Հագուստը որպես նշանային համակարգ հայ և բրիտանական լեզվամշակույթներում

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում էներգետիկ ռեսուրսների օգտագործման ռացիոնալացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց արդյունավետ կառավարման ու խնայողության հնարավորությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմքում էներգետիկ ռեսուրսների սահմանափակության, դրանց նկատմամբ աճող պահանջարկի և երկրի տնտեսական զարգացման միջև հավասարակշռության ապահովման խնդիրը։ Ուսումնասիրվում են Հայաստանի էներգետիկ համակարգի կառուցվածքը, էներգակիրների սպառման հիմնական ուղղությունները և տնտեսության տարբեր ոլորտներում դրանց օգտագործման արդյունավետությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում էներգիայի արտադրության, փոխադրման և սպառման ընթացքում առաջացող կորուստներին, ինչպես նաև էներգախնայողության ներուժին։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել էներգետիկ ռեսուրսների օգտագործման վրա ազդող տնտեսական, տեխնոլոգիական, կազմակերպական և կառավարչական գործոնները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում էներգաարդյունավետ տեխնոլոգիաների ներդրմանը, արտադրական գործընթացների արդիականացմանը, էներգիայի սպառման օպտիմալացմանը և ժամանակակից կառավարման մեխանիզմների կիրառմանը։ Առանձին ուսումնասիրվում է վերականգնվող էներգետիկ ռեսուրսների օգտագործման հնարավորությունը՝ հաշվի առնելով Հայաստանի արևային, հողմային, հիդրոէներգետիկ և այլ բնական ներուժը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև էներգետիկ համակարգի դիվերսիֆիկացմանը, էներգետիկ անվտանգության ապահովմանը և ներմուծվող էներգակիրներից կախվածության նվազեցման հնարավորություններին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է էներգախնայողության տնտեսական արդյունավետության գնահատումը, քանի որ էներգիայի ռացիոնալ օգտագործումը կարող է ոչ միայն նվազեցնել ծախսերը, այլև բարձրացնել ձեռնարկությունների մրցունակությունը և ընդհանուր տնտեսության արտադրողականությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել արդյունաբերության, տրանսպորտի, գյուղատնտեսության, շինարարության և բնակելի հատվածի էներգասպառման առանձնահատկությունները և յուրաքանչյուր ոլորտում խնայողության հնարավորությունները։ Կարևոր նշանակություն է տրվում նաև էներգետիկ քաղաքականության և կարգավորման մեխանիզմներին, մասնավորապես՝ էներգաարդյունավետության խթանմանը, ներդրումային ծրագրերին, տեխնոլոգիական նորարարություններին և սպառողների վարքագծի փոփոխությանը նպաստող միջոցառումներին։ Աշխատության գործնական նշանակությունն այն է, որ առաջարկվող մոտեցումները կարող են նպաստել էներգետիկ ռեսուրսների ավելի արդյունավետ օգտագործմանը, արտադրական և կենցաղային ծախսերի նվազեցմանը, շրջակա միջավայրի վրա էներգետիկ գործունեության ազդեցության սահմանափակմանը և երկրի էներգետիկ անվտանգության ամրապնդմանը։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել էներգետիկ ոլորտի մասնագետներին, տնտեսագետներին, պետական կառավարման մարմիններին, էներգետիկ ընկերություններին, ներդրողներին, էներգաարդյունավետության ծրագրեր իրականացնող կազմակերպություններին և կայուն էներգետիկ զարգացման խնդիրներով զբաղվող հետազոտողներին։

Գրականություն

Այս գիրքը նվիրված է Պարույր Սևակի ստեղծագործական ուղուն՝ ընդգծելով նրա դերը որպես 20-րդ դարի հայ պոեզիայի նորարար և գաղափարական մեծ ուժ։ Աշխատությունում վերլուծվում են Սևակի բանաստեղծական աշխարհը, նրա լեզվական նորարարությունները, պատկերային մտածողությունը և մարդու ու ժամանակի հարաբերությունների խորքային մեկնաբանությունները։ Հեղինակը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում Սևակի քաղաքացիական դիրքորոշմանը, ազգային և համամարդկային թեմաների համադրմանը, ինչպես նաև նրա պոեզիայի փիլիսոփայական շերտերին։ Նյութում Սևակի ստեղծագործական գործունեությունը դիտարկվում է որպես «սխրանք»՝ իր ժամանակի գրական սահմանները հաղթահարելու, նոր արտահայտչաձևեր ստեղծելու և հայ պոեզիան նոր մակարդակի բարձրացնելու առումով։ Գիրքը համադրում է գրականագիտական վերլուծությունը և պատմական համատեքստը՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով խորապես հասկանալ Սևակի արվեստի նշանակությունը։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում երիտասարդների հանցավորության կրիմինոլոգիական բնութագրի, դրա առաջացման պատճառների, զարգացման միտումների և կանխարգելման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է երիտասարդների շրջանում հանցավոր վարքագծի տարածվածության առանձնահատկությունները, սոցիալական, տնտեսական, հոգեբանական և ընտանեկան գործոնների ազդեցությունը, ինչպես նաև կրթական, մշակութային և իրավական միջավայրի դերը իրավախախտումների ձևավորման գործընթացում։ Քննարկվում են երիտասարդ հանցագործների սոցիալ-ժողովրդագրական բնութագրերը, առավել տարածված հանցատեսակները, կրկնահանցավորության ռիսկերը և դրանց վրա ազդող գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանցավորության կանխարգելման պետական և հասարակական մեխանիզմներին, իրավական դաստիարակության, սոցիալական ինտեգրման, վերասոցիալականացման և երիտասարդների հետ իրականացվող կանխարգելիչ ծրագրերի արդյունավետությանը։ Հետազոտությունը համադրում է կրիմինոլոգիական տեսությունները, վիճակագրական տվյալների վերլուծությունը և գործնական դիտարկումները՝ ներկայացնելով առաջարկություններ երիտասարդների շրջանում հանցավորության նվազեցման և քրեական քաղաքականության կատարելագործման ուղղությամբ։ Աշխատությունը նախատեսված է իրավաբանների, կրիմինոլոգների, իրավապահ մարմինների աշխատակիցների, սոցիոլոգների, սոցիալական աշխատողների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և երիտասարդական քաղաքականության ու հանցավորության կանխարգելման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Այլ առարկաներ

Աշխատանքը նվիրված է Ուզբեկստանի ազգային մատենագիտության ժամանակակից վիճակի, կազմակերպման սկզբունքների և զարգացման հիմնական ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում Ուզբեկստանի ազգային գրադարանի կողմից ազգային մատենագիտական տեղեկատվության հավաքագրման, համակարգման, պահպանման և օգտագործողներին տրամադրման գործընթացներն են։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ ժամանակակից փուլում ազգային մատենագիտությունը աստիճանաբար ընդլայնվում է ավանդական տպագիր մատենագիտական ցանկերից դեպի էլեկտրոնային տվյալների բազաներ և թվային տեղեկատվական ռեսուրսներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային մատենագիտական տվյալների էլեկտրոնային բազայի ձևավորմանը, որը ներառում է Ուզբեկստանին վերաբերող նյութեր ոչ միայն երկրի տարբեր գրադարաններից, այլև ԱՊՀ երկրների և արտասահմանյան այլ պետությունների տեղեկատվական աղբյուրներից։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև տեղագիտական պարբերականների նյութերով էլեկտրոնային շտեմարանների պարբերական համալրման, հետադարձ մատենագիտական ցանկերի կազմման և առանձին անձանց ու գիտության ներկայացուցիչների վերաբերյալ անհատական մատենագիտական ցուցիչների ստեղծման գործընթացները։ Հատուկ նշանակություն է տրվում ամբողջական տեքստային նյութերի, մուլտիմեդիա ռեսուրսների և թվային կրիչների օգտագործմանը, որոնք ընդլայնում են մատենագիտական ծառայությունների հնարավորությունները և հեշտացնում գիտական ու կրթական տեղեկատվության հասանելիությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ժամանակակից մատենագետի մասնագիտական դերակատարության փոփոխությունը․ թվային միջավայրում նրանից պահանջվում է ոչ միայն մատենագիտական նկարագրության և դասակարգման հմտություն, այլև մեծածավալ տեղեկատվական հոսքերի վերլուծության, տարբեր աղբյուրների միջև կապերի բացահայտման և հետազոտողների տեղեկատվական պահանջներին համապատասխան ծառայությունների կազմակերպման կարողություն։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ազգային մատենագիտության միջազգային չափանիշներին համապատասխանեցմանը և միաժամանակ տեղական կազմակերպչական առանձնահատկությունների պահպանմանը։ Ուզբեկստանի մատենագիտության զարգացման պատմության և ժամանակակից վիճակի վերաբերյալ մասնագիտական ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ այս ոլորտը ձևավորվել է երկարատև պատմական գործընթացի արդյունքում և այսօր ներառում է ինչպես ազգային փաստաթղթերի հաշվառում, այնպես էլ գրադարանային ու տեղեկատվական հաստատությունների կողմից մատենագիտական ռեսուրսների ստեղծում։ Աշխատանքը կարևոր է նաև ազգային մշակութային ժառանգության պահպանման տեսանկյունից, քանի որ մատենագիտական համակարգը հնարավորություն է տալիս նույնականացնել, համակարգել և հասանելի դարձնել երկրի գրական, գիտական և մշակութային արտադրանքը։ Այն կարող է հետաքրքրել գրադարանագետներին, մատենագետներին, տեղեկատվական գիտության մասնագետներին, թվային գրադարանների մշակմամբ զբաղվող հետազոտողներին, գիտական տեղեկատվության կազմակերպիչներին և ազգային մատենագիտության զարգացման հարցերով զբաղվող մասնագետներին։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հյուսիս-արևելյան խաղողագործական գոտում ներմուծված եվրոպական խաղողի սորտերից բնական սեղանի գինիների պատրաստման տեխնոլոգիաների մշակմանը և գիտականորեն հիմնավորմանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է տարբեր եվրոպական սորտերի տեղական բնակլիմայական պայմաններին հարմարվողականության, խաղողի բերքի որակական ցուցանիշների և դրանցից ստացվող գինիների տեխնոլոգիական ու օրգանոլեպտիկ հատկությունների ուսումնասիրությունը։ Հյուսիս-արևելյան խաղողագործական գոտու բնական պայմանները՝ կլիման, հողային կազմը, բարձրությունը, ջերմաստիճանային ռեժիմը, տեղումների քանակը և վեգետացիոն շրջանի առանձնահատկությունները, կարող են էապես ազդել խաղողի հասունացման ընթացքի, շաքարների և օրգանական թթուների կուտակման, ինչպես նաև բուրավետ և ֆենոլային միացությունների ձևավորման վրա։ Այդ պատճառով ներմուծված սորտերի կիրառման դեպքում կարևոր է որոշել դրանց համապատասխանությունը տվյալ տարածաշրջանի պայմաններին և ընտրել գինու պատրաստման առավել արդյունավետ տեխնոլոգիական եղանակները։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել խաղողի բերքի ֆիզիկաքիմիական հիմնական ցուցանիշները՝ շաքարայնությունը, ընդհանուր թթվայնությունը, pH-ը, ֆենոլային միացությունների պարունակությունը և այլ տեխնոլոգիական նշանակություն ունեցող բնութագրեր։ Այս տվյալների հիման վրա հնարավոր է գնահատել հումքի պիտանիությունը բնական սեղանի գինու արտադրության համար և որոշել խաղողի հավաքման օպտիմալ ժամկետները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է խաղողի վերամշակման և խմորման տեխնոլոգիական փուլերի կատարելագործումը։ Կարող են ուսումնասիրվել խաղողի ճզմման, քաղվածքի առանձնացման, նախնական մշակման, խմորման պայմանների, ջերմաստիճանի, խմորասնկերի ընտրության և խմորման տևողության ազդեցությունները պատրաստի գինու որակի վրա։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել կարմիր և սպիտակ գինիների պատրաստման տեխնոլոգիական տարբերություններին, քանի որ դրանց արտադրության ընթացքում էականորեն տարբերվում են խաղողի կեղևի և հյութի փոխազդեցության, գունանյութերի ու ֆենոլային միացությունների արդյունահանման գործընթացները։ Հետազոտության արդյունքում կարող են մշակվել առանձին սորտերի համար առավել նպատակահարմար տեխնոլոգիական սխեմաներ, որոնք հնարավորություն կտան առավել արդյունավետ օգտագործել տվյալ տարածաշրջանում աճեցվող խաղողի հումքի ներուժը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև պատրաստված գինիների որակի գնահատումը։ Ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշների հետ մեկտեղ կարող են ուսումնասիրվել գինու գույնը, թափանցիկությունը, բույրը, համը, հետհամը և ընդհանուր ներդաշնակությունը։ Օրգանոլեպտիկ գնահատման միջոցով հնարավոր է բացահայտել տարբեր սորտերից ստացված գինիների առանձնահատկությունները և որոշել այն տեխնոլոգիական պայմանները, որոնց դեպքում ձևավորվում են առավել բարձր որակական հատկություններ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև գինու կայունության և պահպանման հարցերին՝ ուսումնասիրելով պահման ընթացքում ֆիզիկաքիմիական և զգայական ցուցանիշների փոփոխությունները։ Սա կարևոր է ստացված արտադրանքի պահպանման ժամկետների և սպառողական որակի ապահովման տեսանկյունից։ Ներմուծված եվրոպական սորտերի տեղական արտադրության մեջ կիրառումը կարող է նպաստել խաղողագործության սորտային կազմի ընդլայնմանը և տարածաշրջանի գինեգործական ներուժի արդյունավետ օգտագործմանը։ Միաժամանակ նոր սորտերի մշակումը պահանջում է ոչ միայն դրանց ագրոտեխնիկական հարմարվողականության, այլև վերջնական արտադրանքի որակի և շուկայական պահանջներին համապատասխանության գնահատում։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը կայանում է տեղական պայմանների համար հարմարեցված գինու արտադրության տեխնոլոգիաների մշակման մեջ, որոնք կարող են կիրառվել գինեգործական տնտեսություններում և վերամշակող ձեռնարկություններում։ Այդ տեխնոլոգիաների կիրառումը կարող է նպաստել բարձրորակ բնական սեղանի գինիների արտադրությանը, հումքի արդյունավետ օգտագործմանը և տարածաշրջանային գինեգործության զարգացմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել խաղողագործներին, գինեգործներին, սննդի տեխնոլոգներին, գյուղատնտեսության մասնագետներին, կենսաքիմիկոսներին և գինու որակի գնահատմամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է խաղողի սորտային, ագրոկենսաբանական և տեխնոլոգիական առանձնահատկությունների հետազոտությունը՝ նպատակ ունենալով հյուսիս-արևելյան Հայաստանի պայմաններում ներմուծված եվրոպական սորտերի հումքից ստանալ որակյալ բնական սեղանի գինիներ և գիտականորեն հիմնավորել դրանց արտադրության առավել արդյունավետ տեխնոլոգիական եղանակները։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է սելենօրգանական միացությունների հակաօքսիդիչ ազդեցության քիմիական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով պարզել, թե ինչպիսի մոլեկուլային և քիմիական գործընթացների միջոցով են սելեն պարունակող օրգանական նյութերը հակազդում օքսիդացման գործընթացներին։ Հետազոտության կենտրոնում սելենօրգանական միացությունների կառուցվածքի և դրանց հակաօքսիդիչ ակտիվության փոխկապակցվածությունն է, ինչպես նաև այն ռեակցիաները, որոնց միջոցով կարող է տեղի ունենալ ազատ ռադիկալների, ակտիվ թթվածնային ձևերի և այլ օքսիդացնող մասնիկների չեզոքացում։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել սելենի տարբեր քիմիական ձևերի ռեակցիոնունակությունը, սելեն–ածխածին և այլ կապերի առանձնահատկությունները, էլեկտրոնների փոխանցման գործընթացները և օքսիդավերականգնման ռեակցիաները։ Հակաօքսիդիչ ազդեցության ուսումնասիրության համար կարևոր է պարզել, թե միացությունն ինչպես է փոխազդում ռադիկալային մասնիկների հետ, արդյոք գործում է որպես էլեկտրոնի կամ ջրածնի ատոմի դոնոր, և ինչպիսի միջանկյալ ու վերջնական արտադրանքներ են առաջանում այդ փոխազդեցությունների ընթացքում։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել սելենօրգանական միացությունների՝ թիոլների և այլ կենսաբանորեն կարևոր միացությունների հետ փոխազդեցություններին, քանի որ սելեն պարունակող խմբերը կարող են մասնակցել օքսիդավերականգնման ցիկլերին և ազդել բջջային հակաօքսիդիչ համակարգերի գործունեության վրա։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից է նաև կառուցվածք–ակտիվություն կապի բացահայտումը, այսինքն՝ պարզել, թե մոլեկուլի կառուցվածքային որ առանձնահատկություններն են պայմանավորում դրա հակաօքսիդիչ հատկությունների ուժգնությունը։ Այդ նպատակով կարող են կիրառվել քիմիական կինետիկայի, սպեկտրոսկոպիայի, քրոմատոգրաֆիայի և այլ ֆիզիկաքիմիական մեթոդներ՝ ռեակցիաների արագությունը, մեխանիզմը և առաջացող նյութերը բացահայտելու համար։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ կենսաքիմիայի և դեղաքիմիայի համար, քանի որ օքսիդատիվ գործընթացների վերահսկումը կարևոր է կենսաբանական համակարգերի բնականոն գործունեության պահպանման տեսանկյունից։ Միաժամանակ սելենօրգանական միացությունների ուսումնասիրությունը պահանջում է հաշվի առնել դրանց կենսաբանական ակտիվության և հնարավոր թունաբանական ազդեցությունների հարաբերակցությունը, քանի որ սելենի միացությունների հատկությունները զգալիորեն կախված են քիմիական կառուցվածքից և կոնցենտրացիայից։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել օրգանական և ֆիզիկական քիմիայի մասնագետներին, կենսաքիմիկոսներին, դեղաքիմիկոսներին, նյութագետներին, հակաօքսիդիչ համակարգերի հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան բնագիտական մասնագիտությունների ուսանողներին։