Ճարտարապետ Ջիմ Թորոսյանի ստեղծագործական ժառանգությունը

Տնտեսագիտություն

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հարկային համակարգի արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել գործող համակարգի հիմնական թերությունները և ներկայացնել դրա կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են հարկային համակարգի դերը պետական բյուջեի եկամուտների ձևավորման, տնտեսական գործընթացների կարգավորման և սոցիալ-տնտեսական քաղաքականության իրականացման գործում։ Ուսումնասիրվում են հարկային եկամուտների կառուցվածքը, հարկային բեռի բաշխումը, հարկման արդարության և արդյունավետության սկզբունքները, ինչպես նաև հարկային վարչարարության կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկերից խուսափելու և թաքնված տնտեսական գործունեության խնդիրներին, հարկային պարտավորությունների կատարման մակարդակին, հարկ վճարողների վարքագծին և պետության ու հարկատուների միջև փոխհարաբերությունների բարելավման անհրաժեշտությանը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ հարկային վերահսկողության, թվայնացման և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման միջոցով վարչարարության արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին, ինչպես նաև հարկային գործընթացների պարզեցման և թափանցիկության ապահովման հարցերին։ Կարևորվում է հարկային քաղաքականության և տնտեսական աճի փոխկապակցվածությունը, քանի որ հարկային դրույքաչափերի, արտոնությունների և պարտավորությունների փոփոխությունները կարող են ազդել ձեռնարկատիրական ակտիվության, ներդրումների, սպառման և աշխատանքի շուկայի վրա։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է միջազգային փորձի և այլ երկրների արդյունավետ հարկային մեխանիզմների համադրումը Հայաստանի պայմանների հետ՝ նպատակ ունենալով առանձնացնել այն գործիքները, որոնք կարող են կիրառելի լինել տեղական միջավայրում։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ձևակերպելու առաջարկություններ՝ ուղղված հարկային վարչարարության կատարելագործմանը, հարկային եկամուտների հավաքագրման մակարդակի բարձրացմանը, հարկային համակարգի կանխատեսելիության և արդարության ամրապնդմանը և հարկատուների համար բարենպաստ միջավայրի ձևավորմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել պետական ֆինանսների կառավարման, հարկային քաղաքականության մշակման և տնտեսական զարգացման ռազմավարությունների կատարելագործման գործընթացներում։

Սոցիոլոգիա

Այս աշխատանքը նվիրված է բազմազգ միջավայրում՝ Դաղստանի տարածքում բնակվող հայ համայնքի էթնիկ ինքնության պահպանման գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով այն սոցիալ-մշակութային, պատմական և ինստիտուցիոնալ գործոնները, որոնք նպաստում են ազգային ինքնության կայունացմանը և փոխանցմանը սերունդների միջև։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են հայերի համայնքային կյանքի հիմնական ձևերը՝ լեզվի պահպանություն, կրոնական ավանդույթների դերը, ընտանեկան և կրթական միջավայրերի ազդեցությունը, ինչպես նաև մշակութային ինքնարտահայտման մեխանիզմները, որոնք թույլ են տալիս պահպանել ինքնության առանձնահատկությունները բազմէթնիկ միջավայրում ինտեգրվելու պայմաններում։ Աշխատությունը վերլուծում է նաև միջէթնիկ փոխազդեցությունների բնույթը, տեղական սոցիալական կառուցվածքների ազդեցությունը և պետական ու հասարակական ինստիտուտների դերը էթնիկ խմբերի համակեցության և մշակութային բազմազանության պահպանման գործում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն մարտահրավերներին, որոնց բախվում է հայ համայնքը՝ ուրբանիզացիայի, լեզվական ասիմիլյացիայի և գլոբալիզացիոն գործընթացների պայմաններում, ինչպես նաև այն դիմադրողական մեխանիզմներին, որոնք թույլ են տալիս պահպանել ինքնության հիմնական տարրերը։ Հետազոտության նպատակն է ձևավորել համապարփակ պատկերացում էթնիկ ինքնության պահպանման դինամիկայի մասին բազմազգ հասարակության մեջ և բացահայտել այն գործոնները, որոնք ապահովում են մշակութային շարունակականություն և համայնքային կայունություն։

Լրագրություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է արդի հայ մամուլի ժանրային համակարգին՝ Հայաստանի Հանրապետությունում հրատարակվող թերթերի և լրատվական պարբերականների օրինակով՝ ընդգծելով ժամանակակից մամուլի բազմաժանր կառուցվածքը, դրա գործառույթային բազմազանությունը և տեղեկատվական միջավայրում ունեցած դերը։ Ժամանակակից հայ մամուլը ձևավորվել է պատմական զարգացման երկար գործընթացի արդյունքում և այսօր ներառում է ինչպես ավանդական տպագիր թերթեր, այնպես էլ առցանց լրատվական հարթակներ, որոնք համատեղ ստեղծում են բազմաշերտ մեդիա դաշտ՝ ապահովելով հասարակական, քաղաքական, տնտեսական և մշակութային տեղեկատվության արագ շրջանառություն։ Ժանրային առումով հայ մամուլում առանձնացվում են մի քանի հիմնական խմբեր՝ տեղեկատվական ժանրեր (լուր, հաղորդագրություն, քրոնիկա), վերլուծական ժանրեր (հոդված, մեկնաբանություն, հարցազրույց, խմբագրական), ինչպես նաև հրապարակախոսական և քննադատական նյութեր, որոնք նպատակ ունեն ոչ միայն տեղեկացնել, այլ նաև ձևավորել հասարակական կարծիք և մեկնաբանել ընթացիկ գործընթացները։ ՀՀ-ում գործող թերթերի օրինակով՝ ինչպես «Առավոտ»-ը, «Հրապարակ»-ը և այլ պարբերականներ, նկատելի է վերլուծական և հրապարակախոսական ժանրերի մեծ կշիռը, որտեղ հաճախ քննարկվում են քաղաքական զարգացումները, սոցիալական խնդիրները և պետական քաղաքականության տարբեր ասպեկտները, մինչդեռ լրատվական կայքերում առավել գերակշռում են արագ տեղեկատվական ժանրերը՝ կարճ լուրերի և օպերատիվ հաղորդագրությունների ձևով։ Միաժամանակ զարգանում են նաև ինտերակտիվ և թվային ժանրեր՝ բլոգային գրառումներ, սոցիալական մեդիայի նյութեր, վիդեոռեպորտաժներ և ինֆոգրաֆիկա, որոնք ընդլայնում են մամուլի ավանդական սահմանները և նպաստում տեղեկատվության մատչելիության բարձրացմանը։ Ընդգծվում է, որ արդի հայ մամուլի ժանրային համակարգը բնութագրվում է ժանրերի փոխներթափանցմամբ, որտեղ ավանդական լրագրողական ձևերը համադրվում են նոր մեդիա ձևաչափերի հետ՝ ձևավորելով դինամիկ և փոփոխվող տեղեկատվական միջավայր։

Lեզվաբանություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է 17-րդ դարի հին ռուսերեն գրավոր հուշարձաններում դերանունների համակարգի ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրանց կառուցվածքային, ձևաբանական, շարահյուսական և գործառական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կենտրոնում գտնվում են այն դերանվանական ձևերը, որոնք գործածվել են տվյալ ժամանակաշրջանի գրավոր աղբյուրներում, դրանց ձևափոխության օրինաչափությունները, հոլովման համակարգը, քերականական կատեգորիաների արտահայտությունը և տարբեր տեքստային միջավայրերում դրանց կիրառությունը։ 17-րդ դարը ռուսաց լեզվի պատմության մեջ կարևոր անցումային ժամանակաշրջան է, երբ գրավոր լեզվում զուգահեռաբար պահպանվում էին ավելի հին լեզվական առանձնահատկություններ և ձևավորվում էին նոր՝ հետագա գրական լեզվին բնորոշ միտումներ։ Այդ պատճառով դերանունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու լեզվական փոփոխությունների ընթացքին և բացահայտելու հին ու նոր ձևերի փոխհարաբերությունը։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել անձնական, ցուցական, ստացական, հարցական, հարաբերական, որոշյալ, անորոշ և ժխտական դերանունների ձևերն ու գործածության առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դրանց հոլովական ձևերին, քանի որ պատմական տեքստերում կարող են հանդիպել ինչպես պահպանված հին ձևեր, այնպես էլ աստիճանաբար տարածվող նոր տարբերակներ։ Դրանց համեմատությունը թույլ է տալիս բացահայտել ձևաբանական համակարգի փոփոխությունները և որոշել տարբեր ձևերի տարածվածությունն ու գործառական սահմանները։ Կարևոր է նաև դերանունների շարահյուսական կիրառության ուսումնասիրությունը։ Տարբեր տեքստերում դերանունները կարող են հանդես գալ որպես նախադասության տարբեր անդամներ, փոխարինել գոյականներին, կապել նախադասության բաղադրիչները, արտահայտել հղումային հարաբերություններ կամ ապահովել խոսքի կապակցվածությունը։ Այդպիսի կիրառությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին դերանուններն օգտագործվում տվյալ ժամանակաշրջանի գրավոր խոսքի կառուցման մեջ։ Աշխատության մեջ կարող է կարևոր տեղ զբաղեցնել նաև գրավոր աղբյուրների ժանրային տարբերությունների հաշվառումը։ 17-րդ դարի պատմական, վարչական, կրոնական, գրական և այլ տեքստերը կարող էին ունենալ լեզվական տարբեր առանձնահատկություններ, ուստի դրանց համեմատությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե դերանվանական այս կամ այն ձևը որքանով էր պայմանավորված տեքստի ժանրով, ոճով կամ գրավոր ավանդույթով։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է նաև գրաբարյան և ժողովրդախոսակցական տարրերի փոխհարաբերության բացահայտումը։ Դերանունների համակարգում պահպանված հին ձևերի և նորարարությունների ուսումնասիրությունը կարող է տեղեկություններ հաղորդել ռուսաց լեզվի զարգացման այն գործընթացների մասին, որոնք հետագայում հանգեցրին ժամանակակից գրական լեզվի ձևավորմանը։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև տարբեր ձեռագրերի և հրատարակված հուշարձանների համեմատական վերլուծություն՝ պարզելու համար ձևերի տարածման աշխարհագրական, ժամանակագրական և տեքստային առանձնահատկությունները։ Նման ուսումնասիրությունը արժեքավոր է ոչ միայն դերանունների պատմության, այլև ռուսաց լեզվի ընդհանուր պատմական քերականության համար, քանի որ դերանվանական համակարգի փոփոխությունները կապված են լեզվի ձևաբանական և շարահյուսական կառուցվածքի ավելի լայն վերափոխումների հետ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել պատմական լեզվաբանության, հին ռուսերեն գրավոր հուշարձանների ուսումնասիրության, տեքստաբանության և ռուսաց լեզվի պատմության ոլորտներում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, բանասերներին, հին ձեռագրերի և ռուսական գրավոր մշակույթի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը 17-րդ դարի գրավոր աղբյուրների դերանվանական նյութի հիման վրա ներկայացնում է ռուսաց լեզվի պատմական զարգացման կարևոր փուլերից մեկը՝ բացահայտելով դերանունների ձևերի, գործառույթների և կիրառության փոփոխությունները և դրանց նշանակությունը լեզվի հետագա զարգացման գործընթացում։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքական հաղորդակցության մեջ իրադարձությունների լեզվական ներկայացման և դրանց իմաստաշարահյուսական կառուցվածքի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով, թե իրական կամ ներկայացվող իրադարձություններն ինչպես են վերածվում լեզվական միավորների և ինչ միջոցներով են կառուցվում դրանց մասնակիցների, գործողությունների, պատճառների ու հետևանքների միջև հարաբերությունները։ Հետազոտության առանցքում իրադարձության՝ որպես լեզվաբանական և խոսութային միավորի ըմբռնումն է, ինչպես նաև դրա արտահայտման համար կիրառվող բառային, քերականական և շարահյուսական միջոցների փոխկապակցվածությունը։ Քննվում է, թե ինչպես են բայական կառույցները, գործողության տեսակները, ժամանակային ու պատճառահետևանքային հարաբերությունները, եղանակավորությունը և նախադասության մասնակիցների դերաբաշխումը ձևավորում իրադարձության լեզվական պատկերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում իմաստային դերերին՝ գործողություն կատարողի, գործողության ազդեցությունը կրողի, պատճառի, նպատակի, միջոցի, վայրի և ժամանակի արտահայտմանը։ Քաղաքական խոսույթում այդ ընտրությունները կարող են տարբեր կերպ շեշտադրել նույն իրադարձության առանձին բաղադրիչները, առաջին պլան մղել որոշ մասնակիցների կամ նվազեցնել մյուսների լեզվական տեսանելիությունը։ Այդ համատեքստում ուսումնասիրվում են ակտիվ և կրավորական կառույցները, անվանականացումները, անդեմ ձևակերպումները և այլ շարահյուսական միջոցներ, որոնց ընտրությունը պայմանավորում է իրադարձության կառուցվածքային ներկայացումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև բառային ընտրությանը, քանի որ տարբեր անվանումներ և բայական միավորներ կարող են նույն երևույթը դասակարգել տարբեր իմաստային շրջանակներում։ Քննվում է խոսողի կամ տեքստի հեղինակի վերաբերմունքի լեզվական արտահայտումը՝ հավաստիության աստիճանի, ենթադրության, անհրաժեշտության, հնարավորության և գնահատողականության միջոցների միջոցով։ Հետազոտության համար կարևոր է համատեքստի դերը, քանի որ առանձին նախադասության իմաստը քաղաքական հաղորդակցության մեջ հաճախ ամբողջանում է նախորդ և հաջորդ ասույթների, հաղորդակցական նպատակի և տվյալ խոսույթի ընդհանուր կառուցվածքի հետ հարաբերության մեջ։ Վերլուծության առարկա կարող են դառնալ քաղաքական ելույթները, պաշտոնական հայտարարությունները, հարցազրույցները, բանավեճերը և լրատվական-քաղաքական տեքստերը՝ դրանցում կիրառվող լեզվական կառուցվածքների համեմատության նպատակով։ Ուսումնասիրությունը չի սահմանափակվում միայն քերականական նկարագրությամբ, այլ կապում է շարահյուսական ձևը իմաստաբանության և գործաբանության հետ՝ ցույց տալով, թե լեզվական ընտրություններն ինչպես են մասնակցում իրադարձության որոշակի ներկայացման ձևավորմանը։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական հասկանալու քաղաքական խոսույթի լեզվական կազմակերպումը, տեղեկատվության կառուցվածքային ներկայացման սկզբունքները և իրադարձությունների լեզվական հայեցակարգայնացման մեխանիզմները։

Իրավաբանություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Ռուսաստանի Դաշնությունում դատական որոշումների բողոքարկման իրավունքի սահմանադրաիրավական հիմքերի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է դատական պաշտպանության իրավունքի սահմանադրական երաշխիքները, բողոքարկման ինստիտուտի իրավական բնույթը, դրա նշանակությունը արդար դատաքննության ապահովման և մարդու իրավունքների պաշտպանության գործում։ Աշխատության մեջ քննարկվում են վերաքննիչ և վճռաբեկ վարույթների իրավական կարգավորումները, դատական ակտերի վերանայման ընթացակարգերը, ազգային օրենսդրության և միջազգային իրավական չափանիշների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև դատական պրակտիկայում առկա հիմնախնդիրներն ու դրանց լուծման հնարավորությունները։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, իրավագիտության ուսանողների, հետազոտողների և սահմանադրական ու դատավարական իրավունքի հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։