Կենսաբանություն - Մարդ 8

Աշխարհագրություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Թեհրան քաղաքի շրջակա տարածքներում ստորերկրյա ջրերի քիմիական աղտոտման հիմնախնդրի ուսումնասիրությանը և դրա նվազեցմանն ուղղված բնապահպանական միջոցառումների գնահատմանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում ստորերկրյա ջրերի որակի վրա ազդող բնական և մարդածին գործոններն են, ինչպես նաև աղտոտիչների ձևավորման, տարածման և ստորերկրյա ջրային համակարգերում կուտակման գործընթացները։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել քաղաքային և արդյունաբերական գործունեության, գյուղատնտեսության, կենցաղային և արտադրական կեղտաջրերի, թափոնների կուտակման, հողօգտագործման և ոռոգման ազդեցությունները ջրային ռեսուրսների քիմիական կազմի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ստորերկրյա ջրերում տարբեր քիմիական բաղադրիչների և աղտոտիչների պարունակության գնահատմանը, դրանց տարածական բաշխմանը և հնարավոր աղբյուրների բացահայտմանը։ Թեմայի կարևոր կողմերից է նաև ջրային ռեսուրսների նկատմամբ մարդածին ճնշման և տարածաշրջանի բնական պայմանների փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ ստորերկրյա ջրերի վերականգնման սահմանափակ հնարավորությունները կարող են խորացնել երկարատև աղտոտման հետևանքները։ Աշխատանքը դիտարկում է աղտոտման նվազեցման և կանխարգելման հնարավոր միջոցառումներ՝ կեղտաջրերի արդյունավետ մաքրում, աղտոտման աղբյուրների վերահսկում, թափոնների պատշաճ կառավարում, հողերի և ջրերի մոնիթորինգ, աղտոտված տարածքների վերականգնում և ստորերկրյա ջրային պաշարների կայուն օգտագործման մեխանիզմների ներդրում։ Կարևոր նշանակություն է տրվում նաև բնապահպանական մշտադիտարկման համակարգերի կատարելագործմանը և ջրի որակի փոփոխությունների ժամանակին հայտնաբերմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս կանխարգելիչ միջոցներ ձեռնարկել մինչև աղտոտման ավելի լայն տարածումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հիմք հանդիսանալ Թեհրանի շրջակա տարածքների ստորերկրյա ջրերի պահպանությանն ուղղված համալիր բնապահպանական քաղաքականության մշակման համար՝ համադրելով աղտոտման կանխարգելումը, ջրային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարումը և երկարաժամկետ էկոլոգիական անվտանգության ապահովումը։

Ինֆորմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է ոչ գծային բազմաչափ կարգավորման համակարգերի բացարձակ կայունության ուսումնասիրությանը՝ բնութագրական փոխանցման ֆունկցիաների մեթոդի կիրառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում այն բարդ կառավարման համակարգերն են, որոնցում միաժամանակ առկա են մի քանի փոխկապակցված մուտքային և ելքային ազդանշաններ, իսկ համակարգի դինամիկան նկարագրվում է ոչ գծային կախվածություններով։ Նման համակարգերի կայունության վերլուծությունը կարևոր խնդիր է, քանի որ ոչ գծային տարրերի առկայությունը կարող է հանգեցնել հավասարակշռության վիճակի փոփոխության, տատանողական ռեժիմների առաջացման կամ համակարգի անկայուն վարքագծի։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում է բացարձակ կայունության գաղափարը, որը հնարավորություն է տալիս գնահատել համակարգի կայունությունը ոչ գծային բնութագրերի որոշակի դասի համար՝ առանց յուրաքանչյուր կոնկրետ ոչ գծային ֆունկցիայի առանձին մանրամասն լուծման։ Բնութագրական փոխանցման ֆունկցիաների մեթոդը դիտարկվում է որպես համակարգի կայունության անհրաժեշտ պայմանների և չափանիշների ստացման գործիք՝ հաշվի առնելով ինչպես գծային, այնպես էլ ոչ գծային բաղադրիչների փոխազդեցությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բազմաչափ համակարգերի մաթեմատիկական նկարագրությունը, որտեղ կառավարման յուրաքանչյուր ալիքի փոփոխությունը կարող է ազդել մյուս ալիքների վրա։ Այդ պատճառով անհրաժեշտ է ուսումնասիրել համակարգի ամբողջական կառուցվածքը, փոխկապակցված փոխանցման ֆունկցիաները և դրանց ազդեցությունը կայունության վրա։ Աշխատության մեջ կարող են կիրառվել համալիր փոփոխականի տեսության, մատրիցային փոխանցման ֆունկցիաների, հաճախականային վերլուծության, բնութագրական հավասարումների և կայունության մաթեմատիկական չափանիշների մեթոդներ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այն պայմանների որոշմանը, որոնց դեպքում համակարգը պահպանվում է կայուն՝ արտաքին ազդեցությունների, պարամետրերի փոփոխությունների կամ թույլատրելի ոչ գծային բնութագրերի առկայության պայմաններում։ Նման մոտեցումը կարևոր է կառավարման համակարգերի հուսալիության գնահատման համար, քանի որ իրական տեխնիկական համակարգերի պարամետրերը կարող են տատանվել, իսկ ոչ գծային երևույթները՝ փոխել համակարգի դինամիկ արձագանքը։ Ստացված տեսական արդյունքները կարող են օգտագործվել կառավարման համակարգերի նախագծման, կայունության սահմանների որոշման, կարգավորիչների պարամետրերի ընտրության և համակարգերի աշխատանքի հուսալիության բարձրացման նպատակով։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ավտոմատ կառավարման տեսության մասնագետներին, համակարգերի և կառավարման ինժեներներին, կիրառական մաթեմատիկոսներին, կիբեռնետիկներին, ռոբոտատեխնիկայի և ավտոմատացման ոլորտի հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողներին։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է սոցիալ-տնտեսական պայմանների և հղիության ու ծննդաբերության ընթացքի միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունների ուսումնասիրությանը տվյալ տարածաշրջանում բնակվող կանանց շրջանում։ Հետազոտության կենտրոնում այն սոցիալական, ժողովրդագրական և տնտեսական գործոններն են, որոնք կարող են առնչվել մայրական առողջության, հղիության ընթացքի և ծննդաբերության արդյունքների տարբերություններին։ Դիտարկվում են ընտանիքի սոցիալ-տնտեսական վիճակը, կրթական մակարդակը, զբաղվածությունը, բնակության պայմանները, բժշկական ծառայությունների հասանելիությունը, սոցիալական աջակցությունը և առողջապահական տեղեկացվածությունը՝ որպես վերարտադրողական առողջության վրա հնարավոր ազդեցություն ունեցող պայմաններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նախածննդյան բժշկական հսկողության հասանելիության և կանոնավորության նշանակությանը, քանի որ ժամանակին իրականացվող մասնագիտական վերահսկումը հնարավորություն է տալիս գնահատել հղիության ընթացքը և անհրաժեշտության դեպքում կազմակերպել համապատասխան բժշկական աջակցություն։ Քննվում է նաև սոցիալական միջավայրի և հոգեբանական ծանրաբեռնվածության հնարավոր կապը հղիության ընթացքի հետ՝ հաշվի առնելով, որ առողջական արդյունքները սովորաբար պայմանավորված են կենսաբանական, բժշկական և սոցիալական բազմաթիվ գործոնների համակցությամբ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել տարբեր սոցիալ-տնտեսական խմբերի տվյալները՝ պարզելու համար, թե արդյոք նկատվում են տարբերություններ հղիության հսկողության, ծննդաբերության ընթացքի և մայրական ու նորածնային առողջությունը բնութագրող ցուցանիշների միջև։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում առողջապահական անհավասարությունների խնդիրը և այն հանգամանքների ուսումնասիրությունը, որոնք կարող են սահմանափակել որակյալ բժշկական ծառայություններից օգտվելու հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ընտանիքի և համայնքի աջակցության, առողջապահական կրթության և կանխարգելիչ ծառայությունների նշանակությանը։ Նման ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել մայրական և վերարտադրողական առողջության խնդիրների առավել ամբողջական ընկալմանը՝ բժշկական ցուցանիշները դիտարկելով սոցիալական միջավայրի հետ փոխկապակցված։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մանկաբարձության, հանրային առողջության, սոցիալական բժշկության և բժշկական ժողովրդագրության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել սոցիալ-տնտեսական պայմանների և մայրական առողջության ցուցանիշների միջև հնարավոր կապերը։

Պատմություն

Հայագիտական և պատմամշակութային բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Գեղամա երկրում VIII–XIX դարերի ընթացքում ձևավորված ու գործած գրչության կենտրոնների պատմության, գործունեության և մշակութային նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տարբեր ժամանակաշրջաններում ձեռագրերի ընդօրինակման, ստեղծման, պահպանման և տարածման հետ կապված գործընթացները, ինչպես նաև այդ գործում եկեղեցական ու կրթական հաստատությունների ունեցած դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրչության կենտրոնների տեղադրությանը, գրիչների, ծաղկողների և ձեռագրաստեղծ այլ վարպետների գործունեությանը, ձեռագրերի հիշատակարաններին ու դրանց հաղորդած պատմական տեղեկություններին։ Վերլուծվում են ձեռագրերի բովանդակային, գրչագրական և գեղարվեստական առանձնահատկությունները՝ դրանք դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանի հոգևոր ու մշակութային կյանքի համատեքստում։ Քննարկվում են նաև տարբեր կենտրոնների միջև մշակութային կապերը, ձեռագրական ավանդույթների շարունակականությունը և դրանց զարգացման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու տարածաշրջանի դերի մասին հայ ձեռագրական մշակույթի պահպանման և զարգացման գործում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայագիտության, ձեռագրագիտության, միջնադարագիտության, պատմության և հայկական մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Լեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է անգլալեզու գիտաֆանտաստիկ գրականության դիսկուրսի լեզվաոճական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ բանականի և երևակայականի փոխհարաբերության համատեքստում։ Քննարկվում են գիտաֆանտաստիկ ստեղծագործությունների լեզվական կառուցվածքը, ոճական արտահայտչամիջոցները, բառապաշարի առանձնահատկությունները և գեղարվեստական խոսքի կազմակերպման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գիտական մտածողության և երևակայական պատկերացումների համադրմանը, որոնց միջոցով ձևավորվում են գիտաֆանտաստիկ գրականությանը բնորոշ գեղարվեստական աշխարհները։ Ուսումնասիրվում են գիտական տերմինաբանության, նորաբանությունների, փոխաբերությունների և լեզվական այլ միջոցների կիրառման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց դերը ստեղծագործությունների իմաստային և գեղագիտական բովանդակության ձևավորման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում իրականության և երևակայության սահմանների լեզվական արտահայտմանը, գիտական հավանականության և գեղարվեստական պայմանականության փոխազդեցությանը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ժամանակակից լեզվաբանության, ոճագիտության և գրական դիսկուրսի ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով գիտաֆանտաստիկ տեքստերի լեզվական ու իմաստաբանական առանձնահատկությունների առավել խորքային ընկալմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, գրականագետների, թարգմանիչների, բանասիրության ուսանողների և գիտաֆանտաստիկ գրականությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Գրականություն

Այս ժողովածուն նվիրված է Իվան Բալակիրևին՝ ռուս կայսր Պետրոս Մեծի արքունիքի հետ կապվող հայտնի պալատական կատակասերին, որի անունը հետագայում լայնորեն տարածվել է զվարճալի պատմությունների և սրամիտ խոսքերի շնորհիվ։ Պալատական կատակասերների կերպարները կարևոր տեղ են զբաղեցրել եվրոպական և ռուսական մշակութային ավանդույթներում․ նրանց վերագրվող պատմություններում հումորը հաճախ ծառայել է հասարակական հարաբերությունները ներկայացնելու, իշխանավորների վարքագծի շուրջ ակնարկներ անելու և մարդկային թերությունները ծաղրելու նպատակին։ Բալակիրևի անվան շուրջ ձևավորված զվարճապատումները կապվում են Պետրոս Մեծի ժամանակաշրջանի արքունական կյանքի մասին հետագա պատկերացումների հետ և արտացոլում են հետաքրքրությունը կայսերական միջավայրի սովորույթների ու կատակային մշակույթի նկատմամբ։ Այսպիսի պատմություններում սրամտությունը, բառախաղը և անսպասելի պատասխանները դառնում են պատմողական հիմնական միջոցներ՝ ընթերցողին զվարճացնելու և միաժամանակ մարդկային բնավորության տարբեր կողմերը բացահայտելու համար։ Ժողովածուն հետաքրքրություն է ներկայացնում ռուսական ժողովրդական ու պալատական անեկդոտների պատմության, Պետրոս Մեծի դարաշրջանի մշակութային ընկալումների և հումորային գրականության զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև հայերեն թարգմանական գրականության պատմությամբ և 19-րդ դարի ընթերցանության մշակույթով հետաքրքրվողներին։