ՀՀ ռազմական /պաշտպանության/ բյուջեն /ծախսերը/

Այլ առարկաներ

Այս աշխատությունը նվիրված է «Մշակ» պարբերականի 1881 թվականի հրատարակությունների մատենագիտական ուսումնասիրությանը և ներկայացնում է տվյալ ժամանակաշրջանի մամուլի, գրականության, հասարակական մտքի ու մշակութային կյանքի կարևոր աղբյուրներից մեկի համակարգված նկարագրությունը։ Նյութում ամփոփվում և դասակարգվում են պարբերականի հրապարակումները, հոդվածները, գրական ստեղծագործությունները, հասարակական-քաղաքական նյութերը, գիտական ու մշակութային տեղեկությունները՝ ապահովելով դրանց որոնման և հետագա ուսումնասիրության հարմարավետությունը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել 19-րդ դարի վերջի հայկական մամուլի զարգացման առանձնահատկությունների, խմբագրական ուղղությունների, հեղինակային կազմի և ժամանակի հասարակական խնդիրների արտացոլման մասին։ Ներկայացված մատենագիտական տվյալները կարևոր նշանակություն ունեն հայ մամուլի պատմության, գրականագիտության, պատմագիտության և մշակութաբանության ուսումնասիրությունների համար՝ ծառայելով որպես արժեքավոր սկզբնաղբյուր հետազոտողների համար։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել հայագետներին, պատմաբաններին, գրականագետներին, մատենագետներին, ուսանողներին, դասախոսներին և բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են հայկական պարբերական մամուլի պատմությամբ, 19-րդ դարի մշակութային ժառանգությամբ և գրավոր աղբյուրների ուսումնասիրմամբ։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը նվիրված է հաճարի մշակության ագրոտեխնիկական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Կոտայքի մարզի անջրդի հողագործության պայմաններում՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով բնական խոնավության արդյունավետ օգտագործումը, մշակաբույսի աճի ու զարգացման օրինաչափությունները, բերքատվության ձևավորումը և մշակության հիմնական տեխնոլոգիական միջոցառումների արդյունավետությունը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն մոտեցումը, որ առանց ոռոգման գյուղատնտեսական արտադրության պայմաններում մշակաբույսի արդյունավետությունը մեծապես կախված է տեղումների քանակից և բաշխումից, հողի խոնավության պաշարներից, ջերմաստիճանային ռեժիմից, հողի մշակման համակարգից, ցանքի ժամկետներից, բույսերի սնուցման պայմաններից և ընտրված սորտի կենսաբանական առանձնահատկություններից։ Այս գործոնների համատեղ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս որոշել այնպիսի ագրոտեխնիկական մոտեցումներ, որոնք առավել համապատասխան են տվյալ տարածաշրջանի հողակլիմայական պայմաններին։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հաճարի կենսաբանական և տնտեսական առանձնահատկություններին՝ որպես հացահատիկային մշակաբույսի։ Քննության են առնվում բույսի աճի հիմնական փուլերը՝ ծլումից և սկզբնական վեգետատիվ զարգացումից մինչև հասկակալում, հատիկի ձևավորում և հասունացում։ Յուրաքանչյուր փուլում ջերմության և խոնավության պահանջները կարող են տարբեր լինել, ուստի բնական տեղումների ժամանակային բաշխումը երբեմն ոչ պակաս կարևոր է, քան դրանց տարեկան ընդհանուր քանակը։ Հատկապես այն փուլերում, երբ ձևավորվում են բերքի հիմնական կառուցվածքային տարրերը, խոնավության պակասը կարող է անդրադառնալ բույսերի զարգացման, արդյունավետ ցողունների քանակի, հասկի ձևավորման և հատիկի լցման վրա։ Անջրդի պայմաններում կարևորագույն խնդիրներից է հողում առկա խոնավության պահպանումը։ Հետազոտության մեջ կարող են գնահատվել նախացանքային և հիմնական հողամշակման տարբեր եղանակների ազդեցությունը հողի ջրաֆիզիկական հատկությունների վրա։ Հողի ճիշտ մշակումը նպաստում է տեղումների ներթափանցմանը, նվազեցնում մակերևութային հոսքը և կարող է սահմանափակել անարդյունավետ գոլորշացումը։ Միաժամանակ չափազանց ինտենսիվ կամ ոչ ճիշտ ժամանակին իրականացված մշակումը կարող է նպաստել հողի խոնավության կորստին և կառուցվածքի վատթարացմանը։ Այդ պատճառով մշակման խորության, ժամկետի և եղանակի ընտրությունը դիտարկվում է որպես անջրդի հողագործության տեխնոլոգիայի կարևոր բաղադրիչ։ Առանձին ուղղություն է ցանքի ժամկետների ուսումնասիրությունը։ Ցանքի ճիշտ ժամանակի ընտրությունը հնարավորություն է տալիս առավել արդյունավետ օգտագործել տվյալ տարվա ջերմային և խոնավային պայմանները։ Չափազանց վաղ կամ ուշ ցանքը կարող է փոխել ծլման արագությունը, բույսերի սկզբնական զարգացումը, վեգետացիոն շրջանի տևողությունը և բերքի ձևավորման փուլերի համընկնումը անբարենպաստ եղանակային պայմանների հետ։ Տարբեր ժամկետներում կատարված ցանքերի համեմատությունը կարող է ցույց տալ, թե որ տարբերակն է նպաստում դաշտային ծլունակության, բույսերի պահպանվածության և վերջնական բերքատվության առավել բարենպաստ ցուցանիշների ձևավորմանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ցանքի նորմայի և բույսերի խտության հարցը։ Չափազանց խիտ ցանքերում բույսերի միջև ուժեղանում է մրցակցությունը ջրի, սննդանյութերի և լույսի համար, ինչը հատկապես զգալի կարող է լինել խոնավության սահմանափակ պայմաններում։ Մյուս կողմից՝ չափազանց նոսր ցանքը կարող է հանգեցնել հողի արտադրական հնարավորությունների ոչ լիարժեք օգտագործման և միավոր մակերեսից բերքի նվազման։ Հետևաբար անհրաժեշտ է որոշել բույսերի այնպիսի խտություն, որի դեպքում անհատական բույսերի զարգացման և ամբողջ ցանքատարածության արտադրողականության միջև ձևավորվում է առավել նպատակահարմար հարաբերակցություն։ Հետազոտության մեջ կարող է ուսումնասիրվել նաև սերմի տեղադրման խորության ազդեցությունը ծլման և սկզբնական զարգացման վրա։ Անջրդի պայմաններում սերմը պետք է հասանելիություն ունենա բավարար խոնավության, սակայն չափազանց խոր ցանքը կարող է դժվարացնել ծիլերի մակերես դուրս գալը։ Հողի մեխանիկական կազմը, նախացանքային մշակման որակը և ցանքի պահին խոնավության տեղաբաշխումը պայմանավորում են համապատասխան խորության ընտրությունը։ Այս ցուցանիշների համադրումը կարևոր է հավասարաչափ և կենսունակ ծիլերի ստացման համար։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում բույսերի սնուցման համակարգին։ Հողի բնական բերրիությունը և հիմնական սննդատարրերի հասանելիությունը կարող են զգալիորեն ազդել բույսերի աճի, վեգետատիվ զանգվածի ձևավորման և հատիկային բերքի վրա։ Միաժամանակ անջրդի պայմաններում պարարտանյութերի արդյունավետությունը սերտորեն կապված է հողի խոնավության հետ, քանի որ սննդատարրերի յուրացումը պահանջում է համապատասխան ջրային ռեժիմ։ Հետևաբար պարարտացման չափաքանակների գնահատման ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել ոչ միայն բույսի սննդային պահանջները, այլև տվյալ հողակլիմայական պայմաններում դրանց օգտագործման իրական հնարավորությունները։ Ազոտային, ֆոսֆորային և այլ սննդատարրերի ազդեցությունը կարող է ուսումնասիրվել ինչպես առանձին, այնպես էլ տարբեր համակցություններով՝ գնահատելով դրանց ազդեցությունը աճի, զարգացման և բերքի կառուցվածքի վրա։ Կարևորվում է նախորդ մշակաբույսի ազդեցության ուսումնասիրությունը։ Ցանքաշրջանառության մեջ հաճարի տեղը կարող է պայմանավորել հողի խոնավության, սննդատարրերի պաշարների, մոլախոտվածության և հիվանդությունների տարածման մակարդակը։ Լավ ընտրված նախորդը կարող է նպաստել հաջորդ մշակաբույսի համար ավելի բարենպաստ հողային պայմանների ձևավորմանը, մինչդեռ նույն կամ կենսաբանական առումով մոտ մշակաբույսերի հաճախակի վերադարձը նույն դաշտ կարող է առաջացնել մի շարք ագրոնոմիական խնդիրներ։ Այդ պատճառով մշակության տեխնոլոգիան նպատակահարմար է դիտարկել ամբողջ ցանքաշրջանառության համակարգի շրջանակում։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է հողի խոնավության դինամիկայի ուսումնասիրությունը։ Տարբեր խորություններում խոնավության պաշարների չափումները կարող են ցույց տալ, թե բույսերն ինչպես են օգտագործում աշնանային, ձմեռային և գարնանային տեղումներից կուտակված ջուրը և ինչպես է այդ պաշարը փոփոխվում վեգետացիայի ընթացքում։ Հողի խոնավության տվյալների համադրումը բույսերի զարգացման փուլերի և բերքատվության հետ հնարավորություն է տալիս որոշել ջրի պակասի առավել զգայուն ժամանակաշրջանները։ Այսպիսի ուսումնասիրությունը հատկապես կարևոր է անջրդի երկրագործության համար, որտեղ բնական խոնավությունը արտադրողականությունը սահմանափակող հիմնական գործոններից մեկն է։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում օդերևութաբանական պայմանների ազդեցությանը։ Տարբեր տարիների տեղումների, օդի ջերմաստիճանի և հնարավոր երաշտային ժամանակահատվածների տարբերությունները կարող են էապես փոխել նույն ագրոտեխնիկական միջոցառման արդյունքը։ Այդ պատճառով բազմամյա փորձերի տվյալները հատկապես արժեքավոր են, քանի որ հնարավորություն են տալիս տարբերակել տեխնոլոգիական գործոնի ազդեցությունը տվյալ տարվա եղանակային առանձնահատկություններից։ Տեղումների քանակի և բաշխման, ջերմաստիճանի ու բերքատվության միջև կապերի ուսումնասիրությունը կարող է օգտագործվել մշակության առավել կայուն համակարգերի մշակման համար։ Կարևոր ուղղություն է սորտային առանձնահատկությունների գնահատումը։ Տարբեր սորտերը կարող են տարբերվել վեգետացիոն շրջանի տևողությամբ, երաշտադիմացկունությամբ, ցրտադիմացկունությամբ, թփակալման ունակությամբ, բույսերի բարձրությամբ, հիվանդությունների նկատմամբ դիմադրողականությամբ և բերքի ձևավորման առանձնահատկություններով։ Անջրդի պայմաններում հատկապես արժեքավոր են այն ձևերը, որոնք կարողանում են արդյունավետ օգտագործել հողի սահմանափակ խոնավությունը և պահպանել համեմատաբար կայուն արտադրողականություն եղանակային տատանումների դեպքում։ Սորտերի համեմատական ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել տարածաշրջանի համար առավել հարմարված ելանյութի և արտադրական սորտերի ընտրությանը։ Առանձին տեղ է զբաղեցնում բերքի կառուցվածքային տարրերի ուսումնասիրությունը։ Միավոր մակերեսից ստացվող վերջնական բերքը ձևավորվում է մի շարք բաղադրիչների փոխազդեցությամբ՝ բույսերի պահպանվածության, արդյունավետ ցողունների թվի, հասկերի քանակի, մեկ հասկում ձևավորված հատիկների թվի և հատիկի զանգվածի միջոցով։ Ագրոտեխնիկական տարբեր միջոցառումներ կարող են տարբեր կերպ ազդել այս ցուցանիշների վրա։ Օրինակ՝ որևէ տարբերակ կարող է մեծացնել բույսերի վեգետատիվ աճը՝ առանց հատիկային բերքի համարժեք բարձրացման, մինչդեռ մեկ այլ տարբերակ կարող է նպաստել բերքի կառուցվածքի առավել արդյունավետ ձևավորմանը։ Այդ պատճառով միայն ընդհանուր բերքատվության գնահատումը բավարար չէ տեխնոլոգիական միջոցառումների ազդեցության մեխանիզմը հասկանալու համար։ Հետազոտության մեջ կարող են ուսումնասիրվել նաև հատիկի որակական հատկանիշները։ Բերքի քանակի հետ մեկտեղ կարևոր են հատիկի խոշորությունը, լիարժեքությունը, զանգվածային ցուցանիշները և նպատակային օգտագործման համար նշանակություն ունեցող այլ որակական բնութագրեր։ Աճեցման պայմանները, խոնավության ապահովվածությունը և սնուցման մակարդակը կարող են ազդել ոչ միայն բերքի քանակի, այլև դրա որակի վրա։ Հետևաբար արդյունավետ տեխնոլոգիան պետք է գնահատվի արտադրողականության և ստացված արտադրանքի որակի համատեղ հաշվառմամբ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում մոլախոտերի ազդեցությանը։ Անջրդի դաշտերում մոլախոտերը կարող են ուժեղ մրցակցել մշակաբույսի հետ հատկապես հողի խոնավության համար։ Մոլախոտվածության մակարդակի և տեսակային կազմի գնահատումը հնարավորություն է տալիս որոշել դրանց հնարավոր ազդեցությունը հաճարի աճի և բերքատվության վրա։ Մոլախոտերի դեմ պայքարի միջոցառումների ընտրության ժամանակ կարևոր է համադրել ագրոտեխնիկական և անհրաժեշտության դեպքում բույսերի պաշտպանության ընդունված մոտեցումները՝ պահպանելով մշակաբույսի բնականոն զարգացումը և հողի ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը։ Կարևորվում է նաև հիվանդությունների և վնասատուների տարածվածության դիտարկումը։ Բույսերի առողջական վիճակը կարող է անմիջականորեն ազդել ֆոտոսինթետիկ մակերեսի, հատիկի ձևավորման և վերջնական բերքի վրա։ Սորտի դիմադրողականությունը, ցանքաշրջանառությունը, ցանքի ժամկետը և բույսերի խտությունը կարող են փոխել վնասակար օրգանիզմների զարգացման պայմանները։ Հետևաբար բույսերի պաշտպանության խնդիրները դիտարկվում են մշակության ընդհանուր համակարգի շրջանակում և կապվում են կանխարգելիչ ագրոտեխնիկական միջոցառումների հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է ջրի օգտագործման արդյունավետության գնահատումը։ Անջրդի հողագործության պայմաններում նպատակն առավելագույն կենսազանգված ստանալը չէ, այլ հասանելի ջրային պաշարների հաշվով հնարավորինս արդյունավետ տնտեսական բերք ձևավորելը։ Այդ պատճառով տարբեր ագրոտեխնիկական տարբերակները կարելի է համեմատել ոչ միայն բերքատվությամբ, այլև այն տեսանկյունից, թե որքան արդյունավետ է մշակաբույսը օգտագործել բնական տեղումներից և հողի պաշարներից հասանելի ջուրը։ Այս ցուցանիշը կարևոր է հատկապես երաշտային և խոնավությամբ սահմանափակ տարիներին։ Առանձին նշանակություն ունի հողի բերրիության պահպանման խնդիրը։ Անջրդի երկրագործության երկարաժամկետ արդյունավետությունը կախված է ոչ միայն տվյալ տարվա բերքից, այլև հողի կառուցվածքի, օրգանական նյութի պաշարների և սննդային ռեժիմի պահպանությունից։ Հողի մշակման, պարարտացման և ցանքաշրջանառության համակարգերը նպատակահարմար է գնահատել նաև հողի երկարաժամկետ արտադրողականության տեսանկյունից։ Օրգանական մնացորդների վերադարձը, էրոզիայի սահմանափակումը և հողի կառուցվածքի պահպանումը կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ հատկապես լեռնային և նախալեռնային գյուղատնտեսական տարածքներում։ Հետազոտության մեջ կարող է անդրադարձ կատարվել նաև հողի էրոզիայի վտանգին։ Անջրդի պայմաններում ոչ ճիշտ հողամշակումը կարող է նպաստել հողի մակերեսային շերտի քայքայմանը և խոնավության կորստին։ Տեղանքի թեքությունը, բուսածածկույթի վիճակը և մշակման ուղղությունը կարող են ազդեցություն ունենալ հողային ռեսուրսների պահպանման վրա։ Հետևաբար մշակության տեխնոլոգիայի արդյունավետությունը նպատակահարմար է գնահատել նաև հողապահպանական տեսանկյունից։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում փորձարարական դաշտային հետազոտությունների կազմակերպումը։ Տարբեր ագրոտեխնիկական տարբերակների համեմատության համար անհրաժեշտ է պահպանել փորձի կրկնությունների, համադրելի հողային պայմանների և միասնական հաշվառման մեթոդների սկզբունքները։ Վեգետացիայի ընթացքում կարող են կատարվել ֆենոլոգիական դիտարկումներ, բույսերի բարձրության, խտության և զարգացման ցուցանիշների չափումներ, հողի խոնավության որոշումներ և բերքի կառուցվածքային վերլուծություն։ Ստացված տվյալների վիճակագրական մշակումը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե դիտված տարբերությունները որքանով են պայմանավորված ուսումնասիրվող գործոններով։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում տարբեր ագրոտեխնիկական միջոցառումների փոխազդեցությանը։ Ցանքի ժամկետը, սերմնացանի նորման, պարարտացումը և հողամշակումը մեկուսացված գործոններ չեն։ Օրինակ՝ բույսերի օպտիմալ խտությունը կարող է տարբեր լինել տարբեր խոնավային կամ սննդային պայմաններում, իսկ պարարտացման ազդեցությունը կարող է կախված լինել տեղումների քանակից։ Հետևաբար առավել արդյունավետ տեխնոլոգիայի ձևավորումը պահանջում է գործոնների համակցված ուսումնասիրություն և այնպիսի տարբերակի ընտրություն, որը կայուն արդյունք է ապահովում փոփոխվող բնական պայմաններում։ Կարևորվում է նաև մշակության տնտեսական արդյունավետության գնահատումը։ Բերքատվության բարձրացումը գործնական նշանակություն ունի միայն այն դեպքում, երբ կիրառվող լրացուցիչ միջոցառումների ծախսերը համարժեք են ստացվող տնտեսական արդյունքին։ Սերմերի, պարարտանյութերի, հողի մշակման և մյուս տեխնոլոգիական գործողությունների ծախսերի համադրումը ստացված բերքի արժեքի հետ հնարավորություն է տալիս որոշել տարբերակների շահութաբերությունը։ Անջրդի հողագործության պայմաններում հատկապես կարևոր է այնպիսի տեխնոլոգիաների ընտրությունը, որոնք չափավոր արտադրական ծախսերով ապահովում են հնարավորինս կայուն բերք։ Աշխատության մեթոդաբանական հիմքում կարող են համադրվել դաշտային փորձի, ագրոքիմիական և հողագիտական ուսումնասիրությունների, ֆենոլոգիական դիտարկումների, կենսաչափական չափումների և վիճակագրական վերլուծության մեթոդները։ Մի քանի տարվա տվյալների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել ոչ միայն միջին բերքատվությունը, այլև տարբեր ագրոտեխնիկական լուծումների կայունությունը տարբեր եղանակային պայմաններում։ Այս մոտեցումը հատկապես կարևոր է բնական տեղումներից կախված արտադրության համար, որտեղ տարեկան կլիմայական տատանումները կարող են զգալիորեն փոխել արդյունքները։ Աշխատության գիտագործնական նշանակությունը պայմանավորված է Կոտայքի մարզի անջրդի գյուղատնտեսական տարածքներում հացահատիկային արտադրության արդյունավետության բարձրացման անհրաժեշտությամբ։ Տեղական հողակլիմայական պայմաններին համապատասխանեցված մշակության համակարգը կարող է նպաստել հողի խոնավության առավել արդյունավետ օգտագործմանը, արտադրական ռիսկերի նվազեցմանը և բերքի կայունության բարձրացմանը։ Ստացված արդյունքների հիման վրա հնարավոր է հիմնավորել ցանքի, հողամշակման, սնուցման և մշակաբույսի խնամքի այնպիսի մոտեցումներ, որոնք հաշվի են առնում տարածաշրջանի բնական սահմանափակումները և միաժամանակ նպաստում հողային ռեսուրսների պահպանությանը։ Ընդհանուր առմամբ նյութը ներկայացնում է անջրդի պայմաններում հաճարի մշակության կենսաբանական, ագրոտեխնիկական և արտադրական առանձնահատկությունների բազմակողմանի ուսումնասիրություն՝ ընդգրկելով հողի խոնավության ռեժիմը, ցանքի ժամկետներն ու նորմերը, սնուցումը, սորտային հատկանիշները, բերքի կառուցվածքը, բնական տեղումների ազդեցությունը, ջրի օգտագործման արդյունավետությունը, հողի պահպանությունը և տնտեսական արդյունավետությունը։ Այն կարող է օգտակար լինել բուսաբուծության, հացահատիկային մշակաբույսերի արտադրության, ագրոնոմիայի, հողագիտության և անջրդի երկրագործության ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, գյուղատնտեսների, դասախոսների, ուսանողների և արտադրության մասնագետների համար։

Մաթեմատիկա

Այս աշխատանքը վերաբերում է սակավ (sparse) և Կարելսոնի (Carleson) տիպի օպերատորների գնահատականներին, որոնք հանդիսանում են ժամանակակից ներդաշնակ անալիզի և ֆուրիեի անալիզի կարևոր բաղադրիչներ։ Այն ուսումնասիրում է այնպիսի օպերատորների վարքը, որոնք առաջանում են ինտեգրալ փոխակերպումների, սինգուլյար ինտեգրալների և ֆունկցիոնալ շարքերի համադրությունների ուսումնասիրության ընթացքում՝ կենտրոնանալով դրանց սահմանափակվածության, նորմերի գնահատման և տարբեր ֆունկցիոնալ տարածություններում գործողության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում sparse domination մեթոդին, որը թույլ է տալիս բարդ օպերատորները վերահսկել ավելի պարզ, դրական և կառուցվածքային օպերատորների միջոցով, ինչպես նաև Կարելսոնի օպերատորի դասական արդյունքներին, որոնք կապված են ֆուրիեի շարքերի կցման գրեթե ամենուր կոնվերգենցիայի հետ։ Աշխատությունում ներկայացվում են խորը անալիտիկ տեխնիկաներ՝ չափման տեսության, ինտերպոլյացիայի և կշռված անհավասարությունների կիրառմամբ, որոնք հնարավորություն են տալիս ստանալ ճշգրիտ գնահատականներ ինչպես չկշռված, այնպես էլ կշռված Lebesgue տարածություններում։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է տեխնիկական թեմաներով նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որը նախատեսված է ընթերցողներին, ուսանողներին և մասնագետներին ապահովելու արդի տեխնիկական գրականության վերաբերյալ արագ և կառուցվածքային տեղեկատվությամբ։ Այն ընդգրկում է ինժեներական գիտությունների տարբեր ուղղություններին վերաբերող հրատարակություններ՝ մեքենաշինություն, էլեկտրոնիկա, ավտոմատացում, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ, էներգետիկա, շինարարություն և հարակից կիրառական ոլորտներ, որոնք արտացոլում են գիտատեխնիկական առաջընթացի ժամանակակից միտումները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության ճշգրտություն և համակարգված ներկայացում, և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական ու մասնագիտական գործունեության համար՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ, ընտրել համապատասխան աղբյուրներ հետազոտական և ուսումնական նպատակներով, ինչպես նաև գնահատել դրանց արդիականությունն ու կիրառելիությունը։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Թուրքիայի և Հայաստանի պատմական փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով երկու ժողովուրդների և տարածաշրջանի քաղաքական, հասարակական ու մշակութային կյանքի զարգացման տարբեր փուլերը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են Հայկական լեռնաշխարհի և Անատոլիայի պատմական գործընթացները, հայկական և թուրքական քաղաքական կազմավորումների փոխհարաբերությունները, Օսմանյան կայսրության ձևավորման ու ընդարձակման հետևանքով առաջացած նոր քաղաքական իրողությունները, ինչպես նաև հայ բնակչության սոցիալ-տնտեսական և հասարակական վիճակի փոփոխությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում XIX դարի և XX դարի սկզբի իրադարձություններին, երբ հայ-թուրքական հարաբերությունները սերտորեն կապվեցին Օսմանյան կայսրության ներքին քաղաքականության, ազգային հարցի և մեծ տերությունների տարածաշրջանային շահերի հետ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանությանը, դրա նախապատմությանը, իրականացման գործընթացին, հայ բնակչության զանգվածային տեղահանություններին ու կոտորածներին և դրանց երկարաժամկետ ժողովրդագրական, քաղաքական ու մշակութային հետևանքներին։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո ձևավորված քաղաքական իրավիճակին, Հայաստանի Առաջին Հանրապետության և Թուրքիայի միջև հարաբերություններին, սահմանային ու տարածքային խնդիրներին, ինչպես նաև տարածաշրջանում տեղի ունեցած հետագա վերադասավորումներին։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է Հայաստանի և Թուրքիայի հարաբերությունների զարգացումը խորհրդային և հետխորհրդային ժամանակաշրջաններում, ներառյալ դիվանագիտական հարաբերությունների բացակայության, սահմանների, պատմական հիշողության, Հայոց ցեղասպանության ճանաչման և տարածաշրջանային անվտանգության հարցերը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել երկու երկրների հարաբերությունները ոչ միայն որպես երկկողմ քաղաքական խնդիր, այլև որպես Հարավային Կովկասի և Մերձավոր Արևելքի պատմական ու աշխարհաքաղաքական զարգացումների բաղադրիչ։ Աշխատությունում կարող են վերլուծվել նաև հասարակական հիշողության, ինքնության, պատմական ժառանգության և պատմության տարբեր մեկնաբանությունների ազդեցությունը ժամանակակից հարաբերությունների վրա։ Առանձին նշանակություն ունի հայ և թուրք ժողովուրդների պատմական շփումների, մշակութային փոխազդեցությունների և տարածաշրջանի բազմազգ հասարակության ուսումնասիրությունը, ինչը թույլ է տալիս հարաբերությունների պատմությունը ներկայացնել ավելի լայն սոցիալական և մշակութային համատեքստում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, տարածաշրջանագետներին, լրագրողներին, ուսանողներին և հայ-թուրքական հարաբերությունների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Հայաստանի և Թուրքիայի միջև պատմական հարաբերությունների բազմաշերտ զարգացումը՝ անդրադառնալով քաղաքական հակասություններին, պատերազմներին, ժողովրդագրական փոփոխություններին, Հայոց ցեղասպանության հետևանքներին և ժամանակակից հարաբերությունների վրա պատմական անցյալի ազդեցությանը։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է երկկենցաղների լյարդում ուրեոթելիկ արգինազ ֆերմենտի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Rana ridibunda տեսակի օրինակով։ Գրքում վերլուծվում են ազոտային նյութափոխանակության առանձնահատկությունները երկկենցաղների օրգանիզմում, մասնավորապես՝ ուրեագենեզի գործընթացները և դրանց կարգավորման մեխանիզմները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է արգինազ ֆերմենտի մոլեկուլային կառուցվածքը, ակտիվ կենտրոնի հատկությունները, իզոֆորմային բազմազանությունը և դրա կապը լյարդի նյութափոխանակային ակտիվության հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆերմենտի ակտիվության փոփոխություններին տարբեր ֆիզիոլոգիական պայմաններում՝ ջերմաստիճանային տատանումներ, ջրային միջավայրի փոփոխություն և զարգացման փուլեր։ Քննարկվում են նաև ֆերմենտի դերը ազոտային հավասարակշռության պահպանման, ամոնիակի վերամշակման և օրգանիզմի հոմեոստազի կարգավորման մեջ։ Աշխատությունը ներառում է կենսաքիմիական փորձարարական տվյալներ, սպեկտրոֆոտոմետրիկ և մոլեկուլային վերլուծություններ, որոնք թույլ են տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ ուրեոթելիկ նյութափոխանակության առանձնահատկությունները երկկենցաղների մոտ։ Գիրքը նախատեսված է կենսաքիմիկոսների, ֆիզիոլոգների, կենսաբանների և մոլեկուլային կենսաբանության ոլորտի մասնագետների համար։