Պայման արտահայտող կառույցների իմաստագործառական առանձնահատկությունները ժամանակակից անգլերենում

Ֆիզիկա

Ֆիզիկա աշխատությունը բնական գիտությունների հիմնարար ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է ֆիզիկական աշխարհի հիմնական օրենքներն ու երևույթները՝ ընդգրկելով մեխանիկայի, մոլեկուլային ֆիզիկայի, ջերմադինամիկայի, էլեկտրամագնիսականության, օպտիկայի և ժամանակակից ֆիզիկայի հիմնական բաժինները, այն բացատրում է նյութի կառուցվածքը, շարժման և փոխազդեցությունների օրինաչափությունները, էներգիայի պահպանման և փոխակերպման սկզբունքները, ինչպես նաև բնության տարբեր երևույթների մաթեմատիկական նկարագրությունը, գիրքը համադրում է տեսական բացատրությունները, փորձարարական օրինակները և խնդիրների լուծման մեթոդները՝ նպաստելով գիտական մտածողության, վերլուծական ունակությունների և բնագիտական աշխարհայացքի ձևավորմանը, միաժամանակ այն ծառայում է որպես հիմք հետագա ինժեներական, տեխնիկական և բնական գիտությունների խորացված ուսումնասիրության համար։

Փիլիսոփայություն

Գիրքը՝ «Փիլիսոփայության դասընթաց», հեղինակը Սարգսյան Ա., հանդիսանում է ուսումնական ձեռնարկ, որը ներկայացնում է փիլիսոփայության հիմնական բաժինները, հասկացությունները և պատմական զարգացման փուլերը։ Այն ընդգրկում է փիլիսոփայության որպես գիտության էությունը, նրա առարկան և մեթոդաբանությունը, ինչպես նաև աշխարհի, մարդու և գիտակցության վերաբերյալ հիմնական փիլիսոփայական հարցադրումները։ Գրքում մանրամասն քննարկվում են լինելու և մտածողության, նյութի և գիտակցության փոխհարաբերության հիմնախնդիրները, ճանաչողության տեսությունները, ճշմարտության ըմբռնումները և գիտական իմացության ձևերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված փիլիսոփայության պատմական զարգացմանը՝ հին փիլիսոփայական դպրոցներից մինչև ժամանակակից ուղղություններ, ինչպես նաև հիմնական ուղղություններին՝ մատերիալիզմ, իդեալիզմ, էքզիստենցիալիզմ և այլն։ Ներառված են նաև հասարակության փիլիսոփայական վերլուծությունը, մարդու գոյության իմաստի հարցերը և արժեքների համակարգը։ Այս աշխատությունը նախատեսված է ուսանողների, դասախոսների և փիլիսոփայությամբ հետաքրքրված ընթերցողների համար՝ նպաստելով փիլիսոփայական մտածողության համակարգված և խորքային ընկալմանը։

Այլ առարկաներ

Այս աշխատությունը նվիրված է Կարսում իրականացված հնագիտական պեղումների արդյունքների և այդ ընթացքում հայտնաբերված IX դարի հայկական արձանագրության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ Կարսը վաղ միջնադարում եղել է Վանանդ գավառի և Շիրակի տարածաշրջանի կարևորագույն ռազմաքաղաքական կենտրոններից մեկը, իսկ IX–X դարերում աստիճանաբար վերածվել է Բագրատունյաց Հայաստանի նշանակալի կենտրոնի։ Աշխատության առանցքում դրված հնագիտական նյութի և վիմագրական աղբյուրի համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ պատկերացում կազմել քաղաքի պատմական զարգացման, իշխանական տների հարաբերությունների և IX դարի վերջի քաղաքական իրադարձությունների վերաբերյալ։ Կարսի միջնաբերդը և քաղաքի ռազմավարական դիրքը նրան առանձնահատուկ նշանակություն էին հաղորդում, քանի որ այն վերահսկում էր Շիրակի մատույցները և կարևոր դեր ուներ տարածաշրջանի պաշտպանական համակարգում։ IX դարի վերջին Կարսը կապված էր Վանանդի հին իշխանական տոհմի և Բագրատունիների միջև իշխանության վերադասավորումների հետ։ 888 թվականին Վանանդի իշխան Սահակ Մլեհի ապստամբությունից հետո Վանանդը Կարսով միացվեց Բագրատունիների տիրույթներին, իսկ Աբաս սպարապետը Կարսն ամրացրեց և այնտեղ պալատ կառուցեց՝ քաղաքը դարձնելով հայոց սպարապետների նստավայր։ Հնագիտական պեղումների նշանակությունը հենց այս պատմական միջավայրի նյութական վկայությունները բացահայտելու մեջ է։ Պեղումների միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել քաղաքի կառուցապատումը, պաշտպանական կառույցները, եկեղեցական և աշխարհիկ շինությունները, շինարարական տեխնիկան, օգտագործված նյութերը և տարբեր ժամանակաշրջանների մշակութային շերտերի փոխհարաբերությունը։ Նման նյութերը լրացնում են գրավոր աղբյուրները և թույլ են տալիս վերականգնել քաղաքի պատմական կերպարը ոչ միայն մատենագիտական հիշատակությունների, այլև անմիջական նյութական վկայությունների հիման վրա։ Աշխատության առանձնահատուկ արժեքը կապված է հայտնաբերված հայկական արձանագրության հետ։ Արձանագրությունը հայտնաբերվել է 1917 թվականին Կարսում՝ Սուրբ Առաքելոց Կաթողիկեի շենքի մոտ, և ըստ հետազոտական աղբյուրների՝ այն հայտնաբերել է Ս. Վ. Տեր-Ավետիսյանը։ Արձանագրության բովանդակությունը վերաբերում է Ատրներսեհի դստերը և Աբաս Հայոց սպարապետի կնոջը, դրանով իսկ կարևոր տեղեկություն հաղորդելով IX դարի վերջի իշխանական տոհմերի ազգակցական կապերի մասին։ Վիմագրական այս վկայությունը հատկապես արժեքավոր է պատմական անձանց նույնականացման և նրանց փոխհարաբերությունների վերականգնման տեսանկյունից։ Արձանագրության միջոցով հնարավոր է լրացնել պատմիչների հաղորդած տեղեկությունները և ավելի հստակեցնել Բագրատունիների ու հարակից իշխանական տների միջև գոյություն ունեցած ամուսնական ու քաղաքական կապերը։ Ատրներսեհի դստեր՝ Աբաս սպարապետի կնոջ լինելը կարևոր փաստ է, քանի որ այն վկայում է ոչ միայն ընտանեկան կապի, այլև ժամանակաշրջանի քաղաքական հարաբերությունների բնույթի մասին։ Հետագա պատմական աղբյուրներում նույնպես հիշատակվում է Ատրներսեհի և Աբասի փոխհարաբերությունների բարդ քաղաքական համատեքստը։ Աշխատությունը կարող է դիտարկվել նաև որպես պատմական աղբյուրագիտության օրինակ, որտեղ հնագիտական նյութը և վիմագրական տվյալը համադրվում են մատենագիտական աղբյուրների հետ։ Այս մեթոդը հնարավորություն է տալիս ստուգել կամ լրացնել պատմիչների տեղեկությունները, ճշգրտել անձանց անունները, տոհմական պատկանելությունը, պաշտոնները և պատմական իրադարձությունների ժամանակագրությունը։ Հատկապես վաղ միջնադարի ուսումնասիրության համար նման արձանագրությունները մեծ արժեք ունեն, քանի որ դրանք հաճախ ստեղծվել են հենց ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանում և անմիջականորեն կապված են կոնկրետ անձանց, շինությունների կամ իրադարձությունների հետ։ Կարսի պատմական նշանակությունը հետագայում ևս շարունակվել է․ X դարի առաջին կեսին քաղաքը դարձավ Բագրատունյաց թագավորության կարևոր կենտրոն, իսկ 929 թվականին Աբաս թագավորը այն դարձրեց թագավորանիստ և ամրացրեց միջնաբերդը։ 930–940 թվականներին այնտեղ կառուցվեց Սուրբ Առաքելոց եկեղեցին, իսկ 961 թվականին Աշոտ Գ Ողորմածը արքունիքը տեղափոխեց Անի։ Այս հետագա զարգացումների ֆոնին IX դարի արձանագրությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է քաղաքի՝ որպես Բագրատունյաց իշխանական կենտրոնի ձևավորման վաղ փուլի ուսումնասիրության համար։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ արձանագրությունը կարող է ծառայել որպես քաղաքական պատմության, տոհմաբանության և միջնադարյան հայկական վիմագրության ուսումնասիրության աղբյուր։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու իշխանական տիտղոսների կիրառությունը, ամուսնական դաշինքների դերը, Բագրատունյաց տոհմի ներքին հարաբերությունները և տարածաշրջանի իշխանական համակարգը։ Միաժամանակ պեղումների նյութերը կարող են պատկերացում տալ Կարսի քաղաքային մշակույթի և ճարտարապետական միջավայրի մասին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը Կարսի հնագիտական ուսումնասիրությունը և IX դարի հայկական արձանագրության հայտնաբերումն ու վերլուծությունը միավորում է մեկ պատմահնագիտական խնդրի շուրջ՝ բացահայտելու քաղաքի վաղ միջնադարյան նշանակությունը, Բագրատունյաց ժամանակաշրջանի քաղաքական ու տոհմական հարաբերությունները և նյութական ու վիմագրական աղբյուրների միջոցով լրացնելու Կարսի պատմության վերաբերյալ առկա գիտելիքները։

Գրականություն

Heracles-ի ծնունդն ու դաստիարակությունը կապված են հին հունական դիցաբանության ամենահայտնի պատմություններից մեկի հետ, որտեղ նա ներկայացվում է որպես Զևսի և Ալքմենեի որդի։ Զևսը, ցանկանալով ունենալ ուժեղ հերոս որդի, մոտեցել է Alcmene-ին՝ Ամֆիտրիոնի կնոջը՝ ստանալով Ամֆիտրիոնի կերպարը, ինչի արդյունքում ծնվել է Հերակլեսը, ով արդեն մանկուց առանձնանում էր իր արտասովոր ուժով և աստվածային ծագմամբ։ Սակայն Հերայի՝ Զևսի կնոջ նախանձը պատճառ է դարձել, որ նա դեռ օրորոցում փորձի սպանել երեխային՝ ուղարկելով երկու օձ, սակայն Հերակլեսը խեղդել է նրանց՝ ցույց տալով իր գերբնական ուժը։ Նրա դաստիարակությունը իրականացվել է տարբեր ուսուցիչների կողմից՝ ովքեր նրան սովորեցրել են երաժշտություն, մարտարվեստ, նետաձգություն և կառքի վարում, իսկ նրա խնամքի մեջ մեծ դեր են ունեցել նաև ռազմական և բարոյական դաստիարակները, որոնք ձևավորել են նրան որպես ապագա հերոս։ Սակայն նրա կյանքը միշտ ուղեկցվել է Հերայի թշնամանքով, որը հետագայում էլ նրան բերել է ծանր փորձությունների և հայտնի «տասներկու սխրանքների» ճանապարհին։ Հերակլեսի մանկությունն ու դաստիարակությունը ընդգծում են նրա երկակի բնույթը՝ որպես թե՛ աստվածային, թե՛ մարդկային հատկություններով օժտված հերոս, որի կերպարը դարձել է ուժի, դիմացկունության և հերոսության խորհրդանիշ հին հունական մշակույթում։

Մշակույթ

Այս մատենագիտական տեղեկատուն նվիրված է ՀԽՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակությունների համակարգված ներկայացմանը և ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատվության ապահովմանը։ Այն նպատակ ունի մեկտեղել տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող հրատարակությունների մասին տեղեկությունները՝ ընթերցողներին, մասնագետներին և հետազոտողներին հնարավորություն տալով հետևելու նոր գրականության առաջացմանն ու շրջանառությանը։ Տեղեկատուի շրջանակում կարող են ընդգրկվել արվեստագիտությանը, գրականությանը, թատրոնին, երաժշտությանը, կերպարվեստին, ճարտարապետությանը, կինոյին, ժողովրդական արվեստին, մշակութային ժառանգությանը և մշակութային կյանքի այլ ոլորտներին վերաբերող գրքեր, ժողովածուներ, հոդվածներ, կատալոգներ և այլ հրատարակություններ։ Նյութերի մատենագիտական նկարագրությունը հնարավորություն է տալիս նույնականացնել համապատասխան հրատարակությունները և դրանք օգտագործել մասնագիտական, գիտական, կրթական կամ տեղեկատվական նպատակներով։ Հատուկ նշանակություն ունի ընթացիկ տեղեկատուի պարբերական բնույթը, քանի որ այն ապահովում է տվյալ ժամանակահատվածում լույս տեսած գրականության վերաբերյալ տեղեկատվության օպերատիվ հավաքագրում և փոխանցում։ Աշխատությունը կարող է արտացոլել ինչպես Հայաստանի մշակութային կյանքի ուսումնասիրությանը, այնպես էլ արվեստի առանձին ճյուղերի զարգացմանը, մշակութային հաստատությունների գործունեությանը և հայ մշակույթի գործիչների ստեղծագործական ժառանգությանը վերաբերող հրատարակությունները։ Մատենագիտական նյութի համակարգված դասավորությունը հեշտացնում է անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումը և հնարավորություն է տալիս հետազոտողին արագորեն կողմնորոշվել համապատասխան թեմատիկ գրականության շրջանակում։ Տեղեկատուն արժեքավոր է նաև գրադարանային և տեղեկատվական սպասարկման տեսանկյունից, քանի որ կարող է օգտագործվել մատենագիտական հարցումների, գրականության ընտրության, թեմատիկ ցուցակների կազմման և հետազոտական աշխատանքների տեղեկատվական ապահովման համար։ Այն կարող է ծառայել որպես սկզբնական աղբյուրագիտական հիմք մշակույթի և արվեստի պատմության տարբեր հարցերի ուսումնասիրության ժամանակ՝ միաժամանակ արտացոլելով տվյալ ժամանակաշրջանի հրատարակչական և գիտամշակութային ակտիվությունը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, գրականագետների, երաժշտագետների, թատրոնի և կինոյի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, պատմաբանների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան ոլորտներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Lեզվաբանություն

Այս աշխատությունը վերաբերում է ժամանակակից անգլերենում միջանձնյա հակամարտության խոսքային դրսևորումների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով լեզվաբանության, պրագմատիկայի և սոցիալլեզվաբանության փոխկապակցված խնդիրները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել այն լեզվական միջոցները, ռազմավարությունները և խոսքային վարքագծի ձևերը, որոնց միջոցով արտահայտվում են կոնֆլիկտային իրավիճակներ միջանձնյա հաղորդակցության ընթացքում՝ ինչպես առօրյա խոսքում, այնպես էլ մեդիա և պաշտոնական հաղորդակցական միջավայրերում։ Ուսումնասիրվում են հակամարտության արտահայտման հիմնական լեզվական ձևերը՝ ուղղակի և անուղղակի խոսքային ակտեր, հեգնանք, սարկազմ, մեղադրական և պաշտպանողական կառուցվածքներ, ինչպես նաև գնահատողական բառապաշարի կիրառումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում խոսքային ռազմավարություններին՝ դեմքի պահպանման (face-saving) և դեմքի սպառնալիքի (face-threatening) ակտերի տեսության շրջանակում, որոնք բացատրում են հաղորդակցության մեջ լարվածության և հակադրության դրսևորումները։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է մշակութային և սոցիալական գործոնների ազդեցությունը կոնֆլիկտային խոսքի ձևավորման վրա՝ ներառյալ իշխանական հարաբերությունները, սոցիալական հեռավորությունը և հաղորդակցական համատեքստը։ Միաժամանակ վերլուծվում են տարբեր խոսքային ժանրերում հակամարտության դրսևորման առանձնահատկությունները՝ զրույց, բանավեճ, սոցիալական ցանցեր և լրատվական դիսկուրս։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է ժամանակակից լեզվաբանության և հաղորդակցական տեսության ոլորտում՝ նպաստելով միջանձնյա հակամարտության լեզվական մեխանիզմների ավելի խորքային ըմբռնմանը։