Մշակութային պայմանավորվածություն ունեցող տարրերի կառավարումը ոչ մայրենի անգլերեն խոսքում

Պատմություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հյուսիսային Արցախի Գետաշենի ենթաշրջանում 1988-1991 թվականներին տեղի ունեցած ինքնապաշտպանական մարտերի պատմաքաղաքական և ռազմական ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են այդ ժամանակաշրջանի հասարակական և քաղաքական իրադարձությունները, համայնքների առջև ծառացած խնդիրները, բնակչության ինքնակազմակերպման գործընթացները և անվտանգության ապահովմանն ուղղված գործողությունները։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է ռազմական բախումների ընթացքին, պաշտպանական խմբերի ձևավորմանը, մարտական գործողությունների առանձնահատկություններին, տեղական բնակչության մասնակցությանը և ստեղծված իրավիճակի ազդեցությանը տարածաշրջանի հետագա զարգացումների վրա։ Աշխատության մեջ օգտագործվում են պատմական փաստեր, վկայություններ, փաստաթղթեր և հիշողություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել Գետաշենի ենթաշրջանի այդ տարիների իրադարձությունների մասին։ Գիրքը կարևոր նյութ է Արցախյան շարժման պատմության, հայ-ադրբեջանական հակամարտության սկզբնական փուլերի, ռազմական պատմության և տարածաշրջանային քաղաքական գործընթացների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։

Բժշկություն

Ձեռնարկում ամփոփված են փոխանցողով պայմանավորված վարակիչ հիվանդությունների պատճառագիտության, համաճարակաբանության, ախտածագման, կլինիկական ընթացքի, ախտորոշման, բուժման, ինչպես նաև պայքարի ու կանխարգելման միջոցառումների հիմնահարցերը՝ կիրառելով «Մեկ առողջություն» մոտեցումը: Շեշտադրված են մարդու և կենդանիների համար ընդհանուր վարակները: Ձեռնարկը նախատեսված է բժշկական և անասնաբուժական մասնագիտությունների ուսանողների և մագիստրանտների համար, կարող է նաև օգտակար լինել ոլորտների մասնագետներին։

Lեզվաբանություն

Գիրքը ներառում է՝ խոսքի մշակույթի էությունը և դրա նշանակությունը հաղորդակցության մեջ, լեզվական նորմերի (ուղղագրություն, կետադրություն, արտասանություն) պահպանում, տարբեր ոճերի (գիտական, պաշտոնական, գեղարվեստական, խոսակցական և այլն) առանձնահատկությունները, խոսքի ճշտության, հստակության, արտահայտչականության և նպատակահարմարության ապահովման եղանակներ, լեզվական սխալների տեսակներ և դրանցից խուսափելու ուղիներ։ Այն օգտակար է՝ ուսանողների և դպրոցականների համար, լեզվի և գրականության ուսուցիչների համար, լրագրողների, հաղորդավարների և հրապարակախոսների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր ցանկանում են զարգացնել իրենց խոսքի մշակույթը։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը նպաստում է գրագետ, ազդեցիկ և ճիշտ կազմակերպված խոսքի ձևավորմանը տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է գազային վառելիքով աշխատող ավտոմոբիլային շարժիչների տեխնիկական ռեսուրսի օգտագործման և պահպանման օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը լեռնային շահագործման առանձնահատուկ պայմաններում։ Հետազոտության առանցքում շարժիչի աշխատանքային գործընթացների, հուսալիության, մաշվածության և ծառայության տևողության վրա բարձրության, ճանապարհային ռելիեֆի, արտաքին միջավայրի և փոփոխական բեռնվածությունների ազդեցության գնահատումն է։ Լեռնային ճանապարհներին ավտոմոբիլի շահագործումը բնութագրվում է երկարատև վերելքներով և վայրէջքներով, շարժման արագության հաճախակի փոփոխություններով և շարժիչի բեռնվածության տատանումներով, որոնք կարող են էականորեն տարբերել դրա աշխատանքային ռեժիմները հարթավայրային պայմաններից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ծովի մակարդակից բարձրության մեծացման հետևանքով մթնոլորտային ճնշման և օդի խտության փոփոխությանը, քանի որ այդ գործոնները կապված են շարժիչի գլանների լիցքավորման, այրման գործընթացի և հզորության ցուցանիշների հետ։ Քննվում է գազային վառելիքի կիրառման առանձնահատկությունների փոխազդեցությունը շարժիչի աշխատանքային ռեժիմների հետ՝ հաշվի առնելով վառելիքաօդային խառնուրդի ձևավորումը, ջերմային բեռնվածությունը և տարբեր հանգույցների աշխատանքային պայմանները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է շարժիչի հիմնական դետալների տեխնիկական վիճակի և մաշվածության փոփոխությունների գնահատումը շահագործման ընթացքում՝ շարժիչի իրական ռեսուրսը սահմանափակող գործոնների բացահայտման նպատակով։ Ուսումնասիրվում են նաև տեխնիկական սպասարկման պարբերականության, ախտորոշման և շահագործման պայմանների միջև գոյություն ունեցող կապերը։ Կարևորվում է այնպիսի ցուցանիշների համակարգի ձևավորումը, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել շարժիչի մնացորդային ռեսուրսը և ժամանակին բացահայտել տեխնիկական վիճակի վատթարացման միտումները։ Լեռնային պայմաններում առանձնահատուկ նշանակություն ունի ջերմային ռեժիմի վերահսկումը, քանի որ երկարատև բարձր բեռնվածությունը կարող է ազդեցություն ունենալ շարժիչի առանձին համակարգերի և հանգույցների աշխատանքի վրա։ Միաժամանակ հաճախակի փոփոխվող ճանապարհային պայմանները պահանջում են շարժիչի ռեժիմների համալիր գնահատում՝ հաշվի առնելով ոչ միայն անցած ճանապարհը, այլև աշխատանքի ծանրաբեռնվածության բնույթը։ Աշխատությունում կարող են համադրվել շահագործական դիտարկումների, տեխնիկական ախտորոշման և հաշվարկային գնահատումների արդյունքները՝ շարժիչի հուսալիության ու երկարակեցության վերաբերյալ օրինաչափություններ բացահայտելու համար։ Հետազոտությունը գործնական նշանակություն ունի ավտոմոբիլային տրանսպորտի տեխնիկական շահագործման համար՝ նպաստելով գազային վառելիքով աշխատող տրանսպորտային միջոցների շարժիչների ռեսուրսի առավել արդյունավետ օգտագործման, տեխնիկական վիճակի վերահսկման և սպասարկման համակարգերի կատարելագործման գիտական հիմքերի ձևավորմանը հատկապես բարդ լեռնային ճանապարհային պայմաններում։

Մշակույթ

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայկական ՍՍՀ քաղաքային գրադարանների գործունեության ուսումնասիրությանն ու վերլուծությանը՝ 1973 թվականի դրությամբ։ Այն ներկայացնում է խորհրդային ժամանակաշրջանի Հայաստանի քաղաքային գրադարանային համակարգի կազմակերպման, զարգացման և հասարակության մշակութային ու կրթական կյանքում ունեցած դերի վերաբերյալ ընդհանրացված պատկեր։ Հետազոտության առանցքում գրադարանների աշխատանքի հիմնական ուղղություններն են՝ ընթերցողների սպասարկումը, գրքային ֆոնդերի համալրումն ու կազմակերպումը, գրականության տարածումն ու հանրայնացումը, մատենագիտական աշխատանքը, մշակութային և կրթական միջոցառումների անցկացումը, ինչպես նաև բնակչության տարբեր խմբերի ընթերցանության պահանջների բավարարումը։ Աշխատանքում քաղաքային գրադարանը դիտարկվում է որպես ոչ միայն գրականություն տրամադրող հաստատություն, այլև մշակութալուսավորական կարևոր կենտրոն, որի միջոցով բնակչությանը հասանելի են դառնում գիտական, մասնագիտական, հասարակական-քաղաքական և գեղարվեստական գրականության տարբեր տեսակներ։ Ուսումնասիրության մեջ ուշադրություն է դարձվում գրադարանների ֆոնդերի բովանդակությանը, դրանց համալրման աղբյուրներին, գրքերի պահպանմանն ու դասակարգմանը, ինչպես նաև ընթերցողների պահանջներին համապատասխան գրականության ընտրության խնդիրներին։ Կարևորվում է նաև ընթերցողների հետ անհատական և խմբային աշխատանքի կազմակերպումը, քանի որ գրադարանի արդյունավետությունը մեծապես պայմանավորված է ոչ միայն գրքային ֆոնդի ծավալով, այլև այն հանգամանքով, թե որքան արդյունավետ են գրադարանային աշխատողները կարողանում ընթերցողներին ուղղորդել դեպի անհրաժեշտ և օգտակար գրականություն։ Առանձին տեղ է հատկացվում գրքի և ընթերցանության հանրայնացման ձևերին։ Գրադարանային աշխատանքի կարևոր բաղադրիչներից են գրքի ցուցադրությունները, թեմատիկ անկյունները, գրական երեկոները, ընթերցողների հետ հանդիպումները, քննարկումները, բարձրաձայն ընթերցումները, գրքերի տեսությունները և այլ միջոցառումները, որոնց նպատակն է բարձրացնել գրքի նկատմամբ հետաքրքրությունը և ընդլայնել ընթերցողների շրջանակը։ Ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս պատկերացնել, թե ինչպես էին քաղաքային գրադարանները փորձում համադրել ավանդական գրադարանային սպասարկումը մշակութային և հասարակական գործունեության տարբեր ձևերի հետ։ Աշխատանքում կարևոր նշանակություն ունի նաև գրադարանների մեթոդական գործունեության հարցը։ Քաղաքային գրադարանները հանդես էին գալիս ոչ միայն որպես առանձին ընթերցողների սպասարկող հաստատություններ, այլև որպես գրադարանային աշխատանքի կազմակերպման ու կատարելագործման կենտրոններ՝ փորձի փոխանակման, մասնագիտական խորհրդատվության և աշխատանքի նոր ձևերի տարածման միջոցով։ Այս տեսանկյունից վերլուծվում է գրադարանների փոխհամագործակցության, աշխատանքի համակարգման և առաջավոր փորձի ընդհանրացման նշանակությունը։ Ուշադրություն է դարձվում նաև բնակչության տարբեր սոցիալական, մասնագիտական և տարիքային խմբերի գրադարանային սպասարկմանը։ Քաղաքային գրադարանների առջև խնդիր էր դրված բավարարել ինչպես ընդհանուր ընթերցողական հետաքրքրությունները, այնպես էլ աշխատողների, երիտասարդության, ուսանողների, մասնագետների և ինքնակրթությամբ զբաղվող անձանց տեղեկատվական ու կրթական պահանջները։ Այդ նպատակով կարևոր էր գրականության նպատակային ընտրությունը և ընթերցողների հետ տարբերակված աշխատանքի իրականացումը։ 1973 թվականի համատեքստում գրադարանների գործունեությունը դիտարկվում է նաև խորհրդային մշակութային քաղաքականության շրջանակում, երբ գրադարաններին վերագրվում էր բնակչության կրթական և մշակութային մակարդակի բարձրացման, ընթերցանության տարածման և հասարակական գիտելիքների ընդլայնման կարևոր դեր։ Միաժամանակ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու գրադարանային համակարգի առջև կանգնած գործնական խնդիրները՝ կապված գրքային ֆոնդերի համալրման, նյութատեխնիկական պայմանների, ընթերցողների սպասարկման որակի, աշխատակիցների մասնագիտական պատրաստվածության և գրադարանային աշխատանքի արդյունավետության հետ։ Հետազոտությունը արժեքավոր է նաև պատմամշակութային տեսանկյունից, քանի որ քաղաքային գրադարանների գործունեության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալու տվյալ ժամանակաշրջանի Հայաստանի քաղաքային մշակութային միջավայրը, ընթերցանության տարածված ձևերը և բնակչության կրթամշակութային պահանջները։ Գրադարանների աշխատանքի ցուցանիշների, կազմակերպական մեթոդների և սպասարկման ձևերի վերլուծությունը կարող է պատկերացում տալ այն մասին, թե ինչպիսի տեղ էր զբաղեցնում գիրքն ու գրադարանը հասարակական կյանքում և ինչ դեր էին դրանք կատարում գիտելիքի տարածման ու ինքնակրթության գործընթացում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է 1973 թվականի դրությամբ Հայկական ՍՍՀ քաղաքային գրադարանների գործունեության բազմակողմանի պատկերը՝ անդրադառնալով դրանց կազմակերպմանը, գրքային ֆոնդերին, ընթերցողների սպասարկմանը, մշակութալուսավորական աշխատանքին և մեթոդական գործունեությանը։ Այն կարող է հետաքրքրել գրադարանագետներին, մատենագետներին, մշակույթի պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, պատմաբաններին, ինչպես նաև խորհրդային Հայաստանի կրթական, մշակութային և գրադարանային համակարգերի զարգացման պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է մաքսային գործունեության կազմակերպման և կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց ազդեցության գնահատմանը Հայաստանի Հանրապետության առևտրատնտեսական հարաբերությունների զարգացման գործընթացում։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են մաքսային համակարգի դերը արտաքին առևտրի կարգավորման, ապրանքների ներմուծման և արտահանման գործընթացների կազմակերպման, պետական եկամուտների ապահովման, տնտեսական շահերի պաշտպանության և միջազգային առևտրի խթանման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մաքսային վարչարարության արդյունավետության բարձրացման, ընթացակարգերի պարզեցման, ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրման, թվայնացման, ռիսկերի կառավարման և մաքսային հսկողության կատարելագործման ուղղություններին։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են նաև մաքսային քաղաքականության և արտաքին տնտեսական գործունեության փոխկապակցվածությունը, առևտրային գործընթացների վրա մաքսային ընթացակարգերի ազդեցությունը և տնտեսավարող սուբյեկտների համար բարենպաստ գործարար միջավայրի ձևավորման հնարավորությունները։ Կարևորվում է մաքսային գործընթացների թափանցիկության և կանխատեսելիության բարձրացումը, սահմանային ձևակերպումների արագացումը և վարչական բեռի նվազեցումը, որոնք կարող են նպաստել արտաքին առևտրի ծավալների ընդլայնմանը և միջազգային տնտեսական կապերի ակտիվացմանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու գործող համակարգի հիմնական խնդիրները և ներկայացնելու դրա կատարելագործման հնարավոր ուղղություններ՝ հաշվի առնելով Հայաստանի տնտեսական զարգացման և միջազգային առևտրատնտեսական ինտեգրման առաջնահերթությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, մաքսային ոլորտի մասնագետներին, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցներին, արտաքին առևտրով զբաղվող տնտեսավարողներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։