Թուրք-իսրայելական ռազմավարական համագործակցությունը 20-րդ դարի վերջին և 21-րդ դարի սկզբին

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է պատմական ճարտարապետական կառույցների պահպանման և վերականգնման համար նախատեսված ջրակայուն կրային շաղախների մշակման խնդիրներին՝ առաջնահերթ դիտարկելով տեղական հումքային նյութերի օգտագործման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են կրային կապակցանյութերի, բնական և արհեստական հավելանյութերի, լցանյութերի ու տեղական հանքային հումքի ֆիզիկաքիմիական և տեխնոլոգիական հատկությունները՝ դրանց հիման վրա վերականգնողական աշխատանքների պահանջներին համապատասխան բաղադրությունների ձևավորման նպատակով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում շաղախների ջրակայունությանը, քանի որ պատմական կառույցներում խոնավության ներթափանցումը և ջրի երկարատև ազդեցությունը կարող են նպաստել քարային շարվածքի, կապակցող նյութերի և հարդարման շերտերի աստիճանական քայքայմանը։ Քննվում են տարբեր բաղադրիչների հարաբերակցության ազդեցությունը շաղախի ամրության, ծակոտկենության, ջրակլանման, գոլորշաթափանցելիության, կպչունության և երկարաժամկետ կայունության վրա։ Կարևորվում է այնպիսի նյութերի մշակումը, որոնք բավարար մեխանիկական հատկությունների հետ մեկտեղ համատեղելի են պատմական շարվածքի և սկզբնական շինանյութերի հետ։ Վերականգնողական շաղախի ընտրության ժամանակ հաշվի են առնվում ոչ միայն բարձր ամրության ցուցանիշները, այլև նյութի կառուցվածքային ու ֆիզիկական համապատասխանությունը հին քարերին և շաղախներին, որպեսզի նոր նյութը շահագործման ընթացքում չառաջացնի լրացուցիչ լարվածություններ կամ անհամատեղելի փոփոխություններ։ Ուսումնասիրվում է նաև տեղական հումքի մշակման և համապատասխան հավելանյութերի կիրառման միջոցով կրային համակարգերի հատկությունների բարելավման հնարավորությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ջերմաստիճանի փոփոխությունների, խոնավացման և չորացման պարբերական ազդեցությունների ու արտաքին միջավայրի այլ գործոնների նկատմամբ նյութի կայունությանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է մշակված բաղադրությունների փորձարարական համեմատությունը և այն ցուցանիշների որոշումը, որոնց հիման վրա հնարավոր է գնահատել դրանց կիրառելիությունը տարբեր տեսակի պատմական կառույցներում։ Տեղական հումքի օգտագործումը դիտարկվում է նաև տնտեսական և բնապահպանական տեսանկյունից, քանի որ այն կարող է նվազեցնել ներմուծվող նյութերից կախվածությունը և նպաստել տարածաշրջանի ավանդական շինարարական նյութերի ուսումնասիրությանն ու ժամանակակից վերականգնողական տեխնոլոգիաներում դրանց կիրառմանը։ Կարևորվում է նաև պատմական հուշարձանների իսկության պահպանումը՝ նոր շաղախների արտաքին տեսքը, կառուցվածքը և շահագործական վարքագիծը հնարավորինս համապատասխանեցնելով վերականգնվող կառույցի նյութական առանձնահատկություններին։ Աշխատությունը կարող է գործնական նշանակություն ունենալ պատմական շենքերի, եկեղեցիների, ամրոցների և այլ քարաշեն հուշարձանների պահպանման ու վերականգնման աշխատանքների համար՝ նպաստելով գիտականորեն հիմնավորված և երկարաժամկետ կայուն նյութերի ընտրությանը։

Պատմություն

Գիրքը ներկայացնում է հայկական վիմագրական ժառանգությունը՝ վերծանելով քարերի, եկեղեցիների, խաչքարերի և հուշարձանների վրա պահպանված արձանագրությունները։ Այն կարևոր աղբյուր է Հայաստանի պատմության, լեզվի և մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Հիմնական բովանդակությունը․ Վիմագրության էությունը Քարե արձանագրությունների ուսումնասիրություն որպես պատմական աղբյուր։ Հայկական արձանագրությունների տեսակները Եկեղեցական, իրավական, նվիրատվական և հուշարձանային գրություններ։ Լեզվական առանձնահատկություններ Հին և միջնադարյան հայերենի կիրառումը վիմագրերում։ Պատմական տեղեկություններ Թագավորների, իշխանների, եկեղեցիների և հասարակական կյանքի մասին տվյալներ։ Մշակութային նշանակություն Վիմագրերի դերը որպես պատմության ճշգրիտ և անմիջական վկայություններ։

Բժշկություն

Այս աշխատանքը նվիրված է հեմոռագիկ վասկուլիտի բուժման ընթացքում մեմբրանային պլազմաֆերեզի արդյունավետության գնահատմանը՝ դիտարկելով այն որպես էքստրակորպորալ թերապևտիկ մեթոդ, որն ուղղված է արյան պլազմայից պաթոգեն իմունային համալիրների, բորբոքային միջնորդների և տոքսիկ նյութերի հեռացմանը։ Վերլուծվում է հիվանդության իմունապաթոգենեզը, որտեղ կարևոր դեր ունեն անոթների պատերի իմունային վնասումը, իմունային կոմպլեքսների կուտակումը և միկրոանոթային բորբոքային գործընթացները, որոնք հանգեցնում են հեմոռագիկ արտահայտությունների և օրգանների ներգրավման։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պլազմաֆերեզի մեխանիզմին, որի ընթացքում մեմբրանային ֆիլտրացիայի միջոցով արյան պլազման բաժանվում է բջջային տարրերից, իսկ վնասակար բաղադրիչները հեռացվում են՝ հետագայում փոխարինվելով համապատասխան լուծույթներով կամ դոնորական պլազմայով։ Աշխատությունում քննարկվում են կլինիկական դիտարկումների արդյունքները, որոնք ցույց են տալիս մեթոդի արդյունավետությունը հիվանդության սուր փուլերում՝ բորբոքային ակտիվության նվազեցման, մաշկային և համակարգային ախտանիշների մեղմացման և բարդությունների կանխարգելման առումով։ Միաժամանակ վերլուծվում են պլազմաֆերեզի կիրառման սահմանափակումները, հնարավոր ռիսկերը և այն դեպքերը, երբ անհրաժեշտ է համակցել այլ իմունոսուպրեսիվ կամ հակաբորբոքային բուժման մեթոդների հետ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ընդգծում է, որ մեմբրանային պլազմաֆերեզը կարող է համարվել կարևոր օժանդակ թերապևտիկ մոտեցում հեմոռագիկ վասկուլիտի ծանր ձևերի բուժման մեջ՝ բարելավելով կլինիկական ելքերը և նվազեցնելով հիվանդության ակտիվությունը։

Աշխարհագրություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Զանգեզուրի հանքային շրջանի պղինձ-մոլիբդենային հանքավայրերի արդյունավետ, տնտեսապես հիմնավորված և բնապահպանական տեսանկյունից անվտանգ յուրացման խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով հանքարդյունաբերության ռազմավարական նշանակությունը Հայաստանի տնտեսության համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հանքավայրերի երկրաբանական կառուցվածքի, հանքաքարի կազմի և արդյունահանման պայմանների վերլուծությանը, ինչպես նաև այն տեխնոլոգիական լուծումներին, որոնք հնարավորություն են տալիս բարձրացնել օգտակար հանածոների կորզման մակարդակը և նվազեցնել կորուստները արտադրական գործընթացում։ Գրքում քննարկվում են նաև համալիր մշակման մոտեցումները, երբ պղինձի և մոլիբդենի հետ միասին հնարավոր է ստանալ ուղեկցող արժեքավոր տարրեր՝ ապահովելով ռեսուրսների առավել լիարժեք օգտագործում։ Վերլուծվում են բացահանքային և ստորգետնյա արդյունահանման մեթոդների արդյունավետությունը, արտադրական ծախսերի օպտիմալացման ուղիները, ինչպես նաև բնապահպանական ռիսկերի նվազեցման միջոցառումները՝ ներառյալ թափոնների կառավարումը և տարածքների ռեկուլտիվացիան։ Աշխատությունը շեշտադրում է նաև տարածաշրջանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման վրա հանքարդյունաբերության ազդեցությունը, ենթակառուցվածքների զարգացման անհրաժեշտությունը և ներդրումային քաղաքականության դերը ոլորտի կայուն զարգացման գործում։

Ինֆորմատիկա

Այս աշխատանքը նվիրված է բարդ ավտոմատացված տեխնոլոգիական համակարգերի հիմքում ընկած ստրատիֆիկացված (ստորաբաժանված) մոդելավորման մեթոդների մշակմանը՝ հաշվի առնելով դրանց հուսալիությունը և սխալների ռիսկերը։ Նյութում ներկայացվում է համակարգի կառուցվածքային և գործառնական շերտերի մոդելավորումը՝ տարատեսակ ենթահամակարգերի փոխազդեցությունը ճիշտ պատկերացնելու համար, ինչպես նաև խառնարանային սխալների ազդեցության գնահատումը և դրանց կանխարգելման մեխանիզմները։ Աշխատությունը ներառում է մաթեմատիկական մոդելների կառուցումը, մոնտաժային և ծրագրային սիմուլյացիաների կիրառումը՝ ապահովելու համար համակարգի կայունություն, գործունեության անխափանություն և ռեսուրսների օպտիմալ օգտագործում։ Մեթոդաբանությունը օգտակար է բարձր տեխնոլոգիական արտադրության, ավտոմատացման, ռոբոտաշինության և ինժեներական դիզայնի ոլորտների մասնագետների համար՝ օգնելով գնահատել համակարգերի հուսալիությունը և կանխատեսել սխալների ազդեցությունը արտադրական և տեխնոլոգիական գործընթացների վրա։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է հեռահաղորդակցության համակարգերում կիրառվող բազմաշերտ կիսահաղորդչային կառուցվածքների օպտիկական հատկությունների թվային մոդելավորմանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով կլանող և ճառագայթող շերտերի վարքին։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մաթեմատիկական և հաշվարկային մեթոդների միջոցով նկարագրել, թե ինչպես են նման բարդ կառուցվածքները փոխազդում էլեկտրամագնիսական ճառագայթման հետ և ինչպես կարելի է կանխատեսել դրանց օպտիկական բնութագրերը՝ առանց յուրաքանչյուր տարբերակ ֆիզիկապես պատրաստելու և փորձարկելու։ Բազմաշերտ կիսահաղորդչային համակարգերը կազմված են տարբեր նյութերի և հաստությունների հաջորդական շերտերից, որոնց օպտիկական հատկությունները կարող են զգալիորեն տարբերվել։ Այդ շերտերի սահմաններում տեղի ունեցող անդրադարձումները, բեկումները, ինտերֆերենցիան և ճառագայթման կլանումը միասին ձևավորում են ամբողջ համակարգի սպեկտրային արձագանքը։ Աշխատության շրջանակում թվային մոդելավորումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել այդ գործընթացները՝ փոփոխելով շերտերի նյութը, հաստությունը, բեկման ցուցիչը, կլանման գործակիցը և կառուցվածքի երկրաչափական պարամետրերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կլանող միջավայրերում լույսի տարածման ուսումնասիրությունը։ Երբ էլեկտրամագնիսական ալիքը անցնում է կիսահաղորդչային շերտով, դրա ինտենսիվությունը կարող է նվազել նյութի կողմից էներգիայի կլանման հետևանքով։ Միաժամանակ որոշ կիսահաղորդչային կառուցվածքներ կարող են ոչ միայն կլանել, այլև ճառագայթել էլեկտրամագնիսական էներգիա, ինչն առանձնահատուկ նշանակություն ունի օպտոէլեկտրոնային և հեռահաղորդակցական սարքերում։ Այդ պատճառով մոդելավորումը պետք է հաշվի առնի ինչպես կլանման, այնպես էլ ճառագայթման գործընթացները և դրանց փոխադարձ ազդեցությունը։ Բազմաշերտ կառուցվածքների կարևոր առանձնահատկությունը միջշերտային բազմաթիվ անդրադարձումների առաջացումն է։ Յուրաքանչյուր շերտի սահմանին ալիքի մի մասը կարող է անդրադառնալ, իսկ մյուս մասը՝ անցնել հաջորդ շերտ, ինչի հետևանքով ձևավորվում են ինտերֆերենցիոն երևույթներ։ Դրանց շնորհիվ հնարավոր է ստանալ որոշակի ալիքային երկարությունների ուժեղացում կամ թուլացում և նպատակային ձևավորել կառուցվածքի սպեկտրային բնութագրերը։ Թվային հաշվարկները թույլ են տալիս ուսումնասիրել անդրադարձման, փոխանցման և կլանման գործակիցների կախվածությունը ալիքի երկարությունից, ինչպես նաև հայտնաբերել ռեզոնանսային վիճակները և օպտիկական կորուստների առավել նշանակալի աղբյուրները։ Աշխատության կարևոր կիրառական ուղղությունը հեռահաղորդակցության համակարգերի համար օպտիկական և օպտոէլեկտրոնային սարքերի նախագծումն է։ Նման համակարգերում օգտագործվող կիսահաղորդչային կառուցվածքների օպտիկական պարամետրերի ճիշտ ընտրությունը կարող է ազդել ազդանշանի փոխանցման արդյունավետության, ճառագայթման հզորության, հաճախականային ընտրողականության և ընդհանուր էներգետիկ արդյունավետության վրա։ Թվային մոդելավորումը հատկապես արժեքավոր է նախագծման փուլում, քանի որ հնարավորություն է տալիս համեմատաբար արագ ուսումնասիրել բազմաթիվ կառուցվածքային տարբերակներ և ընտրել առավել արդյունավետ լուծումները։ Հետազոտությունը կարող է առնչվել նաև կիսահաղորդչային լազերների, լուսադիոդների, ֆոտոդետեկտորների, օպտիկական ֆիլտրերի և այլ օպտոէլեկտրոնային տարրերի տեսական մոդելավորմանը։ Աշխատության մեթոդաբանական արժեքը կայանում է նրանում, որ ֆիզիկական երևույթների ուսումնասիրությունը համակցվում է թվային հաշվարկի հետ՝ հնարավորություն տալով կառուցվածքի պարամետրերի և ստացվող օպտիկական արդյունքների միջև քանակական կապ հաստատել։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է բազմաշերտ կիսահաղորդչային համակարգերի օպտիկական հատկությունների ուսումնասիրության ժամանակակից հաշվարկային մոտեցում, որի միջոցով հնարավոր է գնահատել կառուցվածքների կլանող և ճառագայթող հատկությունները, կանխատեսել դրանց սպեկտրային վարքը և օպտիմալացնել պարամետրերը հեռահաղորդակցության ու օպտոէլեկտրոնիկայի կիրառությունների համար։