Հայաստանի գյուղատնտեսությունը և ագրովերամշակումը

Agriculture

Այս աշխատությունը նվիրված է Aspergillus flavus Link. սնկով ընկուզավոր մշակաբույսերի որոշ տեսակների և գետնանուշի աղտոտվածության ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև աղտոտման նվազեցման և կանխարգելման արդյունավետ միջոցառումների մշակմանը Իրանի Իսլամական Հանրապետության Խորասանե Ռազավի և Սեմնան նահանգներում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել տվյալ սնկային ախտածնի տարածվածության մակարդակը, ուսումնասիրել դրա զարգացմանը նպաստող պայմանները և գնահատել գյուղատնտեսական արտադրանքի որակի ու սննդային անվտանգության վրա դրա հնարավոր ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ այս սունկը որոշ պայմաններում կարող է արտադրել աֆլատոքսիններ, որոնք լուրջ խնդիր են սննդամթերքի անվտանգության և պահեստավորված գյուղատնտեսական արտադրանքի որակի տեսանկյունից։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել տարբեր ընկուզավոր մշակաբույսերի և գետնանուշի վարակվածության հաճախականությունը, վարակի ինտենսիվությունը, տարածքային տարբերությունները և ախտածնի զարգացման վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում շրջակա միջավայրի պայմանների, մասնավորապես ջերմաստիճանի, խոնավության, հողի և մշակաբույսերի աճեցման ու պահպանման պայմանների ազդեցության գնահատմանը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել ինչպես դաշտային, այնպես էլ լաբորատոր ուսումնասիրություններ՝ սնկի նույնականացման, վարակված նմուշների գնահատման և տարբեր պայմաններում դրա կենսաբանական առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Առանձին ուղղություն է աղտոտման կանխարգելման և պայքարի միջոցառումների մշակումը, որը կարող է ներառել մշակության ագրոտեխնիկական ճիշտ կազմակերպում, բերքահավաքի ժամկետների օպտիմալացում, վնասված պտուղների առանձնացում, պատշաճ չորացում և պահպանման պայմանների վերահսկում։ Կարևոր է նաև մշակաբույսերի վնասատուների և այլ գործոնների նկատմամբ վերահսկողությունը, քանի որ հյուսվածքների վնասվածությունը կարող է նպաստել սնկի ներթափանցմանը և զարգացմանը։ Աշխատանքը կարող է գնահատել տարբեր կանխարգելիչ և կենսաբանական մոտեցումների արդյունավետությունը՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել ինչպես սնկային վարակվածությունը, այնպես էլ դրա հետ կապված սննդային ռիսկերը։ Երկու նահանգների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համեմատել տարբեր ագրոկլիմայական պայմաններում աղտոտվածության մակարդակները և բացահայտել տարածքային առանձնահատկությունները։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ գյուղատնտեսական արտադրանքի որակի վերահսկման, սննդամթերքի անվտանգության ապահովման, պահեստավորման տեխնոլոգիաների կատարելագործման և արտադրողների համար կանխարգելիչ միջոցառումների մշակման գործում։ Աշխատանքը միավորում է սնկաբանության, բուսասանիտարիայի և սննդի անվտանգության խնդիրները՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել վտանգավոր սնկային աղտոտվածության տարածումը և ապահովել ընկուզավոր մշակաբույսերի ու գետնանուշի առավել անվտանգ արտադրություն և պահպանում։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի բարձր լեռնային շրջանների ավանդական կաթնամթերքներից մեկուսացված կաթնաթթվային բակտերիաների նույնականացման և դրանց կենսաբանական հատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են տարբեր կաթնամթերքային նմուշներից ստացված մանրէային շտամների ֆենոտիպային և գենոտիպային բնութագրերը՝ կիրառելով ժամանակակից մանրէաբանական և մոլեկուլային կենսաբանության մեթոդներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այդ միկրոօրգանիզմների հակաբակտերիական ակտիվության գնահատմանը՝ պաթոգեն և պայմանական-պաթոգեն մանրէների նկատմամբ, ինչպես նաև դրանց պրոտեոլիտիկ ֆերմենտային համակարգերի ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունը բացահայտում է ավանդական կաթնամթերքներում ձևավորված միկրոբիոտայի կենսատեխնոլոգիական պոտենցիալը՝ ընդգծելով դրանց կիրառման հնարավորությունները սննդի արդյունաբերությունում, պրոբիոտիկների ստեղծման և ֆունկցիոնալ սննդամթերքի մշակման ոլորտներում։ Ուսումնասիրությունը նաև ներկայացնում է շրջակա միջավայրի, բարձրադիր կլիմայական պայմանների և ավանդական պատրաստման տեխնոլոգիաների ազդեցությունը միկրոօրգանիզմների բազմազանության և ակտիվության վրա։

Agriculture

Աշխատանքը նվիրված է Արագածոտնի մարզի Թալինի տարածաշրջանում գյուղատնտեսական հողատեսքերի արդյունավետ օգտագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց բարելավման ուղիների մշակմանը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են տարածաշրջանի հողային ռեսուրսների կառուցվածքը, գյուղատնտեսական նշանակության հողերի տեսակները, դրանց տարածական բաշխվածությունը և օգտագործման ներկայիս մակարդակը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հողերի բնական և տնտեսական առանձնահատկություններին, բերրիությանը, խոնավության ապահովվածությանը, ռելիեֆին, կլիմայական պայմաններին և մշակաբույսերի ընտրության վրա դրանց ազդեցությանը։ Աշխատանքում գնահատվում է հողատեսքերի օգտագործման արդյունավետությունը՝ հաշվի առնելով գյուղատնտեսական արտադրանքի ծավալները, բերքատվությունը, արտադրական ծախսերը և հողային ռեսուրսների պահպանման անհրաժեշտությունը։ Ուսումնասիրվում են նաև հողերի ոչ արդյունավետ օգտագործման պատճառները, այդ թվում՝ հողերի մասնատվածությունը, ոռոգման խնդիրները, ջրային ռեսուրսների սահմանափակ հասանելիությունը, տեխնիկական միջոցների անբավարարությունը, հողերի դեգրադացման գործընթացները և ժամանակակից ագրոտեխնիկական մեթոդների ոչ լիարժեք կիրառումը։ Կարևորվում է հողերի նպատակային օգտագործման և դրանց արտադրատնտեսական ներուժի առավել արդյունավետ իրացման խնդիրը՝ տարածաշրջանի բնական պայմաններին համապատասխան մշակաբույսերի և արտադրության ուղղությունների ընտրության միջոցով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են մշակվել հողերի բերրիության պահպանման և բարձրացման, ոռոգման համակարգերի արդյունավետ օգտագործման, ցանքաշրջանառության կատարելագործման, հողերի էրոզիայի և դեգրադացման կանխարգելման, ինչպես նաև ժամանակակից գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների ներդրման առաջարկություններ։ Առանձին նշանակություն ունի գյուղատնտեսական արտադրողների տնտեսական շահերի և հողերի երկարաժամկետ պահպանության միջև հավասարակշռության ապահովումը, քանի որ հողօգտագործման արդյունավետությունը պետք է գնահատվի ոչ միայն կարճաժամկետ արտադրական արդյունքներով, այլև հողային ռեսուրսների կայունության պահպանմամբ։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև Թալինի տարածաշրջանի հողատեսքերի համեմատական գնահատում և դրանց առավել արդյունավետ օգտագործման տարբերակների հիմնավորում՝ ըստ բնակլիմայական պայմանների և տնտեսական նպատակահարմարության։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել գյուղատնտեսական հողերի ռացիոնալ օգտագործմանը, բերքատվության և արտադրողականության բարձրացմանը, հողերի որակի պահպանմանը և տարածաշրջանի գյուղատնտեսության կայուն զարգացմանը։

Religion

Աշխատությունը կրոնական, բարոյափիլիսոփայական և հասարակական քննադատության բնույթի ուսումնասիրություն է, որի կենտրոնում քրիստոնեական արժեքների և պատմականորեն քրիստոնեական համարվող հասարակությունների իրական քաղաքական ու սոցիալական վարքագծի միջև հակասության խնդիրը կարող է լինել։ Հեղինակային մոտեցման առանցքային հարցերից է այն, թե որքանով են քրիստոնեական բարոյականության հիմնարար սկզբունքները՝ մարդասիրությունը, արդարությունը, ողորմածությունը, խաղաղությունը և մարդու արժանապատվության ճանաչումը, իրագործվել հասարակական ու քաղաքական հարաբերություններում։ Քննադատական դիտարկման առարկա են դառնում այն իրավիճակները, երբ կրոնական գաղափարները կամ քրիստոնեական ինքնության մասին պատկերացումները համադրվել են իշխանության, քաղաքական շահերի, պատերազմների, սոցիալական անհավասարության կամ այլ հակասական երևույթների հետ։ Այս համատեքստում «հանցագործություն» հասկացությունը կարող է գործածվել ոչ միայն իրավական, այլև բարոյական և հրապարակախոսական իմաստով՝ ընդգծելու հռչակված արժեքների և իրական գործողությունների միջև ընկալվող անհամապատասխանությունը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել կրոնի և քաղաքական իշխանության փոխհարաբերությունները, եկեղեցական կառույցների հասարակական դերակատարությունը և քրիստոնեական բարոյականության կիրառման խնդիրները պատմական տարբեր պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել պատերազմի ու խաղաղության, բռնության և պատասխանատվության, սոցիալական արդարության, աղքատության և մարդկային համերաշխության հարցերին։ Քննվում է նաև անհատի բարոյական պատասխանատվության խնդիրը՝ այն հարցադրմամբ, թե արդյոք կրոնական համոզմունքը կարող է սահմանափակվել դավանանքի ձևական ընդունմամբ, թե այն ենթադրում է համապատասխան վարքագիծ հասարակական կյանքում։ Կարևոր է տարբերակել քրիստոնեական վարդապետությունը, առանձին եկեղեցիների պատմական գործունեությունը և քրիստոնյա համարվող պետությունների քաղաքական որոշումները, քանի որ դրանք նույնական հասկացություններ չեն և տարբեր ժամանակաշրջաններում կարող են միմյանցից զգալիորեն տարբերվել։ Հետևաբար քննադատական դատողությունները դիտարկվում են իրենց պատմական և գաղափարական համատեքստում՝ որպես հեղինակի մեկնաբանություններ և բարոյական հարցադրումներ։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ հետաքրքրություն է ներկայացնում կրոնի հասարակական դերի, քրիստոնեական բարոյագիտության, քաղաքական ու կրոնական գաղափարների փոխհարաբերության և պատմական պատասխանատվության խնդիրների ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ ընթերցողին ուղղորդելով հավատքի սկզբունքների և հասարակական իրականության հարաբերակցության քննադատական վերլուծության։

Linguistics

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հայերենի և գերմաներենի հոլովական համակարգերի զուգադրական ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել երկու լեզուների քերականական կառուցվածքների ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են հոլովների ձևաբանական և շարահյուսական առանձնահատկությունները, դրանց արտահայտման միջոցները, կիրառության ոլորտները և իմաստային գործառույթները երկու լեզուներում։ Աշխատությունում մանրամասն ուսումնասիրվում են գոյականների, դերանունների և այլ քերականական միավորների հոլովական դրսևորումները, հոլովների ձևավորման եղանակները, նախադասության կառուցվածքում դրանց ունեցած դերը և լեզվական տարբեր մակարդակներում արտահայտվող հարաբերությունները։ Համեմատական վերլուծության միջոցով բացահայտվում են հայերենի և գերմաներենի հոլովական համակարգերի տիպաբանական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև այն դժվարությունները, որոնք կարող են առաջանալ լեզուների ուսուցման, թարգմանության և միջլեզվական հաղորդակցության ընթացքում։ Աշխատությունը ներառում է տեսական հիմնավորումներ և գործնական դիտարկումներ՝ նպաստելով երկու լեզուների քերականական համակարգերի ավելի խոր ըմբռնմանը։ Այն նախատեսված է լեզվաբանների, հայագետների, գերմանագետների, թարգմանիչների, օտար լեզուների դասավանդողների, բուհերի ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են համեմատական քերականությամբ և հայերեն ու գերմաներեն լեզուների կառուցվածքային առանձնահատկություններով։

History

Հրատարակությունը 20-րդ դարի սկզբի պաշտոնական հաշվետվական փաստաթուղթ է, որը ներկայացնում է Եվպատորիայի հայ առաքելական եկեղեցու և նրան կից ծխական ուսումնական հաստատության հոգաբարձական խորհրդի գործունեությունը 1909 թվականի ընթացքում։ Նյութը կարևոր սկզբնաղբյուր է տեղի հայկական համայնքի կրոնական, կրթական, վարչական և հասարակական կյանքի ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմել եկեղեցական ու կրթական հաստատությունների կառավարման մեխանիզմների, ֆինանսական վիճակի և համայնքային գործունեության կազմակերպման մասին։ Հաշվետվության շրջանակում կարող են ներկայացված լինել հոգաբարձական խորհրդի կատարած աշխատանքները, ընդունված որոշումները, եկեղեցու և դպրոցի պահպանման հետ կապված ծախսերը, նվիրատվությունները, հանգանակությունները և եկամուտների այլ աղբյուրները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն ծխական դպրոցի վերաբերյալ տեղեկությունները, որոնք կարող են արտացոլել սովորողների թվաքանակը, ուսուցիչների կազմը, ուսումնական գործընթացի կազմակերպումը, առարկաների դասավանդումը և կրթական հաստատության նյութական կարիքները։ Փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու նաև եկեղեցու դերը համայնքի սոցիալական ու մշակութային կյանքում, քանի որ հայկական եկեղեցական կառույցները հաճախ ոչ միայն կրոնական, այլև կրթական, բարեգործական և համայնքային գործառույթներ էին իրականացնում։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել եկեղեցական գույքի պահպանությանը, շենքերի վերանորոգմանը, դպրոցի ֆինանսավորմանը և կարիքավոր համայնականներին կամ սովորողներին ցուցաբերվող աջակցությանը վերաբերող տվյալները։ Ֆինանսական հաշվետվությունները և վարչական տեղեկությունները արժեքավոր նյութ են համայնքի տնտեսական հնարավորությունների, բարեգործական մասնակցության և հաստատությունների պահպանման ծախսերի ուսումնասիրության համար։ Միաժամանակ փաստաթուղթը կարող է տեղեկություններ պարունակել հոգաբարձուների, հոգևորականների, ուսուցիչների, բարերարների և համայնքային այլ գործիչների մասին՝ դրանով ունենալով նաև կենսագրական ու ծագումնաբանական աղբյուրի նշանակություն։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Ղրիմի հայկական համայնքների կազմակերպված կյանքի, ազգային կրթության պահպանման և եկեղեցու շուրջ ձևավորված հասարակական կառույցների գործունեության մասին Ռուսական կայսրության վերջին տասնամյակներում։ Այն արժեքավոր աղբյուր է հայ գաղթավայրերի պատմության, Հայ առաքելական եկեղեցու, հայկական դպրոցների, համայնքային ինքնակազմակերպման և 20-րդ դարի սկզբի կրթամշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար։