Իրավունքի գերակայության սկզբունքը արդի իրավական համակարգի խորապատկերում

Մաթեմատիկա

Курс аналитической геометрии и линейной алгебры աշխատությունը բարձրագույն մաթեմատիկայի հիմնարար ուսումնական ձեռնարկ է, որը միավորում է անալիտիկ երկրաչափության և գծային հանրահաշվի հիմնական գաղափարները՝ ներկայացնելով վեկտորների, մատրիցների և գծային տարածությունների տեսությունը, այն բացատրում է գծային հավասարումների համակարգերի լուծման մեթոդները, determinant-ների հատկությունները, սեփական արժեքների և սեփական վեկտորների գաղափարը, ինչպես նաև վեկտորային տարածությունների կառուցվածքը և դրանց կիրառությունները երկրաչափական խնդիրներում, գիրքը նաև ընդգրկում է հարթության և տարածության երկրաչափական օբյեկտների վերլուծությունը կոորդինատային մեթոդներով, երկրորդ կարգի կորերի և մակերեսների ուսումնասիրությունը, միաժամանակ ներկայացնելով բազմաթիվ օրինակներ և խնդիրներ, որոնք կապում են հանրահաշվական հաշվարկները երկրաչափական ինտուիցիայի հետ, դարձնելով այն կարևոր հիմք մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի և ինժեներական գիտությունների հետագա ուսումնասիրության համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի վերջից մինչև XX դարի սկիզբը Օսմանյան կայսրությունում հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված բռնի կրոնափոխության քաղաքականության պատմական ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով պետական, հասարակական, կրոնական և ժողովրդագրական գործընթացների համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն մեխանիզմների և պայմանների վրա, որոնց միջոցով հայերի մի մասը հարկադրված էր հրաժարվել քրիստոնեական ինքնությունից և ընդունել իսլամ՝ բռնությունների, տեղահանությունների, սոցիալական ճնշումների և գոյատևման ծայրահեղ պայմանների ազդեցությամբ։ Քննության են առնվում XIX դարի վերջին Օսմանյան կայսրությունում հայերի իրավական և հասարակական դրության փոփոխությունները, կենտրոնական և տեղական իշխանությունների քաղաքականությունը, ինչպես նաև կրոնական պատկանելության նշանակությունը կայսրության հասարակական կառուցվածքում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում այն պատմական ժամանակաշրջաններին, երբ հայ բնակչության նկատմամբ բռնաճնշումների ուժեղացումը ուղեկցվել է կրոնափոխության դեպքերի տարածմամբ։ Դիտարկվում են անհատական և խմբային կրոնափոխությունների տարբեր հանգամանքները՝ փորձելով տարբերակել ազատ ընտրության, հարկադրանքի, ֆիզիկական անվտանգության ապահովման և ընտանիքի անդամների պահպանման նպատակով կատարված որոշումների հնարավոր դրդապատճառները։ Կարևորվում է նաև կանանց և երեխաների առանձնահատուկ դրությունը, քանի որ զանգվածային բռնությունների և տեղահանությունների պայմաններում նրանք հաճախ հայտնվում էին ընտանիքից և համայնքային միջավայրից կտրված վիճակում՝ ենթարկվելով ինքնության փոփոխման տարբեր ձևերի։ Ուսումնասիրվում են անունների, լեզվական միջավայրի, կրոնական պատկանելության և ընտանեկան կապերի փոփոխությունները՝ որպես ավելի լայն ինքնության վերափոխման գործընթացի բաղադրիչներ։ Քննության են առնվում կենտրոնական իշխանությունների հրահանգների, տեղական վարչական կառույցների գործունեության և տարբեր շրջաններում իրականացված քաղաքականության հարաբերակցությունը՝ հաշվի առնելով, որ գործելակերպը կարող էր տարբեր լինել ըստ ժամանակաշրջանի և տարածաշրջանի։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բռնի կրոնափոխության և ժողովրդագրական քաղաքականության փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը։ Կրոնական ինքնության փոփոխությունը դիտարկվում է ոչ միայն հավատքի հարցի, այլև համայնքային պատկանելության, սոցիալական կարգավիճակի, մշակութային ժառանգության և ազգային ինքնության պահպանման համատեքստում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Հայոց ցեղասպանության տարիներին կրոնափոխության երևույթին՝ որպես հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված հալածանքների և ինքնության քայքայման քաղաքականության բաղադրիչներից մեկին։ Միաժամանակ կարևոր է տարբերակել պաշտոնական քաղաքականությունը, տեղական նախաձեռնությունները և անհատական գործողությունները՝ պատմական գործընթացը հնարավորինս բազմակողմանի ներկայացնելու համար։ Աղբյուրագիտական տեսանկյունից կարևոր նշանակություն ունեն օսմանյան վարչական փաստաթղթերը, դիվանագիտական հաղորդագրությունները, եկեղեցական նյութերը, հուշագրությունները, վկայությունները և ժամանակակիցների արձանագրությունները, որոնց համադրումը հնարավորություն է տալիս վերականգնել կրոնափոխության տարածվածությունը, պայմանները և հետևանքները։ Քննության են առնվում նաև պատերազմի ավարտից հետո նախկին ինքնությանը վերադառնալու, ընտանիքի անդամներին որոնելու և համայնքային կապերը վերականգնելու հետ կապված խնդիրները։ Այս գործընթացները ցույց են տալիս, որ կրոնափոխությունը շատ դեպքերում չէր սահմանափակվում կրոնական պատկանելության պաշտոնական փոփոխությամբ, այլ երկարաժամկետ ազդեցություն էր ունենում անհատի ընտանեկան, սոցիալական և մշակութային կյանքի վրա։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել ուշ օսմանյան ժամանակաշրջանի հայ բնակչության պատմության, կրոնական քաղաքականության և հարկադիր ինքնափոխության մեխանիզմների մասին։ Այն կարևոր է նաև զանգվածային բռնությունների պայմաններում կրոնական ու մշակութային ինքնության պահպանման և փոփոխման գործընթացների ուսումնասիրության համար և կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, ցեղասպանագիտության, օսմանագիտության, կրոնագիտության, պատմական ժողովրդագրության և մարդու իրավունքների պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Տնտեսագիտություն

Յուրաքանչյուր երկրի անվտանգության և պաշտպանունակության ապահովումը զարգացման բոլորԱյս թեման վերաբերում է ոչ մետաղական հանքանյութեր արդյունահանող և վերամշակող ձեռնարկությունների արտահանման կարողությունների գնահատմանը՝ տնտեսական զարգացման և ազգային անվտանգության ապահովման համատեքստում։ Ոչ մետաղական հանքանյութերի արդյունաբերությունը ներառում է շինարարական նյութեր, կավ, ավազ, գիպս, կրաքար, բազալտ, ինչպես նաև տարբեր արդյունաբերական հումք, որոնք լայն կիրառություն ունեն շինարարության, քիմիական արտադրության և ենթակառուցվածքների զարգացման մեջ։ Այս ոլորտի ձեռնարկությունների արտահանման կարողությունը պայմանավորված է մի շարք գործոններով՝ հումքի որակով, վերամշակման տեխնոլոգիական մակարդակով, արտադրանքի միջազգային ստանդարտներին համապատասխանությամբ, տրանսպորտային ենթակառուցվածքների զարգացվածությամբ և արտաքին շուկաների հասանելիությամբ։ Տնտեսական տեսանկյունից այս ոլորտը կարող է զգալիորեն նպաստել երկրի արտարժութային մուտքերի աճին, արդյունաբերական դիվերսիֆիկացմանը և տարածաշրջանային մրցունակության բարձրացմանը։ Սակայն արտահանման արդյունավետությունը կախված է նաև ներդրումային միջավայրից, էներգիայի արժեքից, արտադրական ծախսերից և պետական քաղաքականությունից՝ հատկապես հարկային և մաքսային կարգավորումներից։ ժամանակներում մեծապես կախված է եղել զարգացած և կայուն տնտեսությունն ունենալուց, որն ապահովող հիմնական ուղղություններից է արտահանման ուղղված տնտեսությունը / В условиях глобализации и расширения всемирных хозяйственных связей, для обеспечения устойчивого развития национальной экономики значительную роль играет экспортный потенциал, формирование которого происходит на предприятиях, являющихся самостоятельными участниками внешнеэкономической деятельности / Within the context of globalization and expansion of global economic relations, export potential plays a significant role in ensuring a sustainable development of the national economy, formation of which takes place in enterprises that are independent participants of foreign economic activities Հրատ.՝ Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան, Երևան, 2014, Սեղմագիր՝ 26 էջ [src=123456789/8669] [dspace.nla.am]

Բժշկություն

Այս բժշկագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է օնկոգինեկոլոգիական հիվանդների շրջանում հիվանդության փուլերի փոփոխության կամ «փուլերի միգրացիայի ֆենոմենի» առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը։ Հետազոտության կենտրոնում գինեկոլոգիական չարորակ նորագոյացություններով հիվանդների հիվանդության տարածվածության և փուլավորման գնահատման փոփոխություններն են, ինչպես նաև այն գործոնները, որոնց հետևանքով հիվանդության փուլը կարող է ախտորոշման կամ հետագա հետազոտության ընթացքում վերագնահատվել։ Ուռուցքաբանական փուլավորումը կարևոր նշանակություն ունի հիվանդության կանխատեսման, բուժման մարտավարության ընտրության և տարբեր հիվանդների խմբերի արդյունքների համեմատության համար։ Գինեկոլոգիական ուռուցքաբանության մեջ փուլավորումը սովորաբար հիմնվում է ուռուցքի տեղային տարածվածության, տարածաշրջանային ավշային հանգույցների ախտահարման և հեռավոր մետաստազների առկայության վերաբերյալ տվյալների վրա։ Այս պատճառով հիվանդության իրական տարածվածության ավելի ճշգրիտ հայտնաբերումը կարող է հանգեցնել նախնական և վերջնական փուլերի տարբերության։ «Փուլերի միգրացիայի» գաղափարը հատկապես կարևոր է այն իրավիճակներում, երբ ախտորոշման մեթոդների կատարելագործումը հնարավորություն է տալիս հայտնաբերել նախկինում չճանաչված ավշահանգույցային կամ հեռավոր ախտահարումներ։ Այդ դեպքում հիվանդի հիվանդության փուլը կարող է փոխվել ոչ թե այն պատճառով, որ ուռուցքը կարճ ժամանակում կենսաբանորեն առաջադիմել է, այլ այն պատճառով, որ ավելի մանրամասն հետազոտությունը բացահայտել է արդեն առկա տարածվածության լրացուցիչ նշաններ։ Այս երևույթը կարևոր է տարբերակել իրական հիվանդության առաջընթացից, քանի որ երկու իրավիճակներն ունեն տարբեր կլինիկական և վիճակագրական նշանակություն։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից մեկը փուլավորման տարբեր մեթոդների համեմատությունն է։ Կլինիկական զննությունը, ուլտրաձայնային հետազոտությունը, համակարգչային և մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիան, պոզիտրոնային էմիսիոն տոմոգրաֆիան, էնդոսկոպիկ մեթոդները և վիրաբուժական կամ հյուսվածաբանական հետազոտությունը կարող են տալ հիվանդության տարածվածության վերաբերյալ տարբեր ծավալի տեղեկատվություն։ Վերջնական փուլավորման համար հատկապես կարևոր են վիրաբուժական և պաթոմորֆոլոգիական տվյալները, քանի որ դրանք կարող են բացահայտել այնպիսի միկրոսկոպիկ ախտահարումներ, որոնք նախավիրահատական պատկերային հետազոտություններով հնարավոր չէր հայտնաբերել։ Հետազոտության շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել այն հիվանդների բաժինը, որոնց նախնական փուլը հետագայում փոփոխվել է ավելի մանրամասն հետազոտությունից հետո։ Կարևոր է պարզել, թե որ փուլերում է նման փոփոխությունն առավել հաճախ հանդիպում և ինչպիսի կլինիկական կամ պաթոմորֆոլոգիական գործոններ են դրա հետ կապված։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել ավշային հանգույցների ախտահարմանը։ Որոշ գինեկոլոգիական չարորակ նորագոյացությունների դեպքում ավշահանգույցների վիճակը էական նշանակություն ունի հիվանդության փուլավորման և կանխատեսման համար։ Նախավիրահատական հետազոտությունները կարող են չհայտնաբերել փոքրածավալ կամ միկրոմետաստատիկ ախտահարումներ, որոնք հետագայում հայտնաբերվում են վիրահատական կամ հյուսվածաբանական քննության ընթացքում։ Այդպիսի դեպքերը կարող են հանգեցնել հիվանդության փուլի վերադասակարգման։ Փուլերի միգրացիայի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հիվանդների կանխատեսման գնահատման համար։ Եթե նույն փուլում ընդգրկված հիվանդների մի մասը ավելի մանրամասն հետազոտության արդյունքում տեղափոխվում է հաջորդ փուլ, ապա նախնական փուլերի գոյատևման ցուցանիշները կարող են թվալ ավելի բարձր կամ ցածր՝ կախված փուլավորման մեթոդից և հետազոտության խորությունից։ Հետևաբար փուլերի փոփոխության երևույթը կարող է ազդել ոչ միայն անհատական բուժման որոշումների, այլև ուռուցքաբանական վիճակագրության և կլինիկական հետազոտությունների արդյունքների մեկնաբանության վրա։ Թեմայի կարևոր բաղադրիչ է նաև ախտորոշման ժամանակի գործոնը։ Հիվանդության փուլը կարող է փոխվել տարբեր ժամանակներում կատարված հետազոտությունների արդյունքում, և անհրաժեշտ է տարբերակել ախտորոշման պահին արդեն առկա հիվանդության տարածվածությունը հետագայում զարգացած իրական պրոգրեսիայից։ Այդ տարբերակումը պահանջում է հիվանդի բժշկական տվյալների, պատկերային հետազոտությունների, վիրահատական արդյունքների և հյուսվածաբանական եզրակացությունների ժամանակագրական համադրում։ Հետազոտության մեջ կարող է ուսումնասիրվել նաև բուժման ռազմավարության վրա փուլավորման փոփոխության ազդեցությունը։ Հիվանդության ավելի բարձր փուլը հաճախ ենթադրում է բուժման այլ մոտեցում՝ վիրահատության ծավալի, ճառագայթային կամ համակարգային բուժման անհրաժեշտության և հետագա հսկողության պլանի փոփոխությամբ։ Ուստի փուլերի ավելի ճշգրիտ որոշումը կարող է նպաստել բուժման անհատականացմանը և հիվանդության իրական ռիսկի գնահատմանը։

Բժշկություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է երեխաների մոտ շնչառական օրգանների ոչ սպեցիֆիկ հիվանդությունների այն դեպքերի համալիր ուսումնասիրությանը, երբ հիվանդության կլինիկական ընթացքը ուղեկցվում է աղիքային համախտանիշով։ Հետազոտության հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացած է նման հիվանդությունների ժամանակ առաջացող իմունաբանական և բակտերիոլոգիական փոփոխությունների բացահայտման, դրանց կլինիկական նշանակության գնահատման և շնչառական ու աղիքային համակարգերի ախտաբանական գործընթացների փոխկապակցվածության ուսումնասիրման վրա։ Աշխատանքի թեման հատկապես կարևոր է մանկաբուժության տեսանկյունից, քանի որ երեխաների օրգանիզմում իմունային համակարգի առանձնահատկությունները և միկրոֆլորայի հարաբերական անկայունությունը կարող են էական դեր ունենալ վարակային և բորբոքային հիվանդությունների ընթացքի ու դրսևորումների մեջ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են գնահատվել հիվանդ երեխաների իմունային համակարգի տարբեր ցուցանիշներ, դրանց փոփոխությունները հիվանդության տարբեր փուլերում, ինչպես նաև աղիքային միկրոֆլորայի կազմն ու հնարավոր շեղումները։ Բակտերիոլոգիական հետազոտությունների միջոցով ուշադրություն է դարձվում աղիքային միկրոօրգանիզմների հարաբերակցությանը, հնարավոր դիսբիոտիկ փոփոխություններին և դրանց կապին հիվանդության կլինիկական դրսևորումների հետ։ Միաժամանակ իմունաբանական ցուցանիշների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու օրգանիզմի պաշտպանական համակարգի արձագանքը և պարզելու, թե արդյոք իմունային փոփոխությունները կարող են կապված լինել հիվանդության ծանրության, տևողության կամ ընթացքի առանձնահատկությունների հետ։ Շնչառական և աղիքային համակարգերի միաժամանակյա ախտահարման ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ աղիքային միկրոբիոտան և իմունային համակարգը սերտորեն փոխկապակցված են, իսկ աղիքային մանրէային հավասարակշռության փոփոխությունները կարող են ուղեկցվել իմունային պատասխանի փոփոխություններով։ Այս պատճառով աշխատանքը դիտարկում է ոչ միայն առանձին լաբորատոր ցուցանիշներ, այլև դրանց հնարավոր փոխհարաբերությունները կլինիկական պատկերի հետ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել նման համակցված վիճակների ախտորոշման և կլինիկական գնահատման մոտեցումների կատարելագործմանը՝ օգնելով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հիվանդության ընթացքի մասին։ Հատուկ նշանակություն կարող է ունենալ նաև այն երեխաների տարբերակումը, որոնց մոտ շնչառական հիվանդության հետ միաժամանակ առկա են առավել արտահայտված աղիքային դրսևորումներ և միկրոբիոլոգիական շեղումներ։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել մանկաբույժներին, մանկական վարակաբաններին, կլինիկական իմունոլոգներին, մանրէաբաններին և լաբորատոր ախտորոշման մասնագետներին, ինչպես նաև բժշկական բուհերի ուսանողներին, ասպիրանտներին և հետազոտողներին, որոնք ուսումնասիրում են մանկական շնչառական հիվանդությունների, աղիքային միկրոֆլորայի և իմունային համակարգի փոխազդեցության խնդիրները։ Մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ աշխատանքը Է. Յու. Սիմոնյանի հեղինակած բժշկական գիտությունների թեկնածուի աստիճանի համար նախատեսված ատենախոսական աշխատանք է, որը ներկայացվել է Մ. Հերացու անվան Երևանի պետական բժշկական համալսարանում 2008 թվականին, ունի 25 էջ, ներառում է աղյուսակներ և նկարներ, իսկ գրականության ցանկը կազմված է 9 աղբյուրից։

Պատմություն

Ժողովուրդների մեծ գաղթը պատմական լայնածավալ գործընթաց էր, որը տեղի ունեցավ հիմնականում IV–VII դարերի ընթացքում և մեծ ազդեցություն ունեցավ Եվրոպայի քաղաքական, մշակութային և ազգային կազմավորման վրա։ Այս ժամանակաշրջանում բազմաթիվ ցեղեր և ժողովուրդներ տեղափոխվում էին մի տարածքից մյուսը՝ պայմանավորված տնտեսական դժվարություններով, բնակավայրերի սղությամբ, պատերազմներով, կլիմայական փոփոխություններով և հատկապես քոչվոր ցեղերի հարձակումներով։ Գաղթի ամենակարևոր պատճառներից մեկը հոների ներխուժումն էր Եվրոպա, որը ստիպեց գերմանական և այլ ցեղերի լքել իրենց բնակավայրերը և շարժվել դեպի Արևմտյան Հռոմեական կայսրության սահմաններ։ Գաղթին մասնակցում էին գոթերը, վանդալները, ֆրանկները, բուրգունդները, ալանները, լանգոբարդները, սլավոնները և այլ ժողովուրդներ, որոնք հետագայում հիմնեցին նոր թագավորություններ եվրոպական տարբեր տարածքներում։ Այս շարժումները զգալիորեն թուլացրին Հռոմեական կայսրությունը, քանի որ գաղթող ցեղերը հաճախ ներխուժում էին կայսրության տարածքներ, ավերում քաղաքներ և խախտում տնտեսական ու քաղաքական կայունությունը։ 476 թվականին Արևմտյան Հռոմեական կայսրության անկումը համարվում է ժողովուրդների մեծ գաղթի կարևոր հետևանքներից մեկը։ Գաղթի արդյունքում Եվրոպայի էթնիկական քարտեզը զգալիորեն փոխվեց, ձևավորվեցին նոր պետություններ և ժողովուրդներ, ինչպես նաև սկսվեց միջնադարյան հասարակության կազմավորումը։ Այս գործընթացը նպաստեց հռոմեական և գերմանական մշակույթների փոխազդեցությանը, որի արդյունքում ձևավորվեցին եվրոպական միջնադարյան քաղաքակրթության հիմքերը։ Ժողովուրդների մեծ գաղթը ոչ միայն ռազմական և քաղաքական իրադարձություն էր, այլ նաև մշակութային ու սոցիալական խոշոր փոփոխությունների շրջան, որն ազդեց եվրոպական ժողովուրդների լեզվի, ավանդույթների, պետական կառավարման և կրոնական կյանքի զարգացման վրա։