Հայաստան: Երկրագիտական- հայագիտական տարեգիրք: Գրականության մատենագիտական ցանկ 1963

Պատմություն

Այս պատմագիտական աշխատությունը ներկայացնում է այն քաղաքական, ռազմական և դիվանագիտական գործընթացները, որոնք հանգեցրին միջնադարյան Մերձավոր Արևելքի ամենանշանակալի իրադարձություններից մեկին՝ 1071 թվականի ճակատամարտին։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է տարածաշրջանի ուժային հավասարակշռությանը, Բյուզանդական կայսրության ներքին խնդիրներին, սելջուկների վերելքին, ինչպես նաև Հայաստանի և հարակից տարածքների ռազմավարական նշանակությանը։ Գրքում վերլուծվում են զորավարների որոշումները, ռազմական արշավները, պետական կառավարման առանձնահատկությունները և միջազգային հարաբերությունների ազդեցությունը պատմական զարգացումների վրա՝ հիմնվելով պատմական սկզբնաղբյուրների և ժամանակակից հետազոտությունների համադրության վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու, թե ինչպես փոխկապակցված քաղաքական, տնտեսական և ռազմական գործոնները ձևավորեցին տարածաշրջանի հետագա պատմությունը և ազդեցին Արևելքի ու Արևմուտքի ուժերի հարաբերակցության վրա։ Այն նախատեսված է միջնադարյան պատմությամբ, ռազմական պատմությամբ, Բյուզանդիայի, Հայաստանի և Մերձավոր Արևելքի անցյալով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Հոգեբանություն

Աշխատանքը նվիրված է միջազգային կազմակերպությունների միջավայրում մարդկային ռեսուրսների կառավարման համակարգի տեղայնացման հոգեբանական նախադրյալների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն հիմնախնդիրն է, թե ինչպես կարող են կազմակերպությունները մարդկային ռեսուրսների կառավարման ընդհանուր սկզբունքներն ու գործիքները հարմարեցնել կոնկրետ երկրի, հասարակության, մշակույթի և աշխատաշուկայի առանձնահատկություններին՝ պահպանելով կազմակերպության ընդհանուր արժեքներն ու կառավարման չափանիշները։ Ուսումնասիրությունը ելնում է այն մոտեցումից, որ մարդկային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարումը միայն վարչական կամ տնտեսական գործընթաց չէ, այլ ներառում է աշխատակիցների վարքագծի, մոտիվացիայի, արժեքների, վերաբերմունքների, հաղորդակցության և կազմակերպական մշակույթի բազմաթիվ հոգեբանական բաղադրիչներ։ Միջազգային կազմակերպություններում այս հարցն առավել բարդ է, քանի որ տարբեր մշակութային միջավայրերից եկած աշխատակիցները կարող են ունենալ աշխատանքի, ղեկավարության, հեղինակության, համագործակցության, պատասխանատվության և մասնագիտական զարգացման վերաբերյալ տարբեր պատկերացումներ։ Այդ տարբերությունները կարող են ազդել ինչպես անհատական աշխատանքի արդյունավետության, այնպես էլ թիմային փոխգործակցության և կազմակերպության ընդհանուր գործունեության վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տեղայնացման և ստանդարտացման հարաբերակցության ուսումնասիրությունը։ Միջազգային կազմակերպությունը կարող է ունենալ մարդկային ռեսուրսների կառավարման միասնական քաղաքականություն, սակայն դրա գործնական կիրառումը տարբեր երկրներում կարող է պահանջել որոշակի հարմարեցումներ։ Այդ հարմարեցումների արդյունավետությունը մեծապես կախված է տվյալ հասարակության մշակութային նորմերից, աշխատակիցների սպասումներից, հաղորդակցական առանձնահատկություններից և կազմակերպական միջավայրի ընկալումից։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել այն հոգեբանական գործոնները, որոնք պայմանավորում են աշխատակիցների կողմից նոր կառավարման մեթոդների ընդունումը կամ մերժումը։ Փոփոխությունների նկատմամբ վերաբերմունքը կարող է կախված լինել վստահության մակարդակից, ղեկավարության նկատմամբ վերաբերմունքից, կազմակերպության արժեքների հետ նույնականացումից, մասնագիտական ինքնավստահությունից և փոփոխությունների անհրաժեշտության ընկալումից։ Այդ պատճառով տեղայնացման գործընթացը պահանջում է ոչ միայն կառավարչական որոշումներ, այլև աշխատակիցների հոգեբանական պատրաստվածության և կազմակերպական միջավայրի գնահատում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել կազմակերպական մշակույթին։ Այն ձևավորում է աշխատակիցների վարքագծի չգրված կանոնները, հաղորդակցության ընդունված ձևերը, ղեկավարության և ենթակաների փոխհարաբերությունները, համագործակցության եղանակները և աշխատանքային միջավայրի ընդհանուր մթնոլորտը։ Միջազգային կազմակերպության ընդհանուր մշակույթի և տեղական մշակութային առանձնահատկությունների միջև անհամապատասխանությունը կարող է առաջացնել թյուրըմբռնումներ, դիմադրություն կամ աշխատակիցների ներգրավվածության նվազում։ Հետևաբար տեղայնացման արդյունավետ ռազմավարությունը պետք է հաշվի առնի ինչպես կազմակերպության համընդհանուր արժեքները, այնպես էլ տեղական հոգեբանական և սոցիալական առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության մեկ այլ կարևոր բաղադրիչ է աշխատանքային մոտիվացիայի հարցը։ Տարբեր մշակութային միջավայրերում աշխատակիցների համար նյութական վարձատրության, մասնագիտական ճանաչման, կարիերայի առաջխաղացման, ինքնուրույնության, աշխատանքի կայունության և սոցիալական կապերի նշանակությունը կարող է տարբեր լինել։ Մարդկային ռեսուրսների կառավարման համակարգի տեղայնացումը ենթադրում է մոտիվացիոն գործիքների այնպիսի ընտրություն, որը համապատասխանում է աշխատակիցների իրական պահանջմունքներին և միաժամանակ համահունչ է կազմակերպության ռազմավարական նպատակներին։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև առաջնորդության հոգեբանական առանձնահատկություններին։ Ղեկավարի կառավարման ոճի ընկալումը կարող է էապես տարբերվել տարբեր մշակութային միջավայրերում։ Որոշ պայմաններում բարձր գնահատվում է ղեկավարի մասնակցային և գործընկերային մոտեցումը, իսկ այլ միջավայրերում կարող է առավել ընդունելի լինել հստակ հիերարխիան և որոշումների կենտրոնացված ընդունումը։ Այս տարբերությունները հաշվի չառնելու դեպքում նույնիսկ արդյունավետ համարվող կառավարչական մեթոդները կարող են չտալ ակնկալվող արդյունքը։ Միջազգային կազմակերպությունների համար կարևոր խնդիր է նաև բազմամշակութային թիմերի ձևավորումը և կառավարումը։ Տարբեր մշակույթներ ներկայացնող աշխատակիցների համագործակցությունը կարող է առաջացնել հաղորդակցական դժվարություններ, սակայն ճիշտ կազմակերպման դեպքում այն կարող է դառնալ ստեղծագործականության, նորարարության և խնդիրների բազմակողմանի լուծման կարևոր աղբյուր։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել միջմշակութային հաղորդակցության, փոխադարձ վստահության, հանդուրժողականության և խմբային նույնականացման հոգեբանական գործոնները։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև աշխատակիցների ընտրության, գնահատման, վերապատրաստման և մասնագիտական զարգացման համակարգերի տեղայնացման հարցերը։ Տեղական աշխատաշուկայի առանձնահատկությունները, կրթական համակարգը, մասնագիտական որակավորումների կառուցվածքը և աշխատանքային արժեքները կարող են պահանջել անձնակազմի հավաքագրման ու զարգացման գործիքների հարմարեցում։ Վերապատրաստման ծրագրերի դեպքում նույնպես կարևոր է հաշվի առնել սովորելու նախընտրելի ձևերը, հաղորդակցության մշակույթը և մասնակիցների նախնական փորձը։ Հետազոտության մեթոդաբանական շրջանակում կարող են կիրառվել հարցումներ, հարցազրույցներ, հոգեբանական թեստեր, կազմակերպական միջավայրի գնահատման մեթոդներ և համեմատական վերլուծություն։ Այդպիսի գործիքները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու աշխատակիցների վերաբերմունքը կառավարման տարբեր մեխանիզմների նկատմամբ, գնահատելու կազմակերպական մշակույթի առանձնահատկությունները և պարզելու տեղայնացմանը նպաստող կամ խոչընդոտող գործոնները։ Կարևոր է նաև գնահատել տեղայնացման ազդեցությունը աշխատակիցների բավարարվածության, ներգրավվածության, աշխատանքի արդյունավետության և կազմակերպության նկատմամբ նվիրվածության վրա։ Աշխատանքը կարող է հանգել այն եզրակացության, որ մարդկային ռեսուրսների կառավարման համակարգի հաջող տեղայնացումը պահանջում է հավասարակշռություն միջազգային միասնական չափանիշների և տեղական առանձնահատկությունների միջև։ Ամբողջականորեն տեղական պայմանները անտեսող համակարգը կարող է առաջացնել հոգեբանական դիմադրություն, իսկ չափազանց մեծ տեղայնացումը կարող է թուլացնել կազմակերպության ընդհանուր կառավարման միասնականությունը։ Հետևաբար արդյունավետ մոտեցումը ենթադրում է հիմնական արժեքների և սկզբունքների պահպանում՝ դրանց իրականացման ձևերի ճկուն հարմարեցմամբ։

Գրականություն

Գերմանաբնակ թուրք միգրանտների սոցիալական և մշակութային խնդիրների արտացոլումը թուրքական արձակում 1960–2000-ական թվականներին ձևավորվել է որպես կարևոր գրական և սոցիալ-մշակութային ուղղություն, որը կապված է հատկապես «գաստարբայթեր» (Gastarbeiter) աշխատանքի միգրացիայի հետ՝ սկսած 1960-ականներից, երբ Թուրքիայից մեծ թվով աշխատուժ տեղափոխվեց Գերմանիա տնտեսական պայմանագրերի շրջանակում։ Այս երևույթը աստիճանաբար դարձավ գրական թեմա, որտեղ թուրք գրողները սկսեցին անդրադառնալ միգրանտների երկակի ինքնությանը, լեզվական և մշակութային օտարացմանը, սոցիալական մեկուսացմանը և հայրենիքի ու ընդունող երկրի միջև մշտական հոգեբանական լարվածությանը։ «Գաստարբայթերական գրականության» կայացումը պայմանավորված էր այն հանգամանքով, որ միգրանտների առաջին և երկրորդ սերունդները սկսեցին արտահայտել իրենց փորձառությունները գրականության միջոցով՝ ստեղծելով նոր թեմատիկ դաշտ, որտեղ կենտրոնական են դարձել ինքնության ճգնաժամը, ինտեգրման դժվարությունները, խտրականությունը և սոցիալական անհավասարությունը։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատանքը նվիրված է հաշվարկային սարքերի համասեռ (հոմոգեն) ճարտարապետությունների ավտոմատացված նախագծման միջոցների մշակմանը՝ կենտրոնանալով ժամանակակից հաշվարկային համակարգերի արդյունավետ նախագծման և օպտիմալացման խնդիրների վրա։ Ուսումնասիրության մեջ դիտարկվում են այն սկզբունքները, որոնց հիման վրա կառուցվում են միասեռ կառուցվածք ունեցող բազմապրոցեսոր և զանգվածաբար զուգահեռ համակարգեր, ինչպես նաև դրանց մոդելավորման և սինթեզի ավտոմատացման մեթոդները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նախագծման գործընթացի ֆորմալացմանը՝ ներառյալ ճարտարապետական նկարագրությունների լեզուները, մոդելավորման ալգորիթմները և համակարգչային նախագծման (CAD/EDA) գործիքների կիրառումը։ Վերլուծվում են նաև հաշվարկային ռեսուրսների բաշխման, կապուղային կառուցվածքների օպտիմալացման և կատարողականության գնահատման խնդիրները, որոնք կարևոր են համասեռ ճարտարապետությունների արդյունավետության բարձրացման համար։ Աշխատությունը ընդգծում է ավտոմատացված նախագծման համակարգերի դերը՝ որպես բարդ հաշվարկային սարքերի ստեղծման գործընթացը արագացնող և սխալների հավանականությունը նվազեցնող գործիքակազմ, ինչը հատկապես կարևոր է բարձր արտադրողականությամբ և մասշտաբավորվող համակարգերի նախագծման ժամանակ։

Կենսաբանություն

Գրքում ուսումնասիրվում է ուղեղի պլաստիկությունը տարբեր սթրեսային պայմաններում, ներկայացվում են նյարդային ցանցերի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունները սթրեսի ազդեցության ներքո, վերլուծվում են սինապտիկ փոխկապակցությունների մոդուլյացիան, նեյրոհորմոնների և նեյրոտրանսմիտերների դերը ուղեղի հարմարվողականության գործընթացներում, դիտարկվում են սթրեսային ներգործության տարբեր տեսակները՝ կարճաժամկետ և երկարաժամկետ ազդեցությամբ, ուսումնասիրվում են ճանաչողական և հույզային պրոցեսների վրա ուղեղի պլաստիկության ազդեցությունը, ներկայացվում են փորձարարական մեթոդներ՝ մագնիսառեզոնանսային, էլեկտրոֆիզիոլոգիական և կենսաքիմիական ցուցանիշների միջոցով պլաստիկության գնահատման համար, գիրքը համադրում է նեյրոկենսաբանության, հոգեբանության և բժշկության մոտեցումները՝ նպաստելով ուղեղի հարմարվողականության մեխանիզմների բացահայտմանը և սթրեսի ազդեցության վերահսկման գիտական հիմքերի զարգացմանը։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հանրակրթական համակարգի կառավարման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրմանը շուկայական հարաբերությունների ձևավորման և զարգացման պայմաններում։ Վերլուծվում են կրթական կառավարման կառուցվածքային, իրավական, տնտեսական և կազմակերպական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև պետական քաղաքականության ազդեցությունը հանրակրթության արդյունավետության, մատչելիության և որակի ապահովման վրա։ Աշխատության մեջ քննարկվում են կրթական հաստատությունների ինքնավարության, ֆինանսավորման, ռազմավարական պլանավորման, մարդկային ռեսուրսների կառավարման, կրթական ծառայությունների մրցունակության և կառավարման ժամանակակից մեխանիզմների ներդրման հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շուկայական տնտեսության պայմաններում կրթական համակարգի բարեփոխումների իրականացմանը, կառավարման արդյունավետ մոդելների ձևավորմանը, միջազգային փորձի կիրառման հնարավորություններին և կրթության ոլորտում առաջացող մարտահրավերների հաղթահարման ուղիներին։ Ներկայացվում են նաև հանրակրթության զարգացման հեռանկարները, կառավարման համակարգի կատարելագործման առաջարկություններն ու կրթական քաղաքականության արդյունավետության բարձրացմանն ուղղված գործնական մոտեցումները։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել կրթության կառավարման ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, կրթական քաղաքականություն մշակողների, դպրոցների ղեկավարների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են կրթական համակարգի զարգացման, կառավարման արդիականացման և հանրակրթության արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրներով։