Քաղաքացիական շինարարության զարգացման հեռանկարները ՀՀ-ում

Քաղաքագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական քաղաքականության ձևավորման և իրականացման ուսումնասիրությանը անցումային փուլի պայմաններում՝ տնտեսական գործընթացները դիտարկելով նաև քաղաքական և ինստիտուցիոնալ փոխակերպումների համատեքստում։ Աշխատության շրջանակում վերլուծվում են կենտրոնացված տնտեսական համակարգից շուկայական հարաբերությունների անցման ընթացքում պետության առջև ծառացած հիմնական խնդիրները, տնտեսական քաղաքականության առաջնահերթությունների փոփոխությունը և նոր քաղաքական ու տնտեսական ինստիտուտների ձևավորման գործընթացը։ Քաղաքագիտական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս տնտեսական քաղաքականությունը դիտարկել ոչ միայն որպես տնտեսական միջոցառումների ամբողջություն, այլև որպես իշխանության, պետական կառավարման, հասարակական շահերի և տարբեր սոցիալական խմբերի փոխազդեցության արդյունք։ Ուսումնասիրության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տնտեսական բարեփոխումների քաղաքական նախադրյալներին, պետական կառավարման համակարգի վերափոխմանը, սեփականաշնորհման գործընթացներին, շուկայական ինստիտուտների ձևավորմանը և տնտեսական որոշումների ընդունման վրա քաղաքական գործոնների ազդեցությանը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև անցումային շրջանում սոցիալ-տնտեսական լարվածության, գործազրկության, աղքատության, եկամուտների անհավասարության և բնակչության սոցիալական պաշտպանության խնդիրներին՝ դիտարկելով դրանց ազդեցությունը հասարակական կայունության և պետական քաղաքականության նկատմամբ վստահության վրա։ Կարևորվում է տնտեսական քաղաքականության և քաղաքական կայունության փոխկապակցվածությունը, քանի որ տնտեսական բարեփոխումների հաջողությունը մեծապես կախված է կառավարման ինստիտուտների արդյունավետությունից, քաղաքական կամքից, հասարակական աջակցության մակարդակից և իրականացվող փոփոխությունների նկատմամբ վստահությունից։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել նաև Հայաստանի արտաքին տնտեսական հարաբերությունների վերափոխումը, միջազգային ֆինանսական և տնտեսական կառույցների հետ համագործակցությունը, արտաքին աջակցության նշանակությունը և գլոբալ տնտեսական միջավայրի ազդեցությունը երկրի ներքին քաղաքականության վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում պետության տնտեսական դերակատարության փոփոխությանը՝ պետական սեփականության և ուղղակի կառավարման գերակշռող համակարգից դեպի կարգավորող և շուկայական մեխանիզմների վրա հիմնված քաղաքականություն։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու անցումային ժամանակաշրջանում տնտեսական քաղաքականության իրականացման հիմնական հակասությունները, ձեռքբերումներն ու սահմանափակումները և գնահատելու դրանց ազդեցությունը Հայաստանի պետականության ու հասարակության զարգացման վրա։ Նյութը կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, պատմաբանների, սոցիալական քաղաքականության հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Իրավաբանություն

Այս աշխատությունը վերաբերում է ժամանակակից միջազգային իրավունքում տարածքային փոփոխությունների իրավաչափության հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով պետությունների տարածքային ամբողջականության, ինքնորոշման իրավունքի և միջազգային իրավական կարգերի փոխհարաբերությունները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել այն իրավական սկզբունքներն ու նորմերը, որոնք կարգավորում են տարածքային փոփոխությունների օրինականությունը, ներառյալ տարածքների փոխանցումը, անեքսիայի արգելքը, սեցեսիայի (անջատման) իրավական պայմանները և խաղաղ պայմանագրերի հիման վրա սահմանների փոփոխությունը։ Ուսումնասիրվում են ՄԱԿ-ի Կանոնադրության հիմնարար դրույթները, միջազգային սովորութային իրավունքը և միջազգային դատարանների նախադեպային որոշումները, որոնք ձևավորում են տարածքային փոփոխությունների իրավական գնահատման համակարգը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ինքնորոշման իրավունքի և պետությունների տարածքային ամբողջականության սկզբունքների միջև առկա հակասություններին և դրանց հավասարակշռման փորձերին միջազգային պրակտիկայում։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է պատմական և ժամանակակից օրինակներ, որտեղ տարածքային փոփոխությունները տեղի են ունեցել տարբեր իրավական հիմքերով՝ համաձայնություն, խաղաղ պայմանագիր կամ միջազգային միջամտության արդյունքում։ Միաժամանակ վերլուծվում են ուժի կիրառման արգելքի սկզբունքը և դրա ազդեցությունը տարածքային կարգավիճակի փոփոխությունների վրա։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի միջազգային իրավունքի տեսության և պրակտիկայի համար՝ նպաստելով տարածքային փոփոխությունների իրավական հիմքերի ավելի խորքային և համակարգված ընկալմանը։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է անցումային պետություններում ընտրական հանձնաժողովների իրավական կարգավիճակի ուսումնասիրությանը՝ իրավահամեմատական վերլուծության հիման վրա՝ ընդգծելով դրանց դերը ժողովրդավարական ինստիտուտների ձևավորման և ընտրական գործընթացների վստահելիության ապահովման գործում։ Հեղինակը վերլուծում է ընտրական հանձնաժողովների սահմանադրաիրավական հիմքերը, կազմակերպական կառուցվածքը և գործառութային լիազորությունները տարբեր իրավական համակարգերում՝ հետսոցիալիստական և զարգացող ժողովրդավարությունների օրինակներով։ Գրքում դիտարկվում են ընտրական մարմինների անկախության երաշխիքները՝ ինստիտուցիոնալ, ֆինանսական և քաղաքական, ինչպես նաև դրանց իրականացման գործնական խնդիրները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ընտրական վարչարարության թափանցիկությանը, վերահսկողության մեխանիզմներին և ընտրական վեճերի լուծման ընթացակարգերին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև միջազգային չափանիշները և կազմակերպությունների՝ ԵԱՀԿ, Վենետիկի հանձնաժողովի կողմից առաջարկվող սկզբունքները ընտրական հանձնաժողովների գործունեության համար։ Աշխատությունը ընդգծում է, որ ընտրական մարմինների արդյունավետությունն ու անկախությունը հանդիսանում են անցումային պետությունների ժողովրդավարական կայունության կարևոր նախապայման։ Այն օգտակար է իրավաբանների, քաղաքագետների և ընտրական գործընթացների մասնագետների համար։

Գրականություն

Այս ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Հայաստանի ազգային գրադարանի արվեստի բաժնում պահպանվող Խաչատուր Աբովյանին նվիրված ոչ գրքային նյութերի ամբողջական հավաքածուն՝ ընդգծելով դրանց մշակութային, պատմական և պատկերագրական նշանակությունը։ Աշխատանքը դիտարկում է այնպիսի նյութեր, ինչպիսիք են գեղարվեստական բնօրինակ նկարները, լուսանկարները, բացիկները, օրացույցները, պատկերազարդ հրատարակությունները և այլ վիզուալ տպագրական արտադրանքներ, որոնք ձևավորվել են Աբովյանի կերպարի շուրջ դեռևս 19-րդ դարից սկսած և շարունակաբար համալրվել են հետագա տարիներին՝ դառնալով նրա հիշատակի և հանրային ընկալման կարևոր կրողներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն փաստին, որ Աբովյանի առաջին դիմանկարի հիման վրա ստեղծված պատկերները լայնորեն տարածվել են և դարձել են նրա պատկերագրական ավանդույթի հիմքը, իսկ ժամանակի ընթացքում այդ պատկերները վերարտադրվել են տարբեր տեխնիկաներով՝ պահպանելով և միաժամանակ ձևափոխելով նրա հանրային կերպարը։ Հետազոտությունը նաև բացահայտում է, որ ազգային գրադարանի արվեստի բաժինը հանդիսանում է այս նյութերի կարևոր պահոցներից մեկը, որտեղ դրանք ոչ միայն պահպանվում են, այլև օգտագործվում են գիտական ուսումնասիրությունների համար՝ նպաստելով հայ մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությանն ու հանրահռչակմանը, ինչպես նաև ցույց տալով, թե ինչպես է Աբովյանի կերպարը արտացոլվել հայ գեղարվեստական մշակույթի տարբեր շերտերում։

Տնտեսագիտություն

Գիրքը նվիրված է վճարային հաշվեկշռի էության, կառուցվածքի և պետական կարգավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով արտաքին տնտեսական հարաբերությունների և ազգային մակրոտնտեսական կայունության միջև կապը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են վճարային հաշվեկշռի հիմնական բաղադրիչները՝ ընթացիկ հաշիվ, կապիտալի և ֆինանսական հաշիվ, ինչպես նաև դրանց ձևավորման վրա ազդող գործոնները, ինչպիսիք են արտահանումն ու ներմուծումը, կապիտալի շարժը, փոխարժեքային քաղաքականությունը և միջազգային ներդրումները։ Հեղինակը վերլուծում է պետական կարգավորման գործիքները, դրամավարկային և հարկաբյուջետային քաղաքականության դերը արտաքին հաշվեկշռի հավասարակշռման գործում, ինչպես նաև կենտրոնական բանկի միջամտության մեխանիզմները ֆինանսական կայունության ապահովման նպատակով։ Գրքում քննարկվում են նաև վճարային հաշվեկշռի դեֆիցիտի և հավելուրդի պատճառները, դրանց ազդեցությունը տնտեսական զարգացման վրա և կարգավորման հնարավոր ռազմավարությունները՝ համեմատական վերլուծությամբ միջազգային փորձի հիման վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալ արտաքին տնտեսական հոսքերի կարգավորման բարդ համակարգը և դրա նշանակությունը ազգային տնտեսության կայուն զարգացման համար՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, ուսանողների և ֆինանսական ոլորտի մասնագետների համար։

Մանկավարժություն

Այս աշխատությունը նվիրված է աշխարհագրության և ֆիզիկայի միջառարկայական կապերի արդյունավետ կիրառման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը՝ որպես դպրոցականների տրամաբանական մտածողության, վերլուծական ունակությունների և գիտական աշխարհայացքի զարգացման կարևոր գործոնի։ Գրքում ներկայացվում են երկու առարկաների փոխկապակցված թեմաները, բացատրվում է, թե ինչպես կարելի է ֆիզիկական օրենքներն ու աշխարհագրական երևույթները համատեղ ուսումնասիրելու միջոցով ձևավորել պատճառահետևանքային կապեր բացահայտելու, տվյալները համադրելու և հիմնավորված եզրակացություններ անելու կարողություններ։ Անդրադարձ է կատարվում միջառարկայական ուսուցման տեսական հիմքերին, ժամանակակից կրթական մեթոդներին, դասավանդման արդյունավետ ձևերին և գործնական առաջադրանքների կիրառմանը, որոնք նպաստում են սովորողների ճանաչողական ակտիվության, ինքնուրույն մտածողության և ստեղծագործական մոտեցումների զարգացմանը։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև մանկավարժական փորձի վրա հիմնված առաջարկություններ, որոնք կարող են կիրառվել դասապրոցեսի կազմակերպման, ուսուցման որակի բարձրացման և կրթական արդյունքների բարելավման նպատակով։ Աշխատությունը նախատեսված է աշխարհագրության և ֆիզիկայի ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթության կազմակերպիչների, ուսանողների, հետազոտողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են միջառարկայական ուսուցման արդյունավետությամբ և դպրոցական կրթության զարգացման արդիական մոտեցումներով։