետությունների ազգային շահերը, արտաքին քաղաքական կողմնորոշումները, տնտեսական հնարավորությունների անհավասարությունը և տարածաշրջանային մրցակցությունները հաճախ խոչընդոտում էին համատեղ քաղաքականության ձևավորմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև Իրաքի, Պաղեստինի, Լիբանանի և տարածաշրջանային անվտանգության հետ կապված խնդիրների ազդեցությունը միջարաբական հարաբերությունների վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին տարածաշրջանային ճգնաժամերը և միջազգային քաղաքականության փոփոխությունները վերափոխում արաբական պետությունների համագործակցության մեխանիզմները և առաջնահերթությունները։ 2000-ականների ընթացքում համագործակցությանն ու միասնական դիրքորոշումների ձևավորմանը զուգահեռ պահպանվում էին նաև խորքային տարաձայնություններ, որոնք հատկապես նկատելի դարձան տարածաշրջանում քաղաքական վերափոխումների նախաշեմին և 2011 թվականի իրադարձությունների ընթացքում։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել Մերձավոր Արևելքի ժամանակակից քաղաքական գործընթացների, արաբական աշխարհի ներքին հարաբերությունների և տարածաշրջանային անվտանգության խնդիրների ավելի խորքային ընկալմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել միջազգային հարաբերությունների, քաղաքագիտության, արաբագիտության և տարածաշրջանային ուսումնասիրությունների մասնագետներին, հետազոտողներին ու ուսանողներին։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է 1921 թվականի փետրվարին Հայաստանում տեղի ունեցած հակախորհրդային ապստամբության պատճառների, ընթացքի, մասնակից ուժերի և պատմական հետևանքների ուսումնասիրությանը։ Թեման Հայաստանի նորագույն պատմության կարևոր և միաժամանակ վիճահարույց էջերից է, որի վերաբերյալ խորհրդային և հետխորհրդային պատմագրության մեջ ձևավորվել են էապես տարբեր մեկնաբանություններ։ Ժամանակակից ուսումնասիրությունները ևս ընդգծում են, որ ապստամբության առանձին հարցերի շուրջ չկա բոլորի կողմից ընդունված միասնական գնահատական։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչն է Հայաստանի խորհրդայնացումից հետո ստեղծված քաղաքական, սոցիալական և տնտեսական իրավիճակի վերլուծությունը։ 1920 թվականի վերջին խորհրդային իշխանության հաստատումը ուղեկցվեց վարչական համակարգի կտրուկ փոփոխությամբ, քաղաքական հակառակորդների նկատմամբ հետապնդումներով, ձերբակալություններով և հասարակական լարվածության աճով, ինչն աստիճանաբար նպաստեց դժգոհության խորացմանը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում նախկին Հայաստանի Հանրապետության պետական, ռազմական և քաղաքական գործիչների նկատմամբ վերաբերմունքին, մասնավորապես՝ ձերբակալություններին, աքսորներին և հայկական բանակի նախկին սպաների նկատմամբ իրականացված գործողություններին։ Այս հանգամանքները կարևոր դեր են ունեցել այն միջավայրի ձևավորման գործում, որտեղ զինված դիմադրությունը դարձավ հնարավոր և որոշ շրջանակների համար անհրաժեշտ քայլ։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում է նաև ապստամբության կազմակերպական կողմը, դրա մասնակիցների կազմը և տարբեր քաղաքական ու հասարակական ուժերի դերակատարությունը։ Հետազոտական գրականության մեջ քննարկվում է այն հարցը, թե որքանով էր շարժումը նախապես կազմակերպված, և որքանով էր այն առաջացել տեղական ու համաժողովրդական դժգոհության հիման վրա։ Այս առումով թեմայի ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն իրադարձությունների ժամանակագրությունը վերականգնելու, այլև դրանց ներքին շարժառիթներն ու քաղաքական նշանակությունը հասկանալու համար։ Ապստամբությունը բացահայտ փուլ մտավ 1921 թվականի փետրվարի 18-ին, երբ ապստամբական ուժերը մտան Երևան, իսկ խորհրդային իշխանության ներկայացուցիչներն ու Կարմիր բանակի ստորաբաժանումները նահանջեցին դեպի Ղամարլուի ուղղություն։ Երևանում ձևավորվեց «Հայրենիքի փրկության կոմիտե»-ն՝ Սիմոն Վրացյանի գլխավորությամբ, որը նախատեսվում էր որպես ժամանակավոր իշխանության մարմին։ Հետագա փուլում ապստամբական ուժերը բախվեցին Կարմիր բանակի ռազմական գերազանցությանը, և շարժումը աստիճանաբար կորցրեց իր դիրքերը։ Ապստամբության ճնշումը ավարտվեց ապրիլի սկզբին՝ խորհրդային ուժերի կողմից Երևանի վերագրավմամբ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև ապստամբության պարտության պատճառներին՝ ռազմական ուժերի անհավասարակշռությանը, կազմակերպչական դժվարություններին, տարբեր քաղաքական խմբերի միջև տարաձայնություններին, արտաքին քաղաքական իրավիճակին և խորհրդային իշխանության ռազմական ռեսուրսներին։ Հետազոտության կարևոր հատված կարող է կազմել նաև ապստամբությունից հետո Հայաստանում հաստատված քաղաքական իրավիճակի ուսումնասիրությունը՝ բռնաճնշումների, ձերբակալությունների, աքսորների և քաղաքական ընդդիմության հետագա ճնշման համատեքստում։ Ապստամբության հետևանքները գնահատելիս կարևոր է հաշվի առնել նաև այն, որ դրա մասին պատմագրական մեկնաբանությունները երկար ժամանակ պայմանավորված էին քաղաքական-գաղափարական դիրքորոշումներով։ Խորհրդային պատմագրության մեջ այն հիմնականում ներկայացվում էր որպես «խռովություն» կամ «ավանտյուրա», մինչդեռ հետխորհրդային ուսումնասիրություններում այն ավելի հաճախ դիտարկվում է որպես հակաբոլշևիկյան կամ ժողովրդական ապստամբություն։ Այդ պատճառով աշխատության արժեքը կարող է պայմանավորված լինել նաև տարբեր պատմագիտական մոտեցումների համադրմամբ և իրադարձությունների հնարավորինս բազմակողմանի գնահատմամբ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հայագետներին, պատմաբաններին, քաղաքագետներին, հասարակական շարժումների ուսումնասիրողներին, Հայաստանի նորագույն պատմության մասնագետներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և 20-րդ դարի առաջին քառորդի հայ քաղաքական պատմությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է Հայաստանի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված ընթերցողների, գիտաշխատողների, ուսանողների և մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի պատմությամբ, մշակույթով, հասարակական կյանքով, տնտեսությամբ, աշխարհագրությամբ և ժամանակակից զարգացումներով։ Ցանկում ընդգրկված են գիտական, վերլուծական, ճանաչողական և հանրամատչելի բնույթի աշխատություններ, որոնք արտացոլում են Հայաստանի ուսումնասիրության արդի ուղղությունները և նոր գիտական մոտեցումները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական աղբյուր, որը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան նյութեր ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է հայագիտական գիտելիքների տարածմանը, երկրի վերաբերյալ տեղեկատվության համակարգված ներկայացմանը և ընթերցողական լայն շրջանակների իրազեկվածության բարձրացմանը։

Տնտեսագիտություն

Աշխատանքը նվիրված է հանցավորության մակարդակի վրա սոցիալ-տնտեսական գործոնների ազդեցության ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Այն ներկայացնում է հանցավորության ձևավորման և փոփոխության գործընթացների վերլուծություն՝ հաշվի առնելով հասարակական, տնտեսական և ժողովրդագրական պայմանների փոխկապակցվածությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են բնակչության սոցիալական վիճակը, զբաղվածության մակարդակը, եկամուտների փոփոխությունները, տնտեսական պայմանները և դրանց հնարավոր ազդեցությունը հանցավոր վարքագծի տարածման վրա։ Աշխատանքում կիրառվում են վիճակագրական վերլուծության մեթոդներ՝ հանցավորության դինամիկան գնահատելու, պատճառահետևանքային կապերը բացահայտելու և համապատասխան եզրահանգումներ կատարելու նպատակով։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ հանցավորության սոցիալական հիմքերը, մշակել կանխարգելիչ միջոցառումներ և կատարելագործել հանցավորության դեմ պայքարի գիտական ու գործնական մոտեցումները։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, սոցիոլոգների, տնտեսագետների, հետազոտողների և քրեաբանության ոլորտով հետաքրքրվող ուսանողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում էներգետիկ ռեսուրսների օգտագործման ռացիոնալացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց արդյունավետ կառավարման ու խնայողության հնարավորությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմքում էներգետիկ ռեսուրսների սահմանափակության, դրանց նկատմամբ աճող պահանջարկի և երկրի տնտեսական զարգացման միջև հավասարակշռության ապահովման խնդիրը։ Ուսումնասիրվում են Հայաստանի էներգետիկ համակարգի կառուցվածքը, էներգակիրների սպառման հիմնական ուղղությունները և տնտեսության տարբեր ոլորտներում դրանց օգտագործման արդյունավետությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում էներգիայի արտադրության, փոխադրման և սպառման ընթացքում առաջացող կորուստներին, ինչպես նաև էներգախնայողության ներուժին։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել էներգետիկ ռեսուրսների օգտագործման վրա ազդող տնտեսական, տեխնոլոգիական, կազմակերպական և կառավարչական գործոնները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում էներգաարդյունավետ տեխնոլոգիաների ներդրմանը, արտադրական գործընթացների արդիականացմանը, էներգիայի սպառման օպտիմալացմանը և ժամանակակից կառավարման մեխանիզմների կիրառմանը։ Առանձին ուսումնասիրվում է վերականգնվող էներգետիկ ռեսուրսների օգտագործման հնարավորությունը՝ հաշվի առնելով Հայաստանի արևային, հողմային, հիդրոէներգետիկ և այլ բնական ներուժը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև էներգետիկ համակարգի դիվերսիֆիկացմանը, էներգետիկ անվտանգության ապահովմանը և ներմուծվող էներգակիրներից կախվածության նվազեցման հնարավորություններին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է էներգախնայողության տնտեսական արդյունավետության գնահատումը, քանի որ էներգիայի ռացիոնալ օգտագործումը կարող է ոչ միայն նվազեցնել ծախսերը, այլև բարձրացնել ձեռնարկությունների մրցունակությունը և ընդհանուր տնտեսության արտադրողականությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել արդյունաբերության, տրանսպորտի, գյուղատնտեսության, շինարարության և բնակելի հատվածի էներգասպառման առանձնահատկությունները և յուրաքանչյուր ոլորտում խնայողության հնարավորությունները։ Կարևոր նշանակություն է տրվում նաև էներգետիկ քաղաքականության և կարգավորման մեխանիզմներին, մասնավորապես՝ էներգաարդյունավետության խթանմանը, ներդրումային ծրագրերին, տեխնոլոգիական նորարարություններին և սպառողների վարքագծի փոփոխությանը նպաստող միջոցառումներին։ Աշխատության գործնական նշանակությունն այն է, որ առաջարկվող մոտեցումները կարող են նպաստել էներգետիկ ռեսուրսների ավելի արդյունավետ օգտագործմանը, արտադրական և կենցաղային ծախսերի նվազեցմանը, շրջակա միջավայրի վրա էներգետիկ գործունեության ազդեցության սահմանափակմանը և երկրի էներգետիկ անվտանգության ամրապնդմանը։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել էներգետիկ ոլորտի մասնագետներին, տնտեսագետներին, պետական կառավարման մարմիններին, էներգետիկ ընկերություններին, ներդրողներին, էներգաարդյունավետության ծրագրեր իրականացնող կազմակերպություններին և կայուն էներգետիկ զարգացման խնդիրներով զբաղվող հետազոտողներին։