Տարեգիրք: (ԶԼՄ արձագանքներ) 2011

Իրավաբանություն

Սահմանադրականության երաշխավորումը իրավական պետության կարևորագույն չափանիշներից է, որը նշանակում է, որ պետության բոլոր մարմինները, պաշտոնատար անձինք և քաղաքացիները գործում են Սահմանադրության հիման վրա և դրա սահմանած շրջանակներում։ Սահմանադրականությունը ապահովում է օրենքի գերակայությունը, այսինքն՝ Սահմանադրությունը հանդիսանում է բարձրագույն իրավական ուժ ունեցող փաստաթուղթ, որին պետք է համապատասխանեն բոլոր օրենքներն ու նորմատիվ ակտերը։ Իրավական պետությունում սահմանադրականության երաշխավորումը իրականացվում է մի շարք մեխանիզմներով՝ սահմանադրական վերահսկողության միջոցով, դատական անկախ համակարգով, իշխանությունների բաժանման սկզբունքով և մարդու հիմնարար իրավունքների պաշտպանությամբ։ Սահմանադրական դատարանը կամ համարժեք մարմինը վերահսկում է օրենքների և այլ իրավական ակտերի համապատասխանությունը Սահմանադրությանը՝ կանխելով հակասահմանադրական որոշումների կիրառումը։ Կարևոր դեր ունի նաև իշխանությունների բաժանման սկզբունքը՝ օրենսդիր, գործադիր և դատական իշխանությունների տարանջատումը, որը թույլ չի տալիս իշխանության կենտրոնացում և ապահովում է փոխադարձ վերահսկողություն։ Սահմանադրականության երաշխավորումը նաև նշանակում է մարդու իրավունքների և ազատությունների պաշտպանություն, քանի որ իրավական պետությունում մարդը և նրա իրավունքները համարվում են բարձրագույն արժեք։ Ժողովրդավարական գործընթացները, իրավական մշակույթը և հասարակության իրավագիտակցությունը նույնպես նպաստում են սահմանադրականության ամրապնդմանը։ Այսպիսով, սահմանադրականության երաշխավորումը իրավական պետության հիմքն է, որը ապահովում է օրենքի գերակայություն, պետական իշխանության սահմանափակում և քաղաքացիների իրավունքների արդյունավետ պաշտպանություն։

Պատմություն

Այս աշխատությունը վերաբերում է 1905–1907 թվականների ռուսական առաջին հեղափոխության վերաբերյալ գրականության պրոպագանդային՝ որպես մեթոդական և բիբլիոգրաֆիական նյութերի ժողովածու, ընդգծելով պատմագիտական, գաղափարախոսական և գրադարանագիտական մոտեցումների փոխկապակցվածությունը խորհրդային գիտական միջավայրում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է համակարգել և ներկայացնել այն գրականությունն ու մեթոդական ուղեցույցները, որոնք օգտագործվել են 1905–1907 թթ. հեղափոխության թեմայի ուսումնասիրության, դասավանդման և գաղափարական լուսաբանման համար։ Ուսումնասիրվում են հեղափոխության վերաբերյալ պատմագիտական աշխատությունները, կուսակցական և խորհրդային մեկնաբանությունները, ինչպես նաև դրանց տարածման և ընթերցողին հասանելի դարձնելու ձևերը գրադարանների և տեղեկատվական կենտրոնների միջոցով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պրոպագանդիստական գրականության դերին հասարակական գիտակցության ձևավորման գործընթացում, ինչպես նաև մեթոդական նյութերի նշանակությանը ուսումնական գործընթացում՝ դպրոցներում և բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է բիբլիոգրաֆիական աշխատանքի սկզբունքները՝ աղբյուրների ընտրություն, դասակարգում և թեմատիկ համակարգում, որոնք ապահովում են նյութի արդյունավետ օգտագործումը հետազոտական և կրթական նպատակներով։ Միաժամանակ վերլուծվում է խորհրդային պատմագրության գաղափարական շրջանակը և դրա ազդեցությունը հեղափոխության ընկալման վրա։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր աղբյուր է պատմագիտության և գրադարանագիտության համար՝ ներկայացնելով հեղափոխական թեմատիկ գրականության կազմակերպման և տարածման մեթոդական փորձը։

Տնտեսագիտություն

Բնակչության եկամուտները հանդիսանում են հասարակության սոցիալ-տնտեսական զարգացման կարևոր ցուցանիշներից մեկը, որը բնութագրում է մարդկանց նյութական ապահովվածության մակարդակը և կյանքի որակը։ Եկամուտները ներկայացնում են այն դրամական և նյութական միջոցների ամբողջությունը, որոնք մարդիկ ստանում են աշխատանքի, ձեռնարկատիրական գործունեության, սեփականության օգտագործման, սոցիալական վճարների և այլ աղբյուրների միջոցով։ Բնակչության եկամուտների մակարդակը մեծ ազդեցություն ունի սպառման, խնայողությունների, ներդրումների, կրթության և ընդհանուր կենսամակարդակի վրա։ Եկամուտների հիմնական տեսակներից են աշխատավարձը, ձեռնարկատիրական շահույթը, կենսաթոշակները, նպաստները, կրթաթոշակները, տոկոսները, վարձակալությունից ստացվող վճարները և սոցիալական այլ փոխանցումները։ Ամենատարածված եկամտի ձևը աշխատավարձն է, որը քաղաքացիները ստանում են իրենց աշխատանքի դիմաց։ Շուկայական տնտեսության պայմաններում եկամուտների ձևավորման վրա ազդում են աշխատանքի պահանջարկն ու առաջարկը, մասնագիտական որակավորումը, կրթության մակարդակը, աշխատանքի արտադրողականությունը և տնտեսական զարգացման աստիճանը։ Բնակչության եկամուտների աճը նպաստում է սպառողական պահանջարկի մեծացմանը, ինչը դրական ազդեցություն է ունենում տնտեսության զարգացման վրա։ Միևնույն ժամանակ եկամուտների անհավասար բաշխումը կարող է հանգեցնել սոցիալական անհավասարության և աղքատության խորացման։ Այդ պատճառով պետությունները իրականացնում են սոցիալական և հարկային քաղաքականություն՝ նպատակ ունենալով ապահովել եկամուտների արդար բաշխում և բնակչության սոցիալական պաշտպանություն։ Բնակչության եկամուտների մակարդակի գնահատման համար օգտագործվում են տարբեր տնտեսական ցուցանիշներ, որոնցից կարևոր են միջին աշխատավարձը, մեկ շնչին ընկնող եկամուտը, իրական եկամուտը և կենսամակարդակի ցուցանիշները։ Իրական եկամուտը ցույց է տալիս, թե բնակչությունը որքան ապրանք և ծառայություն կարող է ձեռք բերել իր ստացած գումարով՝ հաշվի առնելով գնաճի մակարդակը։ Եթե գների աճը գերազանցում է եկամուտների աճին, ապա բնակչության իրական եկամուտները նվազում են, ինչը բացասաբար է անդրադառնում կենսամակարդակի վրա։ Ժամանակակից պայմաններում բնակչության եկամուտների ձևավորման վրա մեծ ազդեցություն ունեն նաև գլոբալացման գործընթացները, աշխատանքի միջազգային շուկան, տեխնոլոգիական զարգացումը և տնտեսական ճգնաժամերը։ Շատ երկրներում կարևոր դեր ունեն նաև արտասահմանից ստացվող դրամական փոխանցումները, որոնք նպաստում են ընտանիքների ֆինանսական վիճակի բարելավմանը։ Բնակչության եկամուտների բարձրացումը համարվում է յուրաքանչյուր պետության սոցիալ-տնտեսական քաղաքականության կարևոր նպատակներից մեկը, քանի որ այն նպաստում է աղքատության կրճատմանը, սոցիալական կայունությանը և հասարակության բարեկեցության աճին:

Գրականություն

Հովհաննես Թումանյան․ Հեքիաթներ — հայ մեծանուն գրող և բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյան-ի ամենասիրված ստեղծագործություններից կազմված ժողովածու է, որը ներառում է ժողովրդական մտածողությամբ, բարոյական արժեքներով և խոր իմաստությամբ հարուստ հեքիաթներ։ Այս գիրքը համարվում է հայկական մանկական գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից մեկը, սակայն այն հետաքրքիր և ուսուցողական է ոչ միայն երեխաների, այլև մեծահասակների համար։ Թումանյանի հեքիաթները ստեղծված են հայ ժողովրդական բանահյուսության ավանդույթների հիման վրա և առանձնանում են պարզ, պատկերավոր ու երաժշտական լեզվով, որը հեշտությամբ գրավում է ընթերցողին։ Ժողովածուում ընդգրկված պատմությունները հաճախ ներկայացնում են բարու և չարի պայքարը, արդարության հաղթանակը, աշխատասիրության, ազնվության, ընկերասիրության և խելացիության կարևորությունը։ Հեղինակը կենդանիների, հասարակ մարդկանց, թագավորների ու կախարդական կերպարների միջոցով ստեղծում է աշխարհ, որտեղ յուրաքանչյուր պատմություն ունի դաստիարակչական և խոր բարոյական ենթատեքստ։ «Շունն ու կատուն», «Բարեկենդանը», «Անբան Հուռին», «Քաջ Նազարը» և մյուս հայտնի հեքիաթները ոչ միայն զվարճացնում են, այլ նաև սովորեցնում են գնահատել բարությունը, խոհեմությունը և մարդկային հարաբերությունների արժեքը։ Թումանյանի ստեղծագործություններում հաճախ զգացվում է հայկական գյուղական կյանքի շունչը, ժողովրդի կենցաղը, սովորույթներն ու ազգային մտածելակերպը, ինչի շնորհիվ դրանք դարձել են սիրված սերունդների կողմից։ Գիրքը նպաստում է երեխաների երևակայության զարգացմանը, բարոյական արժեքների ձևավորմանը և հայ գրականության նկատմամբ հետաքրքրության աճին։

Մաթեմատիկա

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ատոմային միջուկների կառուցվածքի ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով նուկլոնների (պրոտոնների և նեյտրոնների) միջև առաջացող զույգային փոխազդեցությունների վրա։ Գրքում մանրամասն քննարկվում են իզովեկտորային և իզոսկալյար զույգային կորելացիաների ֆիզիկական բնույթը, դրանց ձևավորման մեխանիզմները և ազդեցությունը միջուկների էներգետիկ վիճակների, կայունության, գրգռված վիճակների, սպինային հատկությունների և կառուցվածքային առանձնահատկությունների վրա։ Հեղինակը ներկայացնում է տեսական մոդելներ, մաթեմատիկական ձևակերպումներ և հաշվարկային մեթոդներ, որոնց միջոցով բացատրվում են նուկլոնների կոլեկտիվ վարքագիծը և միջուկային ուժերի դերը տարբեր զանգվածային թվով միջուկներում։ Աշխատությունը նաև անդրադառնում է փորձարարական տվյալների համեմատական վերլուծությանը՝ գնահատելով տեսական կանխատեսումների համապատասխանությունը դիտարկվող արդյունքներին։ Գիրքը նախատեսված է միջուկային ֆիզիկայի, տեսական ֆիզիկայի և քվանտային մեխանիկայի ոլորտներում աշխատող գիտնականների, ասպիրանտների և բարձր կուրսերի ուսանողների համար, ինչպես նաև այն ընթերցողների, ովքեր հետաքրքրված են ատոմային միջուկների կառուցվածքի և նուկլոնների փոխազդեցությունների խորքային ուսումնասիրությամբ։

Մաթեմատիկա

Հավանականությունների տեսության խնդրագիրք. Առաջին մաս-ը բարձրագույն մաթեմատիկայի ուսումնական և գործնական ձեռնարկ է, որը նախատեսված է հավանականությունների տեսության հիմունքների յուրացման և խնդիրների լուծման հմտությունների զարգացման համար, աշխատությունում ներկայացվում են հիմնական թեմաներ՝ պատահական իրադարձություններ, հավանականության դասական և աքսիոմատիկ սահմանումներ, պայմանական հավանականություն, անկախություն, պատահական փոփոխականներ և դրանց բաշխումները, մաթեմատիկական սպասում, դիսպերսիա և հիմնական սահմանային թեորեմների նախնական գաղափարներ, յուրաքանչյուր թեմա ուղեկցվում է բազմաբնույթ խնդիրներով՝ սկսած պարզ հաշվարկային օրինակներից մինչև ավելի բարդ կիրառական և տեսական առաջադրանքներ, որոնք օգնում են խորացնել նյութի ընկալումը և զարգացնել վերլուծական մտածողությունը, աշխատությունը նպատակ ունի կապել տեսական գիտելիքը գործնական կիրառությունների հետ՝ հատկապես մաթեմատիկայի, վիճակագրության, տնտեսագիտության և ինժեներական խնդիրների համատեքստում։