Մեսխեթցի թուրքերի հիմնախնդիրը Վրաստանի ներքին ու արտաքին քաղաքականության մեջ հետխորհրդային ժամանակաշրջանում

Լրագրություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է արդի հայ մամուլի ժանրային համակարգին՝ Հայաստանի Հանրապետությունում հրատարակվող թերթերի և լրատվական պարբերականների օրինակով՝ ընդգծելով ժամանակակից մամուլի բազմաժանր կառուցվածքը, դրա գործառույթային բազմազանությունը և տեղեկատվական միջավայրում ունեցած դերը։ Ժամանակակից հայ մամուլը ձևավորվել է պատմական զարգացման երկար գործընթացի արդյունքում և այսօր ներառում է ինչպես ավանդական տպագիր թերթեր, այնպես էլ առցանց լրատվական հարթակներ, որոնք համատեղ ստեղծում են բազմաշերտ մեդիա դաշտ՝ ապահովելով հասարակական, քաղաքական, տնտեսական և մշակութային տեղեկատվության արագ շրջանառություն։ Ժանրային առումով հայ մամուլում առանձնացվում են մի քանի հիմնական խմբեր՝ տեղեկատվական ժանրեր (լուր, հաղորդագրություն, քրոնիկա), վերլուծական ժանրեր (հոդված, մեկնաբանություն, հարցազրույց, խմբագրական), ինչպես նաև հրապարակախոսական և քննադատական նյութեր, որոնք նպատակ ունեն ոչ միայն տեղեկացնել, այլ նաև ձևավորել հասարակական կարծիք և մեկնաբանել ընթացիկ գործընթացները։ ՀՀ-ում գործող թերթերի օրինակով՝ ինչպես «Առավոտ»-ը, «Հրապարակ»-ը և այլ պարբերականներ, նկատելի է վերլուծական և հրապարակախոսական ժանրերի մեծ կշիռը, որտեղ հաճախ քննարկվում են քաղաքական զարգացումները, սոցիալական խնդիրները և պետական քաղաքականության տարբեր ասպեկտները, մինչդեռ լրատվական կայքերում առավել գերակշռում են արագ տեղեկատվական ժանրերը՝ կարճ լուրերի և օպերատիվ հաղորդագրությունների ձևով։ Միաժամանակ զարգանում են նաև ինտերակտիվ և թվային ժանրեր՝ բլոգային գրառումներ, սոցիալական մեդիայի նյութեր, վիդեոռեպորտաժներ և ինֆոգրաֆիկա, որոնք ընդլայնում են մամուլի ավանդական սահմանները և նպաստում տեղեկատվության մատչելիության բարձրացմանը։ Ընդգծվում է, որ արդի հայ մամուլի ժանրային համակարգը բնութագրվում է ժանրերի փոխներթափանցմամբ, որտեղ ավանդական լրագրողական ձևերը համադրվում են նոր մեդիա ձևաչափերի հետ՝ ձևավորելով դինամիկ և փոփոխվող տեղեկատվական միջավայր։

Իրավաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում սեռական հանցագործությունների իրավական, քրեաբանական և կանխարգելիչ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են տվյալ հանցագործությունների հասկացությունը, տեսակները, քրեաիրավական բնութագրերը, առաջացման պատճառներն ու պայմանները, ինչպես նաև դրանց դեմ պայքարի իրավական և կազմակերպական մեխանիզմները։ Հեղինակը անդրադառնում է սեռական հանցագործությունների կանխարգելման արդյունավետ ուղիներին, իրավապահ մարմինների գործունեության առանձնահատկություններին, տուժողների իրավունքների պաշտպանության հարցերին և միջազգային փորձի կիրառման հնարավորություններին։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև հանցավոր վարքի ձևավորման սոցիալական, հոգեբանական և բարոյական գործոնները, կանխարգելիչ ծրագրերի նշանակությունը և իրավական կարգավորման կատարելագործման անհրաժեշտությունը։ Գիրքը նախատեսված է իրավաբանների, քրեական իրավունքի և քրեաբանության ոլորտի մասնագետների, իրավապահ մարմինների աշխատակիցների, գիտաշխատողների, ուսանողների, ինչպես նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են հանցագործությունների կանխարգելման և հասարակական անվտանգության ապահովման հիմնախնդիրներով։

Պատմություն

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է Բաքվի հայկական մշակութային միության գործունեության վերաբերյալ հաշվետվական նյութ, որտեղ ամփոփվում են կազմակերպության իրականացրած աշխատանքները, մշակութային նախաձեռնությունները, կրթական ծրագրերը և համայնքային գործունեության հիմնական ուղղությունները։ Նյութում արտացոլվում են միության նպատակները, կազմակերպչական կառուցվածքը, իրականացված միջոցառումները, մշակութային կյանքի պահպանմանն ու զարգացմանը նպաստող ծրագրերը, ինչպես նաև համայնքի անդամների մասնակցությունը տարբեր նախաձեռնություններին։ Հաշվետվությունը կարևոր տեղեկություններ է տրամադրում տվյալ ժամանակաշրջանում հայկական մշակութային կազմակերպության դերի, հասարակական գործունեության և ազգային մշակութային արժեքների պահպանմանն ուղղված ջանքերի մասին։ Այն կարող է ծառայել որպես սկզբնաղբյուր՝ ուսումնասիրելու համար Բաքվի հայ համայնքի պատմությունը, հայկական մշակութային կազմակերպությունների գործունեությունը, սփյուռքյան կառույցների զարգացումը և հասարակական կյանքի առանձնահատկությունները։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն կարող է ներկայացնել պատմաբանների, ազգագրագետների, մշակույթի ուսումնասիրողների, սփյուռքագիտության մասնագետների և հայկական համայնքների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է գլխուղեղի մետաստատիկ ուռուցքներով հիվանդների վարման մարտավարության ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով ախտորոշման, բուժման ընտրության, հիվանդի վիճակի գնահատման և հետագա հսկողության հիմնական սկզբունքները։ Հետազոտության կենտրոնում գլխուղեղային մետաստազների բազմաբնույթ կլինիկական դրսևորումներն են, որոնք կարող են պայմանավորված լինել ինչպես ներգանգային ուռուցքային օջախների տեղակայմամբ և քանակով, այնպես էլ առաջնային ուռուցքի տեսակով, տարածվածությամբ և հիվանդի ընդհանուր վիճակով։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հիվանդների կլինիկական գնահատման մեթոդները, նյարդաբանական ախտանշանները, ներգանգային ճնշման բարձրացման հնարավոր դրսևորումները և ժամանակակից պատկերային հետազոտությունների նշանակությունը մետաստատիկ օջախների հայտնաբերման, քանակի, չափերի և տեղակայման որոշման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բուժման մարտավարության անհատականացմանը, քանի որ բուժական որոշումները կախված են մետաստազների քանակից և տեղակայությունից, առաջնային ուռուցքի բնույթից, արտագանգային հիվանդության տարածվածությունից, հիվանդի ֆունկցիոնալ վիճակից և կանխատեսումից։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ վիրաբուժական բուժման, ճառագայթային թերապիայի, համակարգային հակաուռուցքային բուժման և ախտանշանային ու պալիատիվ միջոցառումների կիրառման ցուցումներին և հնարավոր համակցություններին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև տարբեր բուժական մոտեցումների արդյունավետության համեմատական գնահատումը՝ հաշվի առնելով ինչպես հիվանդության վերահսկումը, այնպես էլ կյանքի որակի պահպանման անհրաժեշտությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննարկվել ուղեղային այտուցի, նյարդաբանական ախտանշանների և այլ բարդությունների կառավարման սկզբունքները, ինչպես նաև հիվանդների վերականգնողական և օժանդակ բուժման նշանակությունը։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում ժամանակակից թիրախային և իմունաբանական բուժումների դերը այն դեպքերում, երբ առաջնային ուռուցքի մոլեկուլային առանձնահատկությունները թույլ են տալիս կիրառել համապատասխան համակարգային թերապիա։ Աշխատությունը կարող է ներառել նաև հիվանդների կանխատեսման գնահատման գործոնների ուսումնասիրություն, բուժման արդյունքների վերլուծություն, կրկնության կամ հիվանդության առաջընթացի հայտնաբերման մոտեցումներ և դինամիկ հսկողության սկզբունքներ։ Միջդիսցիպլինար համագործակցությունը կարևոր բաղադրիչ է, քանի որ նման հիվանդների օպտիմալ վարումը կարող է պահանջել նեյրովիրաբույժների, ճառագայթային ուռուցքաբանների, կլինիկական ուռուցքաբանների, նյարդաբանների, ռադիոլոգների և պալիատիվ խնամքի մասնագետների համատեղ աշխատանք։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել նեյրոուռուցքաբանների, նեյրովիրաբույժների, կլինիկական ուռուցքաբանների, ճառագայթային թերապիայի մասնագետների, նյարդաբանների, բժշկական հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի համակարգված ներկայացնել գլխուղեղի մետաստատիկ ուռուցքներով հիվանդների ախտորոշման և բուժման մարտավարությունը՝ ընդգծելով անհատականացված մոտեցման, բազմամասնագիտական գնահատման, հիվանդության տարածվածության և հիվանդի ընդհանուր վիճակի հաշվառման, ինչպես նաև կյանքի որակի պահպանման նշանակությունը։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայոց ցեղասպանության պատմագիտական ուսումնասիրության կարևոր և բազմաշերտ խնդիրներից մեկին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին կայսերական Գերմանիայի դիրքորոշման, դերակատարության և պատասխանատվության հարցի ներկայացմանը հայ պատմագրության մեջ։ Ուսումնասիրության կենտրոնում ոչ միայն 1915 թվականին Օսմանյան կայսրությունում հայերի զանգվածային տեղահանության և բնաջնջման փաստն է, այլև այն հարցը, թե ինչպես են հայ պատմաբանները տարբեր ժամանակաշրջաններում գնահատել Օսմանյան կայսրության դաշնակից Գերմանիայի տեղեկացվածությունը, քաղաքական դիրքորոշումը, հնարավոր աջակցությունը և հանցագործությունների կանխման ուղղությամբ չձեռնարկված քայլերը։ Հայ պատմագրության մեջ Գերմանիայի մեղսակցության խնդիրը սովորաբար դիտարկվում է մի քանի փոխկապակցված մակարդակներում՝ դիվանագիտական և քաղաքական հարաբերություններ, գերմանա-թուրքական ռազմական համագործակցություն, գերմանացի զինվորականների ու դիվանագետների տեղեկացվածություն, հայերի տեղահանությունների և կոտորածների վերաբերյալ պաշտոնական հաղորդագրություններ, ինչպես նաև Գերմանիայի իշխանությունների կողմից այդ տեղեկությունների նկատմամբ ցուցաբերված վերաբերմունք։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչներից է պատմագիտական տարբեր մոտեցումների համադրումը, քանի որ հարցի շուրջ գոյություն են ունեցել ինչպես Գերմանիայի պատասխանատվությունն ընդգծող, այնպես էլ դրա չափն ու բնույթը տարբեր կերպ մեկնաբանող տեսակետներ։ Արխիվային փաստաթղթերի հրապարակումը էապես ընդլայնել է այս թեմայի ուսումնասիրության հնարավորությունները․ մասնավորապես, Գերմանիայի արտաքին գործերի նախարարության արխիվներից հավաքված բազմաթիվ դիվանագիտական հեռագրերն ու զեկույցները վկայում են, որ գերմանական պետական կառույցները տեղեկացված էին հայերի նկատմամբ իրականացվող բռնությունների և զանգվածային ոչնչացման մասին։ Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտը նշում է, որ Վոլֆգանգ Գուստի հետազոտությունները կարևոր դեր են ունեցել այդ փաստաթղթերի հրապարակման և Գերմանիայի մեղսակցության վերաբերյալ պատմագիտական քննարկումների զարգացման գործում։ Հայ պատմագիտական աշխատություններում մեղսակցության հասկացությունը կարող է ներառել ինչպես հանցագործությունների հանդեպ հանդուրժողականությունը, այնպես էլ դաշնակցային հարաբերությունների պահպանման նպատակով դրանց նկատմամբ քաղաքական աջակցությունը կամ կանխարգելման հնարավորությունից հրաժարվելը։ Երևանի պետական համալսարանի հրապարակումներում ևս ընդգծվում է, որ Գերմանիայի մեղսակցության հարցը դիտարկվում է ոչ միայն որպես Հայոց ցեղասպանության պատմության, այլև դրա միջազգային քաղաքական համատեքստի կարևոր բաղադրիչ։ Աշխատության արժեքը հատկապես մեծ է պատմագրության զարգացման տեսանկյունից, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես է փոխվել Գերմանիայի դերակատարության վերաբերյալ գիտական գնահատականը՝ սկզբնական վկայություններից և խորհրդային շրջանի ուսումնասիրություններից մինչև անկախ Հայաստանի ժամանակակից պատմագիտությունը և նոր արխիվային նյութերի ներգրավումը։ Այս համատեքստում կարևոր տեղ են զբաղեցնում նաև գերմանացի հետազոտողների աշխատանքները, որոնք ուսումնասիրել են Գերմանիայի քաղաքական և ռազմական կառույցների տեղեկացվածության աստիճանը։ Հետազոտությունների մի մասը ցույց է տալիս, որ գերմանական կողմը մանրամասն տեղեկություններ էր ստանում հայերի տեղահանության և բնաջնջման ընթացքի վերաբերյալ, ինչը Գերմանիայի քաղաքական պատասխանատվության հարցը դարձնում է պատմագիտական քննարկման առանցքային թեմա։ Թեմայի արդիականությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ Գերմանիայի պատմական պատասխանատվության հարցը հետագայում դուրս է եկել զուտ ակադեմիական շրջանակներից և դարձել քաղաքական ու հասարակական քննարկումների առարկա։ 2016 թվականին Գերմանիայի Բունդեսթագի բանաձևում արձանագրվեց Գերմանական կայսրության դաշնակցային կապը Օսմանյան կայսրության հետ և այդ իրադարձությունների նկատմամբ Գերմանիայի պատմական պատասխանատվության հարցը։ Այսպիսով, աշխատությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, ցեղասպանագիտությամբ զբաղվող հետազոտողներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, քաղաքագետներին, ինչպես նաև Հայոց ցեղասպանության պատմագրությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին և ընթերցողներին։ Այն կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ խնդիրը ներկայացնում է ոչ միայն որպես անցյալի իրադարձությունների նկարագրություն, այլ որպես պատմական պատասխանատվության, դաշնակցային քաղաքականության, արխիվային աղբյուրների մեկնաբանության և պատմագրական գնահատականների ձևավորման համալիր ուսումնասիրության թեմա։

Գրականություն

Ջեյմս Ջոյսը (1882–1941) համարվում է 20-րդ դարի գրականության ամենաաղմկահարույց և ազդեցիկ ստեղծագործողներից մեկը, որի գրական ժառանգությունը ձևավորել է ժամանակակից եվրոպական արձակի և նորաոճ նարատիվ տեխնիկայի հիմքերը։ «Ուլիս» ստեղծագործությունը, որը առաջին անգամ հրատարակվել է 1922 թվականին, ներկայացնում է դետալային ու բազմաշերտ մոտեցում առօրյա կյանքի, մարդու հոգեբանության և ներքին հոգեկան հոսքի արտահայտմանը։ Աշխարհահռչակ գործի առանցքային առանձնահատկությունն է Ջոյսի օգտագործած «ներքին հոսք» (stream of consciousness) տեխնիկան, որը թույլ է տալիս ընթերցողին անմիջականորեն դիտարկել կերպարների մտքերն ու զգացմունքները՝ ընդհատվող ժամանակային և տրամաբանական կառուցվածքով։ «Ուլիսը» ներկայացնում է Դուբլին քաղաքի մեկօրյա կյանքը՝ հետևելով Լեոփոլդ Բլումի ու այլ կերպարների առօրյա գործողություններին, որոնք արտացոլում են մարդու ներքին տագնապները, ցանկություններն ու հոգեբանական բարդությունները։ Ստեղծագործությունը համարվում է մեծ գրական դարաշրջանի խորհրդանիշ, որը փորձարարական ոճով և խորքային խորությամբ արտահայտում է ժամանակակից մարդու առօրեականության, ինքնության և հասարակական հարաբերությունների խնդիրները։ Ջոյսի աշխատանքը քննադատական և սիմվոլիկ շերտերով հագեցած է, ինչը թույլ է տալիս ուսումնասիրել այն որպես հասարակության, պատմության ու հոգեբանության հայեցակարգային մի ամբողջություն։ «Ուլիսը» մեծ ազդեցություն է ունեցել ոչ միայն գրականության, այլև ժամանակակից նարատիվ տեխնիկայի և մտավոր մշակույթի զարգացման վրա, վեր հանելով ստեղծագործողի ստեղծագործական ազատության և լեզվական նորարարության գաղափարը։ Այսպիսով, Ջեյմս Ջոյսի «Ուլիսը» համարվում է ժամանակակից գրականության գլուխգործոց, որը ընթերցողին ներգրավում է մարդու հոգեբանության բարդ աշխարհ, առօրյա կյանքի մանրամասների և գրական արտահայտչական նորաձևության մեջ։