Նոր գրքեր: Գյուղատնտեսություն: Ինֆորմացիոն ցանկ =Новые книги. Сельское хозяйство. Информационный указатель (1975, №8)

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է տարբեր սթրեսային գործոնների ազդեցության մեխանիզմների ուսումնասիրմանը խմորասնկերի աճի, կենսագործունեության և հակաօքսիդանտային ֆերմենտների ակտիվության վրա։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում է, թե ինչպես են շրջակա միջավայրի ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական գործոնները փոխում բջջային նյութափոխանակությունը, աճի ինտենսիվությունը, կենսունակությունը և հարմարվողականության գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հակաօքսիդանտային պաշտպանության համակարգին, մասնավորապես այն ֆերմենտներին, որոնք մասնակցում են ակտիվ թթվածնային ձևերի վնասակար ազդեցության չեզոքացմանը և բջիջների օքսիդատիվ հավասարակշռության պահպանմանը։ Աշխատությունը ներկայացնում է փորձարարական տվյալների վերլուծություն՝ գնահատելով տարբեր սթրեսային պայմաններում խմորասնկերի ֆիզիոլոգիական և կենսաքիմիական պատասխանները, ինչպես նաև քննարկում է այդ արդյունքների կիրառական նշանակությունը կենսատեխնոլոգիայի, արդյունաբերական մանրէաբանության, սննդարդյունաբերության և բջջային կենսաբանության ոլորտներում։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել կենսաբանների, մանրէաբանների, կենսաքիմիկոսների, կենսատեխնոլոգների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, որոնք հետաքրքրված են միկրոօրգանիզմների սթրեսային հարմարվողականության և հակաօքսիդանտային պաշտպանության մեխանիզմներով։

Lեզվաբանություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ֆրանսերենից հայերեն լեզու անցած բառերի ուսումնասիրությանը՝ դրանց ծագման, իմաստային զարգացման, հնչյունական ու ձևաբանական հարմարեցման և հայերենում գործածության առանձնահատկությունների վերլուծությամբ։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում է ֆրանսերենի ազդեցությունը հայերենի բառապաշարի ձևավորման և հարստացման գործընթացում՝ հաշվի առնելով պատմական, մշակութային, հասարակական և քաղաքական այն պայմանները, որոնց արդյունքում ֆրանսերեն բառերն ու արտահայտությունները ներթափանցել են հայերեն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փոխառությունների յուրացման գործընթացին, որի ընթացքում օտարալեզու բառերը հարմարվում են հայերենի հնչյունական, ուղղագրական, ձևաբանական և իմաստային համակարգերին։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են դասակարգվել ֆրանսերենից փոխառված բառերը՝ ըստ թեմատիկ և իմաստային խմբերի՝ հասարակական ու քաղաքական կյանք, մշակույթ և արվեստ, կենցաղ, նորաձևություն, խոհանոց, գիտություն և տեխնիկա, մասնագիտություններ ու առօրյա խոսք։ Քննության են առնվում նաև այն բառերի իմաստային փոփոխությունները, որոնք հայերենում ձեռք են բերել նոր կամ լրացուցիչ նշանակություններ՝ տարբերվելով սկզբնաղբյուր լեզվի համապատասխան միավորներից։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ փոխառությունների տարածման աղբյուրներին, դրանց գրական և խոսակցական գործածությանը, ինչպես նաև տարբեր ժամանակաշրջաններում դրանց նկատմամբ լեզվական վերաբերմունքի փոփոխությանը։ Կարևորվում է նաև հայերենի բառապաշարի զարգացման վրա ֆրանսերեն փոխառությունների ազդեցության գնահատումը և օտար բառերի ու հայերեն համարժեքների գործածության հարաբերակցության ուսումնասիրությունը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայերենի և ֆրանսերենի երկարատև լեզվամշակութային շփումների հետևանքով ձևավորված բառապաշարային շերտը և հասկանալու փոխառությունների դերը հայերենի բառապաշարի հարստացման գործընթացում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայագետների, լեզվաբանների, բառարանագիրների, թարգմանիչների, բանասերների, լեզվի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և հայերենի բառապաշարի ու լեզվական փոխազդեցությունների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Սիմեոն Երևանցու «Ջամբռ» երկի՝ որպես XVII-XVIII դարերի հայոց պատմության կարևոր սկզբնաղբյուրի ուսումնասիրությանը և գիտական գնահատմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննության են առնվում երկի ստեղծման պատմական միջավայրը, հեղինակի գործունեությունը, աշխատության կառուցվածքը, բովանդակային առանձնահատկությունները և պատմական տեղեկությունների բնույթը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն նյութերին, որոնք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակաշրջանի Հայաստանի և հայության հասարակական, քաղաքական, վարչական, եկեղեցական և տնտեսական կյանքի մասին։ Վերլուծվում են հայ եկեղեցու կառույցների, թեմերի, վանքերի, հոգևոր առաջնորդության, համայնքային հարաբերությունների և եկեղեցական վարչակարգի վերաբերյալ տեղեկությունները, ինչպես նաև տարբեր բնակավայրերի և տարածքների մասին պահպանված տվյալները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է սկզբնաղբյուրի տեղեկությունների համադրումը ժամանակաշրջանի այլ պատմական վկայությունների հետ՝ դրանց հավաստիությունը, առանձնահատկությունները և պատմագիտական արժեքը բացահայտելու նպատակով։ Ուսումնասիրվում են նաև հեղինակի դիրքորոշումների, աշխարհայացքի և իրադարձությունների գնահատման ազդեցությունը ներկայացված պատմական նյութի վրա։ Երկում պահպանված տեղեկությունները արժեքավոր են ոչ միայն քաղաքական պատմության, այլև հայ ժողովրդի սոցիալական կառուցվածքի, մշակութային կյանքի, կրթության, եկեղեցական ավանդույթների և տեղական ինքնակազմակերպման առանձնահատկությունների ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, որ աղբյուրի բովանդակության բազմաշերտ քննությունը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու XVII-XVIII դարերի հայոց պատմական իրականության մասին և բացահայտելու այն գործընթացները, որոնք հետագայում ազդեցություն են ունեցել հայ հասարակության ու ազգային-եկեղեցական կյանքի զարգացման վրա։ Ուսումնասիրությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ հայագիտության, աղբյուրագիտության և ուշ միջնադարի հայոց պատմության հետազոտության համար՝ միաժամանակ ընդգծելով երկի՝ որպես պատմական փաստերի, տեղեկությունների և ժամանակաշրջանի հասարակական կյանքի վերաբերյալ ինքնատիպ վկայության գիտական արժեքը։

Հոգեբանություն

Այս ռեֆերատը վերաբերում է Ուիլյամ Շտեռնի կյանքին և գիտական գործունեությանը, ով համարվում է XX դարի սկզբի հոգեբանության զարգացման կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը և հատկապես հայտնի է անհատական հոգեբանության ու ինտելեկտի ուսումնասիրության ոլորտում իր ներդրումներով։ William Stern մշակել է մի շարք գաղափարներ, որոնք նպաստել են դիֆերենցյալ հոգեբանության ձևավորմանը՝ կենտրոնանալով մարդկանց միջև անհատական տարբերությունների գիտական ուսումնասիրության վրա։ Նրա կարևորագույն ներդրումներից մեկը ինտելեկտուալ գործակցի (IQ) գաղափարի ձևակերպման կատարելագործումն է, որտեղ նա առաջարկել է մտավոր տարիքի և իրական (կենսաբանական) տարիքի հարաբերակցության միջոցով գնահատել մարդու ճանաչողական կարողությունները։ Շտեռնի մոտեցման առանձնահատկությունն այն էր, որ նա մարդու զարգացումը դիտարկում էր որպես ժառանգական գործոնների և միջավայրի փոխազդեցության արդյունք՝ ընդգծելով, որ անհատը ձևավորվում է այդ երկու գործոնների համադրությամբ։ Նրա գիտական աշխատանքները մեծ ազդեցություն են ունեցել նաև կրթական հոգեբանության վրա, մասնավորապես՝ ուսուցման գործընթացում անհատական առանձնահատկությունների հաշվառման անհրաժեշտության գաղափարի տարածման մեջ։ Բացի այդ, նա զբաղվել է երեխայի հոգեբանական զարգացման ուսումնասիրությամբ՝ փորձելով բացատրել, թե ինչպես են փոխվում ճանաչողական և հուզական գործընթացները տարիքային փուլերի ընթացքում։ Շտեռնի գաղափարները նպաստել են հոգեբանական չափումների ավելի համակարգված և գիտական մոտեցումների ձևավորմանը, որոնք հետագայում լայն կիրառություն են ստացել թեստավորման և գնահատման համակարգերում։ Այսպիսով, Ուիլյամ Շտեռնի գիտական ժառանգությունը կարևոր հիմք է հանդիսացել ժամանակակից հոգեբանության, հատկապես անհատական տարբերությունների և ինտելեկտի ուսումնասիրության զարգացման համար։

Բժշկություն

Գիրքը նվիրված է ուղիղ աղիքի որովայնա-շեքային էքստիրպացիայից հետո կառավարելի փակող ապարատի ձևավորման վիրաբուժական մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են ազդրի նուրբ մկանի կիրառման վրա հիմնված վերականգնողական վիրահատական մոտեցումները, որոնք նպատակ ունեն բարելավելու հիվանդների ֆունկցիոնալ արդյունքները և կյանքի որակը։ Ուսումնասիրությունը վերլուծում է վիրահատական տեխնիկայի առանձնահատկությունները, անատոմիական և ֆիզիոլոգիական հիմքերը, ինչպես նաև նորաստեղծ փակող համակարգի աշխատանքի սկզբունքները։ Անդրադարձ է կատարվում հետվիրահատական վերականգնման ընթացքին, հնարավոր բարդություններին, բուժման արդյունավետության գնահատման չափանիշներին և մեթոդի կլինիկական կիրառման արդյունքներին։ Գիրքը կարևոր գիտագործնական արժեք ունի կոլոպրոկտոլոգիայի և վերականգնողական վիրաբուժության ոլորտներում՝ ներկայացնելով հիվանդների ֆունկցիոնալ վերականգնման ժամանակակից մոտեցումներ։ Այն օգտակար աղբյուր է վիրաբույժների, կոլոպրոկտոլոգների, բժշկական հետազոտողների, կլինիկական օրդինատորների և բժշկական բուհերի ուսանողների համար։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը տեղեկատվական և մատենագիտական բնույթի օրացուցային ձեռնարկ է, որը համակարգված ձևով ներկայացնում է տարվա ընթացքում նշվող կարևոր հոբելյանները, պատմական իրադարձությունների տարեդարձերը, մշակույթի, գիտության, գրականության, արվեստի, կրթության և հասարակական կյանքի նշանավոր ներկայացուցիչների ծննդյան ու գործունեության հիշարժան տարեթվերը։ Նման նյութերի հիմնական նպատակն է գրադարաններին, կրթական և մշակութային հաստատություններին, ուսուցիչներին, ուսանողներին, հետազոտողներին ու ընթերցողների լայն շրջանակին տրամադրել թեմատիկ աշխատանքների կազմակերպման համար անհրաժեշտ տեղեկատու հիմք։ Առանձին տարեթվերի վերաբերյալ կարող են ներկայացվել համառոտ կենսագրական և պատմական տեղեկություններ, անձի գործունեության հիմնական ուղղությունները, տվյալ իրադարձության նշանակության ընդհանուր բնութագիրը և համապատասխան գրականության ընտրանին։ Մատենագիտական հատվածները հնարավորություն են տալիս ընթերցողին շարունակելու թեմայի ուսումնասիրությունը՝ օգտվելով գրքերից, հոդվածներից, ժողովածուներից, տեղեկատուներից և այլ հրատարակություններից։ Նյութերը սովորաբար դասավորվում են ժամանակագրական կամ թեմատիկ սկզբունքով, ինչը հեշտացնում է տարվա տարբեր ամիսներին նախատեսվող միջոցառումների նախապատրաստումը։ Հրատարակությունը կարող է օգտագործվել գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ անկյունների, գրական երեկոների, դասախոսությունների, քննարկումների, հիշատակի միջոցառումների և կրթական ծրագրերի մշակման ժամանակ։ Կարևոր նշանակություն ունի ազգային պատմության ու մշակույթի հետ կապված տարեթվերի ընդգրկումը, քանի որ դրանց միջոցով նպաստվում է պատմամշակութային ժառանգության ճանաչմանը և նշանավոր գործիչների գործունեության հանրայնացմանը։ Միաժամանակ միջազգային նշանակության տարեդարձերի ներկայացումը հնարավորություն է տալիս ազգային մշակութային և գիտական զարգացումները դիտարկել ավելի լայն համաշխարհային համատեքստում։ Տեղեկատուի արժեքը պայմանավորված է նաև տարաբնույթ տեղեկատվության մեկ աղբյուրում համակարգմամբ, ինչի շնորհիվ այն կարող է ծառայել որպես աշխատանքային ուղեցույց գրադարանավարների և մշակութային միջոցառումներ կազմակերպող մասնագետների համար։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը համադրում է օրացուցային, կենսագրական, պատմական և մատենագիտական տեղեկատվությունը՝ նպաստելով հիշարժան իրադարձությունների վերաբերյալ տեղեկատվական աշխատանքի կազմակերպմանը, ընթերցանության խթանմանը և մշակութային հիշողության պահպանմանը։