Սոցիալական մանկավարժություն

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է արևային էներգիայի կիրառմամբ մանրահատ բետոնե քարի արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացների մշակմանն ու կատարելագործմանը։ Գրքում ուսումնասիրվում են արևային էներգիայի օգտագործման հնարավորությունները շինանյութերի արտադրության տարբեր փուլերում՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել էներգետիկ ծախսերը, բարձրացնել արտադրության արդյունավետությունը և ապահովել բնապահպանական կայունություն։ Ներկայացվում են մանրահատ բետոնե քարի բաղադրության, պատրաստման, կարծրացման և որակի ձևավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև արևային ջերմային ռեսուրսների ազդեցությունը նյութի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների վրա։ Հեղինակը վերլուծում է տեխնոլոգիական ռեժիմները, արտադրական գործընթացների օպտիմալացման մեթոդները և էներգախնայող լուծումները, որոնք կարող են կիրառվել շինարարական արդյունաբերությունում։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև պատրաստի արտադրանքի ամրության, դիմացկունության և շահագործական հատկանիշների բարելավման ուղիները, ինչպես նաև արևային էներգիայի կիրառման տնտեսական և էկոլոգիական առավելությունները։

Պատմություն

Այս գիրքը ուսումնասիրում է Նախիջևանյան հիմնահարցը 1920–1921 թվականներին՝ ընդգրկելով տարածաշրջանի քաղաքական կարգավիճակի շուրջ ծավալված պատմական գործընթացները։ Գրքում վերլուծվում են Առաջին Հանրապետության անկման, խորհրդային իշխանության հաստատման և տարածաշրջանային ուժերի՝ Հայաստանի, Ադրբեջանի, Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև ձևավորված բարդ հարաբերությունները։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև միջազգային դիվանագիտական զարգացումներին, որոնք ազդեցություն են ունեցել Նախիջևանի վերջնական կարգավիճակի ձևավորման վրա, մասնավորապես Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրերի համատեքստում։ Նյութում ներկայացվում են պատմական աղբյուրներ և փաստաթղթային տվյալներ՝ լուսաբանելով տարածքային վեճերի, քաղաքական որոշումների և ռազմավարական շահերի փոխազդեցությունը։ Գիրքը կարևոր ներդրում է Հարավային Կովկասի պատմության և հայ-թուրքական-ադրբեջանական հարաբերությունների ուսումնասիրության մեջ։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է կրտսեր դպրոցականների երաժշտական մշակույթի ձևավորման և զարգացման գործընթացի ուսումնասիրմանը՝ բացահայտելով այն մանկավարժական պայմաններն ու մեթոդական մոտեցումները, որոնք նպաստում են երեխաների երաժշտական կարողությունների, գեղագիտական ճաշակի և մշակութային արժեքների ձևավորմանը։ Գրքում քննարկվում են երաժշտական դաստիարակության տեսական հիմքերը, տարիքային հոգեբանական առանձնահատկությունները և երաժշտության ազդեցությունը երեխայի հուզական, ճանաչողական ու ստեղծագործական զարգացման վրա։ Հեղինակը վերլուծում է երաժշտության ուսուցման կազմակերպման արդյունավետ ձևերը, դասավանդման մեթոդները, երգեցողության, երաժշտալսողական ունակությունների և ստեղծագործական ակտիվության զարգացման միջոցները։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դպրոցական միջավայրի, ուսուցչի մասնագիտական պատրաստվածության, կրթական ծրագրերի և արտադասարանական գործունեության դերին՝ որպես երաժշտական մշակույթի զարգացման կարևոր պայմանների։ Ներկայացվում են հետազոտական տվյալներ, մանկավարժական փորձի արդյունքներ և գործնական առաջարկություններ, որոնք ուղղված են երաժշտական կրթության որակի բարձրացմանը և երեխաների բազմակողմանի զարգացմանը։ Գիրքը կարևորում է երաժշտության նշանակությունը անձի արժեքային համակարգի, գեղարվեստական ընկալումների և մշակութային ինքնագիտակցության ձևավորման գործում՝ դիտարկելով այն որպես կրթության և դաստիարակության անբաժանելի բաղադրիչ։ Աշխատությունը նախատեսված է մանկավարժների, տարրական դասարանների ուսուցիչների, երաժշտության դասավանդողների, կրթության կազմակերպիչների, ուսանողների և մանկավարժական գիտությունների ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է դիմեթիլսուլֆօքսիդի և դիէթիլսուլֆօքսիդի հիմքով լուծույթների ֆիզիկաքիմիական հատկությունների համակարգված ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով նիտրիլային խմբեր պարունակող միացություններին։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է, թե ինչպես են այդ միացությունների կառուցվածքը, լուծիչի բնույթը, բաղադրությունը և փոխազդեցությունները ազդում լուծույթների ֆիզիկական ու քիմիական վարքագծի վրա։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են մոլեկուլների միջև միջմոլեկուլային փոխազդեցությունների, լուծման գործընթացների, ասոցիացիայի երևույթների և լուծույթների կառուցվածքային առանձնահատկությունների բացահայտման համար։ Դիմեթիլսուլֆօքսիդը և դիէթիլսուլֆօքսիդը բևեռային օրգանական լուծիչներ են, որոնք կարող են էապես փոխել լուծված նյութերի հատկությունները՝ պայմանավորված իրենց բևեռայնությամբ, էլեկտրոնադոնոր հատկություններով և տարբեր բնույթի մասնիկների հետ փոխազդելու ունակությամբ։ Նիտրիլային խմբեր պարունակող միացությունների ուսումնասիրությունը հատկապես հետաքրքիր է, քանի որ այդ խմբերի էլեկտրոնային կառուցվածքը և բևեռայնությունը կարող են պայմանավորել լուծիչի հետ արտահայտված փոխազդեցություններ և ազդեցություն ունենալ համակարգի հավասարակշռային ու թերմոդինամիկական բնութագրերի վրա։ Աշխատանքը կարող է ընդգրկել լուծույթների խտության, մածուցիկության, էլեկտրահաղորդականության, ջերմային կամ այլ ֆիզիկաքիմիական պարամետրերի ուսումնասիրություն և դրանց կախվածությունը բաղադրությունից ու ջերմաստիճանից՝ կախված հետազոտության կիրառված մեթոդաբանությունից։ Ստացված տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու լուծիչ–լուծված նյութ և լուծված նյութ–լուծված նյութ փոխազդեցությունների բնույթը, բացահայտելու լուծույթներում ընթացող կառուցվածքային փոփոխությունները և տեսականորեն մեկնաբանելու դիտարկվող օրինաչափությունները։ Ուսումնասիրությունն ունի ինչպես հիմնարար, այնպես էլ կիրառական նշանակություն, քանի որ նման տվյալները կարող են օգտակար լինել օրգանական և ֆիզիկական քիմիայի խնդիրների, նոր լուծույթային համակարգերի ուսումնասիրման, քիմիական սինթեզների պայմանների ընտրության և նիտրիլային միացությունների վարքագծի կանխատեսման համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է 1988-1990 թվականներին Խորհրդային Ադրբեջանի տարածքում հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված բռնությունների և զանգվածային ոճրագործությունների քաղաքականության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում այդ ժամանակաշրջանի քաղաքական և հասարակական զարգացումներն են, դրանց ազդեցությունը հայ բնակչության անվտանգության, իրավունքների և կենսապայմանների վրա, ինչպես նաև բռնությունների կազմակերպման, տարածման և հետևանքների հարցերը։ Աշխատությունը դիտարկում է գործընթացները Խորհրդային Միության վերջին տարիների քաղաքական ճգնաժամի, ազգային-տարածքային հակասությունների սրման և հասարակական հարաբերությունների կտրուկ վատթարացման համատեքստում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հայ բնակչության նկատմամբ բռնությունների տարբեր դրսևորումներին, բնակչության տեղահանություններին, մարդկային կորուստներին, գույքային վնասներին և փախստականների առաջացման գործընթացին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև պետական և տեղական իշխանությունների, հասարակական-քաղաքական ուժերի ու իրավապահ կառույցների արձագանքի ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև այն հարցը, թե ինչ պայմաններում և ինչ մեխանիզմներով բռնությունները վերածվեցին զանգվածային բնույթ կրող գործողությունների։ Աշխատությունը փորձում է համադրել պատմական փաստերը, վկայությունները և առկա փաստաթղթային նյութերը՝ ձևավորելու ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանի հնարավորինս ամբողջական պատկեր։ Կարևորվում են նաև այդ իրադարձությունների ժողովրդագրական, սոցիալական և քաղաքական հետևանքները, մասնավորապես՝ հայ բնակչության բռնի տեղահանությունը և տարածաշրջանի հետագա զարգացումների վրա դրա ազդեցությունը։ Հետազոտությունը կարող է արժեքավոր լինել Խորհրդային Միության վերջին շրջանի պատմությամբ, հայ-ադրբեջանական հակամարտության պատմությամբ, ազգային հակամարտությունների, բռնությունների, տեղահանությունների և մարդու իրավունքների խնդիրներով զբաղվող պատմաբանների, քաղաքագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Բժշկություն

Աշխատանքը նվիրված է իշեմիկ սրտային հիվանդությամբ և ուղեկցող շաքարային դիաբետով հիվանդների սրտամկանի ֆունկցիայի գնահատմանը՝ սթրես-էխոկարդիոգրաֆիայի մեթոդի կիրառմամբ։ Հետազոտության նպատակն է բացահայտել սրտամկանի ֆունկցիոնալ վիճակի փոփոխությունները, գնահատել կորոնար արյան շրջանառության խանգարումների դրսևորումները և պարզել շաքարային դիաբետի ազդեցությունը սրտի կծկողականության ու ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությանը հարմարվելու հնարավորությունների վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են սրտամկանի կծկողականության, ձախ փորոքի սիստոլիկ և դիաստոլիկ ֆունկցիայի, պատերի շարժունակության և սրտի հեմոդինամիկ արձագանքի ցուցանիշները հանգստի և սթրեսային պայմաններում։ Սթրես-էխոկարդիոգրաֆիան հնարավորություն է տալիս գնահատելու այն փոփոխությունները, որոնք կարող են չարտահայտվել հանգստի պայմաններում, և հայտնաբերելու սրտամկանի իշեմիայի կամ ֆունկցիոնալ խանգարման վաղ նշաններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում իշեմիկ սրտային հիվանդության և շաքարային դիաբետի համակցված ազդեցությանը, քանի որ նյութափոխանակային խանգարումները կարող են նպաստել անոթային ախտահարման խորացմանը և սրտամկանի ֆունկցիոնալ պահուստի նվազմանը։ Աշխատանքը կարող է ներառել հիվանդների կլինիկական և գործիքային տվյալների համեմատական վերլուծություն, սթրես-թեստի ընթացքում արձանագրվող փոփոխությունների գնահատում և տարբեր կլինիկական խմբերի միջև սրտամկանի ֆունկցիոնալ ցուցանիշների համադրում։ Կարևորվում է նաև ստացված արդյունքների կապը հիվանդության ծանրության, դիաբետի տևողության և սրտանոթային բարդությունների ռիսկի հետ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել սրտամկանի ֆունկցիայի առավել վաղ և ճշգրիտ գնահատմանը, հիվանդների ռիսկի շերտավորմանը և բուժական մարտավարության ընտրության կատարելագործմանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հատկապես այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է բացահայտել թաքնված իշեմիկ փոփոխությունները և գնահատել սրտի ֆունկցիոնալ հնարավորությունները՝ նպաստելով հիվանդության ընթացքի կանխատեսման և սրտանոթային բարդությունների կանխարգելման արդյունավետ մոտեցումների մշակմանը։