The action mechanisms of stress factors on some yeast growth parameters and antioxidant enzymes activities

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է հարկային համակարգի և արտադրական ոլորտի զարգացման փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ հարկային քաղաքականությունը դիտարկելով որպես տնտեսական ակտիվության, ներդրումների և ձեռնարկատիրական գործունեության վրա ազդող կարևոր գործոն։ Հետազոտության կենտրոնում հարկերի կառուցվածքի, հարկային բեռի, հարկային վարչարարության և տնտեսավարող սուբյեկտների գործունեության միջև ձևավորվող հարաբերություններն են։ Քննվում է, թե հարկային քաղաքականության տարբեր մեխանիզմներն ինչպես կարող են անդրադառնալ արտադրության ծավալների, ձեռնարկությունների ֆինանսական կայունության, ներդրումային որոշումների, արտադրական ծախսերի և մրցունակության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ուղղակի և անուղղակի հարկերի տնտեսական ազդեցությանը, հարկային պարտավորությունների ձևավորմանը, արտոնությունների և խթանների կիրառման նպատակահարմարությանը, ինչպես նաև հարկային համակարգի կանխատեսելիության ու պարզության նշանակությանը գործարար միջավայրի համար։ Ուսումնասիրվում են հարկային վարչարարության արդյունավետության, հաշվետվողականության, հարկային կարգապահության և տնտեսավարողների ու պետական մարմինների փոխհարաբերությունների խնդիրները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում այն հարցը, թե հարկային քաղաքականությունն ինչպես կարելի է համադրել պետական բյուջեի եկամուտների ապահովման և արտադրական գործունեության զարգացման համար նպաստավոր պայմանների ձևավորման նպատակների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել արդյունաբերական և այլ արտադրական կազմակերպությունների տնտեսական ցուցանիշները, հարկային բեռի կառուցվածքը, ներդրումային ակտիվության փոփոխությունները և հարկային միջավայրի ազդեցությունը ձեռնարկությունների ռազմավարական որոշումների վրա։ Դիտարկվում է նաև ստվերային տնտեսական գործունեության սահմանափակման, հարկային բազայի ընդլայնման և հավասար մրցակցային պայմանների ապահովման նշանակությունը։ Հարկային համակարգի կատարելագործումը ներկայացվում է որպես համալիր գործընթաց, որը պահանջում է հաշվի առնել ոչ միայն հարկերի դրույքաչափերը, այլև վարչարարության որակը, օրենսդրական կայունությունը, տնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկությունները և ձեռնարկությունների զարգացման հնարավորությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հարկային քաղաքականության, հանրային ֆինանսների և արտադրության տնտեսագիտության մոտեցումները՝ ուսումնասիրելով այնպիսի մեխանիզմների ձևավորման հնարավորությունները, որոնք կարող են նպաստել արդյունավետ հարկային համակարգի և արտադրական ոլորտի կայուն զարգացման միջև հավասարակշռության ապահովմանը։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի հանքային աղբյուրներից առանձնացված Rhodobacter sphaeroides տեսակի ֆոտոտրոֆ բակտերիաների կենսաէներգետիկական առանձնահատկությունների, նյութափոխանակային գործընթացների և կենսաբանական ջրածնի արտադրության հնարավորությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են ֆոտոտրոֆ միկրոօրգանիզմների էներգետիկական փոխանակության մեխանիզմները, լուսային էներգիայի յուրացման առանձնահատկությունները, բակտերիաների ֆիզիոլոգիական ակտիվության վրա միջավայրի տարբեր գործոնների ազդեցությունը և վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների ստացման նպատակով դրանց կենսատեխնոլոգիական ներուժի գնահատումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի հանքային աղբյուրների մանրէաբանական բազմազանությանը, դրանց ֆիզիկաքիմիական պայմաններին և յուրահատուկ բնական միջավայրերում բնակվող ֆոտոտրոֆ բակտերիաների կենսաբանական հարմարվողականությանը։ Ուսումնասիրվում են բակտերիաների աճի և զարգացման պայմանները, լուսավորության ինտենսիվության, ջերմաստիճանի, միջավայրի թթվայնության, հանքային աղերի պարունակության և սննդանյութերի հասանելիության ազդեցությունները դրանց նյութափոխանակության ու կենսաէներգետիկական ցուցանիշների վրա։ Կարևորվում է ֆոտոսինթետիկ բակտերիաների առանձնահատկությունը՝ լուսային էներգիան օգտագործելու օրգանական միացությունների փոխակերպման և բջջային կենսագործունեության համար անհրաժեշտ էներգիայի ստացման գործընթացներում։ Անդրադարձ է կատարվում ֆոտոսինթետիկ էլեկտրոնափոխադրական շղթայի, թաղանթային էներգետիկական համակարգերի, պրոտոնային էլեկտրաքիմիական գրադիենտի ձևավորման և ադենոզինեռֆոսֆատի սինթեզի հետ կապված կենսաքիմիական մեխանիզմներին։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում բակտերիաների ֆոտոսինթետիկ ապարատի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները, լուսակլանող գունանյութերի դերը, ինչպես նաև տարբեր միջավայրային պայմաններում էներգետիկական փոխանակության փոփոխությունները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են մանրէաբանական ջրածնի առաջացման կենսաքիմիական նախադրյալները, հատկապես ազոտֆիքսման գործընթացների հետ կապված նիտրոգենազային համակարգերի մասնակցությունը և դրանց ակտիվության վրա ազդող գործոնները։ Քննարկվում են ֆոտոֆերմենտացիայի ընթացքում օրգանական նյութերի օգտագործման հնարավորությունները, ածխածնային և ազոտային սննդանյութերի հարաբերակցության նշանակությունը, ինչպես նաև նյութափոխանակային ուղիների ազդեցությունը ջրածնի առաջացման արդյունավետության վրա։ Կարևորվում է բակտերիաների կենսազանգվածի աճի, էներգետիկական ակտիվության և ջրածնի արտադրության միջև փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս գնահատելու կենսաբանական գործընթացների արդյունավետությունը տարբեր մշակման պայմաններում։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում թթվածնի առկայության, լուսավորության ռեժիմների և սննդային միջավայրի բաղադրության ազդեցությանը ջրածին արտադրող ֆերմենտային համակարգերի գործունեության վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է Հայաստանի բնական հանքային աղբյուրներից առանձնացված մանրէային շտամների ֆիզիոլոգիական և կենսաքիմիական հատկությունների համեմատական գնահատումը՝ պարզելու դրանց հնարավոր առավելությունները կենսաջրածնի արտադրության տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում միկրոօրգանիզմների նույնականացման, մաքուր կուլտուրաների ստացման, աճի դինամիկայի ուսումնասիրության, կենսաքիմիական ակտիվության չափման և արտադրված գազերի բաղադրության գնահատման հետազոտական մոտեցումներին։ Կարևորվում է փորձարարական տվյալների վերլուծությունը, որը կարող է նպաստել ջրածնի արտադրության վրա ազդող հիմնական գործոնների բացահայտմանը և ֆոտոտրոֆ բակտերիաների կենսատեխնոլոգիական կիրառության հեռանկարների որոշմանը։ Աշխատության շրջանակներում դիտարկվում է նաև մանրէաբանական ջրածնի արտադրության նշանակությունը վերականգնվող էներգետիկայի զարգացման, հանածո վառելիքներից կախվածության նվազեցման և էկոլոգիապես առավել կայուն էներգետիկական համակարգերի ձևավորման տեսանկյունից։ Քննարկվում են կենսաջրածնի ստացման առավելությունները և տեխնոլոգիական սահմանափակումները, մասնավորապես՝ լուսային էներգիայի օգտագործման արդյունավետությունը, կենսաբանական համակարգերի արտադրողականությունը, միջավայրային պայմանների վերահսկման անհրաժեշտությունը և լաբորատոր հետազոտություններից դեպի կիրառական կենսատեխնոլոգիական համակարգեր անցնելու դժվարությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի ֆոտոտրոֆ բակտերիաների օգտագործման հնարավորությունը օրգանական մնացորդների կենսաբանական վերամշակման և էներգակիրների ստացման համակցված գործընթացներում։ Հետազոտությունը կարևորում է Հայաստանի բնական մանրէային ռեսուրսների գիտական ուսումնասիրությունը՝ բացահայտելով տեղական էկոհամակարգերում հանդիպող միկրոօրգանիզմների կենսատեխնոլոգիական ներուժը և դրանց հնարավոր կիրառությունը ժամանակակից կենսաէներգետիկայում։ Աշխատությունն ունի գիտական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով մանրէների ֆիզիոլոգիայի, կենսաքիմիայի, ֆոտոկենսաբանության, մանրէաբանական էկոլոգիայի և կենսաջրածնի արտադրության տեխնոլոգիաների զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել մանրէաբանների, կենսաքիմիկոսների, կենսատեխնոլոգների, կենսաֆիզիկոսների, բնապահպանների, վերականգնվող էներգետիկայի մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների և ֆոտոտրոֆ միկրոօրգանիզմների կենսաէներգետիկական հատկություններով ու կենսաբանական ջրածնի արտադրությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտություն

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության առևտրային բանկերում արժեթղթերով իրականացվող գործառնությունների արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրներին՝ ուսումնասիրելով դրանց տնտեսական նշանակությունը, կազմակերպման առանձնահատկությունները և զարգացման հնարավորությունները։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են արժեթղթերի շուկայի էությունը, կառուցվածքը և գործառույթները, ինչպես նաև առևտրային բանկերի դերը արժեթղթերի թողարկման, ձեռքբերման, վաճառքի, պահպանման և այլ գործառնությունների իրականացման գործընթացներում։ Հեղինակը վերլուծում է բանկերի արժեթղթային գործունեության վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները՝ անդրադառնալով ֆինանսական շուկայի վիճակին, օրենսդրական կարգավորմանը, ներդրումային պահանջարկին, ռիսկերի կառավարմանը և բանկերի ֆինանսական հնարավորություններին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արժեթղթերով գործառնությունների արդյունավետության գնահատման չափանիշներին և մեթոդներին, որոնց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել իրականացվող գործառնությունների եկամտաբերությունը, իրացվելիությունը, ռիսկայնությունը և դրանց ազդեցությունը բանկի ընդհանուր ֆինանսական արդյունքների վրա։ Գրքում քննարկվում են նաև արժեթղթային պորտֆելի ձևավորման և կառավարման սկզբունքները, ներդրումային որոշումների կայացման մոտեցումները, ռիսկերի դիվերսիֆիկացման հնարավորությունները և ֆինանսական ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործման ուղիները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում Հայաստանի բանկային համակարգում արժեթղթերի գործառնությունների առկա վիճակի և զարգացման միտումների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով ոլորտի հիմնական խնդիրներն ու սահմանափակումները։ Աշխատության շրջանակում առաջարկվում են գործառնությունների արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղություններ, որոնք կարող են ներառել բանկերի ներդրումային քաղաքականության կատարելագործումը, արժեթղթային պորտֆելների օպտիմալացումը, ռիսկերի կառավարման մեխանիզմների զարգացումը, ժամանակակից ֆինանսական տեխնոլոգիաների կիրառումը և շուկայի մասնակիցների միջև համագործակցության ընդլայնումը։ Գրքում ներկայացված վերլուծական մոտեցումները հնարավորություն են տալիս գնահատելու արժեթղթերով գործառնությունների դերը բանկերի եկամտաբերության և ֆինանսական կայունության ապահովման գործում և մշակելու դրանց զարգացման ավելի արդյունավետ ռազմավարություններ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, բանկային ոլորտի մասնագետների, ներդրումային կառույցների աշխատակիցների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար, ինչպես նաև այն ընթերցողների, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի արժեթղթերի շուկայով և առևտրային բանկերի ներդրումային գործունեությամբ։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության և Չինաստանի միջև տնտեսական համագործակցության շրջանակներում համատեղ ձեռնարկությունների ձևավորման, զարգացման և արդյունավետ գործունեության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է հայ-չինական գործարար կապերի զարգացման նախադրյալները, համատեղ ձեռնարկությունների ստեղծման տնտեսական նշանակությունը, ներդրումային գործընթացները և դրանց ազդեցությունը Հայաստանի տնտեսության տարբեր ոլորտների զարգացման վրա։ Աշխատության մեջ քննարկվում են կառավարման առանձնահատկությունները, իրավական և կազմակերպական խնդիրները, ներդրումային միջավայրի բարելավման հնարավորությունները, տեխնոլոգիական համագործակցության հեռանկարները և միջազգային գործընկերության արդյունավետության բարձրացման ուղիները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի տնտեսական ներուժին, շուկայական առանձնահատկություններին, արտաքին տնտեսական կապերի ընդլայնման հնարավորություններին և Չինաստանի հետ համագործակցության միջոցով նոր զարգացման ուղղությունների ձևավորմանը։ Գիրքը ներկայացնում է տեսական վերլուծություններ և գործնական առաջարկություններ, որոնք կարող են օգտակար լինել միջազգային տնտեսական հարաբերությունների մասնագետների, տնտեսագետների, ձեռնարկատերերի, պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ խորացնելու գիտելիքները համատեղ ձեռնարկությունների զարգացման մեխանիզմների և միջազգային համագործակցության հեռանկարների վերաբերյալ։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ջրային ռեսուրսների աղտոտման կանխարգելման և վերահսկման տնտեսական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ դրանց արդյունավետության բարձրացման և կատարելագործման հնարավորությունների բացահայտման նպատակով։ Քննարկվում են ջրային ռեսուրսների պահպանության տնտեսական ու բնապահպանական հիմնախնդիրները, ջրօգտագործման և ջրահեռացման գործընթացների կարգավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ջրային էկոհամակարգերի վրա տնտեսական գործունեության ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արդյունաբերական, գյուղատնտեսական և կենցաղային կեղտաջրերի հետևանքով առաջացող աղտոտման տնտեսական հետևանքներին, բնապահպանական վնասի գնահատման մեթոդներին և աղտոտման նվազեցման խթանման միջոցներին։ Ուսումնասիրվում են բնապահպանական հարկերի, վճարների, տնտեսական պատժամիջոցների, արտոնությունների և ֆինանսական խրախուսման գործիքների կիրառման հնարավորությունները՝ ջրային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում «աղտոտողը վճարում է» սկզբունքի իրականացմանը, ջրօգտագործողների տնտեսական պատասխանատվության բարձրացմանը, ինչպես նաև ջրային ռեսուրսների պահպանության ոլորտում պետական կարգավորման և վերահսկողության մեխանիզմներին։ Կարևորվում են ջրի որակի մշտադիտարկման համակարգերի զարգացումը, աղտոտման ծավալների գնահատումը, մաքրման տեխնոլոգիաների ներդրման տնտեսական հիմնավորումը և բնապահպանական ներդրումների արդյունավետության որոշումը։ Դիտարկվում են նաև ջրային ռեսուրսների կառավարման իրավական և ինստիտուցիոնալ պայմանները, ջրային ավազանների պահպանության խնդիրները, ջրօգտագործման տնտեսական շահերի և բնապահպանական պահանջների հավասարակշռման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել Հայաստանի ջրային տնտեսության առանձնահատկությունները, միջազգային բնապահպանական կառավարման փորձը և տնտեսական կարգավորման տարբեր գործիքների կիրառման արդյունքները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ջրային ռեսուրսների պահպանության քաղաքականության կատարելագործման, աղտոտման կանխարգելման տնտեսական խթանների ձևավորման, բնապահպանական ծախսերի արդյունավետ կառավարման և կայուն ջրօգտագործման ապահովման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել բնապահպան տնտեսագետների, ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետների, էկոլոգների, պետական կառավարման ոլորտի հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Տնտեսագիտություն

Տնտեսագիտական և բնապահպանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տնտեսական գործունեության էկոլոգիական հետևանքների գնահատման տեսական, մեթոդաբանական և գործնական հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տնտեսական զարգացման և շրջակա միջավայրի պահպանության փոխհարաբերությունները, բնական ռեսուրսների օգտագործման առանձնահատկությունները և տնտեսական գործունեության արդյունքում առաջացող բնապահպանական ազդեցությունների գնահատման հիմնական սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արդյունաբերության, էներգետիկայի, գյուղատնտեսության, հանքարդյունաբերության և տնտեսական այլ ոլորտների գործունեության հնարավոր ազդեցություններին օդի, ջրային ռեսուրսների, հողային համակարգերի և կենսաբազմազանության վրա։ Վերլուծվում են շրջակա միջավայրին հասցվող վնասի տնտեսական գնահատման մեթոդները, էկոլոգիական ծախսերի հաշվարկման մոտեցումները, բնապահպանական ռիսկերի բացահայտման և տնտեսական որոշումների ընդունման գործընթացներում դրանց հաշվառման հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են բնապահպանական ազդեցության գնահատման իրավական և կազմակերպական մեխանիզմները, պետական կարգավորման գործիքները, տնտեսական խթանների կիրառման հնարավորությունները և բնապահպանական պատասխանատվության ապահովման սկզբունքները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Հայաստանի Հանրապետության բնական ռեսուրսների կառավարման, շրջակա միջավայրի աղտոտման կանխարգելման, էկոլոգիական վնասների նվազեցման և բնապահպանական քաղաքականության արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները։ Անդրադարձ է կատարվում կայուն զարգացման սկզբունքների ներդրմանը, տնտեսական աճի և էկոլոգիական անվտանգության նպատակների համադրմանը, ինչպես նաև բնապահպանական ցուցանիշների կիրառմանը տնտեսական գործունեության արդյունավետության գնահատման գործընթացում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բնապահպանական տնտեսագիտության, էկոլոգիայի, բնական ռեսուրսների կառավարման, տնտեսական քաղաքականության և Հայաստանի Հանրապետության կայուն զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։