«Իրավաստեղծ գործունեության հիմնահարցերը Հայաստանի երրորդ հանրապետությունում /1990-2000 թթ. /

Մշակույթ

«Ժառանգության պահպանություն՝ հանուն կայուն ապագայի» միջազգային գիտաժողովի նյութերի ժողովածուն, որը նվիրված է հայ գրատպության 510-ամյակին, ներկայացնում է բազմաբնույթ գիտական ուսումնասիրությունների ընտրանի, որոնք անդրադառնում են հայ գրատպության ծագմանը, զարգացման փուլերին, մշակութային ազդեցությանը և ժամանակակից պահպանության խնդիրներին՝ ընդգծելով դրա դերը ազգային ինքնության ձևավորման և մշակութային շարունակականության ապահովման գործում։ Ժողովածուում ընդգրկված հոդվածները քննարկում են Մատթեոս Ծարեցիի կողմից 1512–1513 թթ. Վենետիկում հայերեն առաջին տպագիր գրքերի ստեղծման պատմական նշանակությունը, ինչպես նաև հայ գրատպության տարածումը Եվրոպայում, Մերձավոր Արևելքում և հետագայում՝ Հայաստանում, որտեղ այն դարձավ կրթական և մշակութային զարգացման կարևոր գործոն։ Գիտաժողովի նյութերում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրավոր ժառանգության պահպանության ժամանակակից մարտահրավերներին՝ ներառյալ ձեռագրերի և հին տպագիր գրքերի թվայնացումը, արխիվային նյութերի վերականգնումը, գրադարանային ֆոնդերի պահպանման տեխնոլոգիաները և մշակութային քաղաքականության դերը ժառանգության պաշտպանության գործում։ Հոդվածները նաև վերլուծում են հայ գրատպության ազդեցությունը ազգային լեզվի ստանդարտացման, գրականության զարգացման և կրթական համակարգի ձևավորման վրա, ինչպես նաև դրա կապը հայկական սփյուռքի մշակութային ինքնության պահպանման հետ։ Ժողովածուն ընդգրկում է միջազգային փորձի ուսումնասիրություններ, որոնք համեմատական վերլուծության միջոցով ցույց են տալիս, թե ինչպես են տարբեր երկրներ կազմակերպում իրենց գրավոր ժառանգության պահպանումը և ինչ տեխնոլոգիական լուծումներ են կիրառվում այդ նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, գիտաժողովի նյութերի ժողովածուն ներկայացնում է հայ գրատպության 510-ամյակի հոբելյանի գիտական ամփոփում և ընդգծում է մշակութային ժառանգության պահպանման կարևորությունը որպես կայուն զարգացման և ազգային ինքնության պահպանման հիմնարար բաղադրիչ։

Այլ առարկաներ

Այս թեման վերաբերում է տավարի կովկասյան գորշ ցեղի տնտեսա-կենսաբանական հատկանիշների ուսումնասիրությանը և դրա հիման վրա սելեկցիոն նոր չափանիշների մշակման ու կիրառման խնդիրներին՝ ուղղված ցեղի արտադրողականության և հարմարվողականության բարելավմանը Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում։ Կովկասյան գորշ ցեղը համարվում է տարածաշրջանին լավ հարմարեցված տեղական կենդանատեսակ, որը առանձնանում է բարձր դիմացկունությամբ, համեմատաբար խնայող կերօգտագործմամբ և տարբեր կլիմայական գոտիներին հարմարվելու ունակությամբ՝ ներառյալ լեռնային և ենթալեռնային պայմանները։ Տնտեսա-կենսաբանական տեսանկյունից ցեղը բնութագրվում է միջին կաթնատվությամբ, բավարար մսատվությամբ և բարձր վերարտադրողական ունակությամբ, ինչը այն դարձնում է կարևոր ռեսուրս փոքր և միջին գյուղացիական տնտեսությունների համար։ Միևնույն ժամանակ, արտադրողական ցուցանիշները որոշ դեպքերում զիջում են բարձր մասնագիտացված կաթնամսային ցեղերին, ինչը պայմանավորում է սելեկցիոն աշխատանքի անհրաժեշտությունը՝ ուղղված գենետիկական ներուժի առավել լիարժեք բացահայտմանը։

Պատմություն

Издание посвящено языку, быту и этнографическим особенностям закавказских цыганских групп — боша и карачи; автор проводит сравнительный анализ их наречий, рассматривает происхождение и развитие лексики, фонетические и грамматические особенности речи, а также исследует связи этих языковых форм с армянским, тюркскими и другими языками региона; работа содержит сведения о социальном положении, традиционных занятиях, образе жизни и культурных особенностях цыганских общин Закавказья, представляя собой один из ранних научных трудов по изучению их языка и этнографии и важный источник для исследований в области востоковедения, лингвистики и этнологии.

Աշխարհագրություն

Օհանյան Կ.Օ., հանդիսանում է ուսումնական և գիտամեթոդական ձեռնարկ, որը նվիրված է նշված մայրցամաքների և տարածաշրջանների ֆիզիկական աշխարհագրության համակարգված ուսումնասիրությանը։ Այն ընդգրկում է Աֆրիկայի, Ավստրալիայի և Օվկիանիայի բնական միջավայրի հիմնական բաղադրիչները՝ երկրաբանական կառուցվածքը, ռելիեֆի ձևերը, կլիմայական պայմանները, ջրագրական ցանցը, հողային և կենսաբազմազանության առանձնահատկությունները։ Գրքում մանրամասն ներկայացված են բնական գոտիների տարածական բաշխվածությունը, անապատային, սավանային, արևադարձային և մերձարևադարձային գոտիների բնութագրերը, ինչպես նաև օվկիանոսային կղզիների և կղզեխմբերի յուրահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված բնական ռեսուրսների, էնդեմիկ տեսակների և էկոլոգիական խնդիրների ուսումնասիրմանը, ինչպես նաև մարդու գործունեության ազդեցությանը այս տարածաշրջանների բնական համակարգերի վրա։ Ներառված են քարտեզագրական և տարածաշրջանային վերլուծություններ, որոնք օգնում են ավելի լավ հասկանալ մայրցամաքների բնության տարածքային տարբերությունները և փոխկապակցված գործընթացները։ Գիրքը նախատեսված է ուսանողների, ուսուցիչների և աշխարհագրության ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով Աֆրիկայի, Ավստրալիայի և Օվկիանիայի ֆիզիկական աշխարհագրության խորքային և համակարգված ընկալմանը։

Հոգեբանություն

Գիրքը ընդգրկում է՝ հոգեբանական հետազոտության պլանավորման փուլերը, հետազոտական խնդիրների ձևակերպման և վարկածների կառուցման մեթոդաբանությունը, փորձարարական և ոչ փորձարարական հետազոտական մեթոդները, տվյալների հավաքագրման և մշակման հիմնական եղանակները, հետազոտության արդյունքների վերլուծության և ներկայացման կանոնները։ Այն օգտակար է՝ հոգեբանության և սոցիալական գիտությունների ուսանողների համար, սկսնակ հետազոտողների և ասպիրանտների համար, դասախոսների և գիտական աշխատողների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր զբաղվում են գիտական հետազոտությունների պլանավորմամբ և իրականացման մեթոդաբանությամբ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը տալիս է հոգեբանական հետազոտությունների կազմակերպման համակարգված ուղեցույց՝ ընդգծելով գիտական աշխատանքի ճշգրիտ և փուլային կառուցվածքը։

Lեզվաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է հայերենի տեղի և դերի գիտական ուսումնասիրությանը հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի շրջանակում՝ հիմնվելով համեմատական լեզվաբանության, պատմական հնչյունաբանության և լեզվաբանական վերլուծության մեթոդների վրա։ Հեղինակը քննարկում է հայերենի ծագման, զարգացման և դասակարգման հիմնախնդիրները՝ համադրելով այն հնդեվրոպական մյուս լեզուների հետ և բացահայտելով ընդհանուր ու առանձնահատուկ լեզվական հատկանիշները։ Վերլուծվում են հնչյունական, ձևաբանական, բառապաշարային և քերականական համապատասխանությունները, ինչպես նաև ներկայացվում են հայերենի ինքնուրույն ճյուղ լինելու վերաբերյալ գիտական հիմնավորումները և տարբեր լեզվաբանական տեսությունների գնահատականները։ Աշխատությունն անդրադառնում է նաև պատմալեզվաբանական հետազոտությունների նշանակությանը՝ հնդեվրոպական նախալեզվի վերականգնման և հայ ժողովրդի լեզվամշակութային անցյալի ուսումնասիրության համատեքստում։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, հայագետների, պատմաբանների, գիտաշխատողների, ուսանողների, ինչպես նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են հայերենի պատմությամբ, համեմատական լեզվաբանությամբ և հնդեվրոպական լեզուների ուսումնասիրությամբ։