Ֆիզիկա/Տեստեր

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է ֆրանսիական ռոմանտիկական դրամայում կլասիցիզմի ավանդույթների դրսևորման, վերաիմաստավորման և փոխակերպման ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով երկու գեղարվեստական համակարգերի միջև առկա շարունակականությունն ու հակադրությունները։ Գրքում ներկայացվում են ֆրանսիական դրամատուրգիայի պատմական զարգացման այն առանձնահատկությունները, որոնց պայմաններում կլասիցիստական գեղագիտության սկզբունքները շարունակեցին ազդեցություն ունենալ նույնիսկ ռոմանտիզմի ձևավորման և տարածման շրջանում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դրամատիկական ստեղծագործության կառուցվածքին, սյուժեի կազմակերպմանը, կերպարների համակարգին, լեզվական և ոճական միջոցներին, ինչպես նաև ժամանակի, տարածության և գործողության կառուցման սկզբունքներին։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են ռոմանտիկական դրամատուրգները պահպանել, փոփոխել կամ մերժել կլասիցիստական ավանդույթների առանձին տարրերը՝ ստեղծելով նոր գեղարվեստական ձևեր և արտահայտչամիջոցներ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հակադրությունների համակարգին, պատմական թեմաների կիրառմանը, անհատի և հասարակության փոխհարաբերության ներկայացմանը, զգացմունքի ու բանականության բախմանը, ինչպես նաև հերոսի ներաշխարհի ավելի խոր հոգեբանական բացահայտմանը։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ ռոմանտիկական դրաման ամբողջությամբ չի խզում կապը նախորդ գեղագիտական ավանդույթի հետ, այլ հաճախ այն վերափոխում և ներառում է նոր ստեղծագործական համակարգի մեջ։ Գրքում դիտարկվում են դրամատիկական ժանրերի սահմանների փոփոխությունը, ողբերգականի և կատակերգականի համադրումը, առօրյա և բարձր ոճերի միավորումը, ինչպես նաև պատմական ու ազգային թեմատիկայի ընդլայնումը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ֆրանսիական ռոմանտիկական դրամայի կարևոր ներկայացուցիչների ստեղծագործությանը՝ նրանց երկերում կլասիցիստական ձևերի և ռոմանտիկական նորարարությունների փոխհարաբերությունը բացահայտելու նպատակով։ Աշխատության մեջ համադրվում են գրական-պատմական և գեղագիտական մոտեցումները, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու ֆրանսիական դրամատուրգիայի անցումային շրջանի մասին։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ բացահայտում է գրական ավանդույթի և գեղարվեստական նորարարության փոխազդեցության մեխանիզմները՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են նախորդ շրջանի սկզբունքները շարունակել գոյություն ունենալ՝ ստանալով նոր իմաստ և գործառույթ։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, ֆրանսագետների, թատրոնի պատմաբանների, մշակութաբանների, դրամատուրգիայի հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, ինչպես նաև ֆրանսիական գրականության և եվրոպական թատրոնի զարգացման պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության և հարակից տարածքների որոշ սողունների տեսակների համակեցական պոպուլյացիաներում ընթացող միկրոէվոլյուցիոն գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում միևնույն աշխարհագրական տարածքում բնակվող պոպուլյացիաների ներտեսակային փոփոխականությունը, գենետիկական տարբերակումը, ձևաբանական առանձնահատկությունները և շրջակա միջավայրի պայմաններին հարմարվողականության մեխանիզմներն են։ Քննվում է, թե տարածական համակեցության պայմաններում տարբեր պոպուլյացիաների միջև գենային հոսքը, բնական ընտրությունը, գենետիկական դրեյֆը և այլ էվոլյուցիոն գործոններ ինչպես կարող են ազդել դրանց կառուցվածքի և երկարաժամկետ զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում համակեցական պոպուլյացիաների համեմատական ուսումնասիրությանը, քանի որ աշխարհագրական ակնհայտ մեկուսացման բացակայության պայմաններում դրանց միջև ձևավորվող տարբերությունները կարևոր նյութ են էվոլյուցիոն գործընթացների մեխանիզմները հասկանալու համար։ Ուսումնասիրվում են կենդանիների ձևաբանական և կենսաբանական հատկանիշների փոփոխականությունը, պոպուլյացիաների կառուցվածքը, բնակավայրերի էկոլոգիական պայմանները և դրանց հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Գենետիկական տվյալների կիրառումը կարող է հնարավորություն տալ գնահատելու պոպուլյացիաների միջև նմանության և տարբերության աստիճանը, գենետիկական բազմազանությունը և էվոլյուցիոն կապերը՝ դրանք համադրելով ձևաբանական ու էկոլոգիական տվյալների հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում Հայաստանի և հարակից տարածքների լանդշաֆտային ու բնակլիմայական բազմազանության նշանակությունը, քանի որ բարձրությունների, ջերմաստիճանային պայմանների, խոնավության և կենսամիջավայրերի տարբերությունները կարող են ձևավորել ընտրողական տարբեր ճնշումներ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև տեսակների տարածման սահմաններին, տեղային հարմարվողականությանը և պոպուլյացիաների միջև հնարավոր փոխազդեցություններին։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են ոչ միայն էվոլյուցիոն կենսաբանության, այլև տարածաշրջանի կենսաբազմազանության պահպանության տեսանկյունից, քանի որ պոպուլյացիաների գենետիկական և էկոլոգիական առանձնահատկությունների բացահայտումը նպաստում է պահպանության համար նշանակալի միավորների ճանաչմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է էվոլյուցիոն կենսաբանության, պոպուլյացիոն գենետիկայի, հերպետոլոգիայի և էկոլոգիայի մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել սողունների բնական պոպուլյացիաներում ընթացող միկրոէվոլյուցիոն փոփոխությունների օրինաչափությունները։

Այլ առարկաներ

Այս աշխատությունը նվիրված է Կարսում իրականացված հնագիտական պեղումների արդյունքների և այդ ընթացքում հայտնաբերված IX դարի հայկական արձանագրության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ Կարսը վաղ միջնադարում եղել է Վանանդ գավառի և Շիրակի տարածաշրջանի կարևորագույն ռազմաքաղաքական կենտրոններից մեկը, իսկ IX–X դարերում աստիճանաբար վերածվել է Բագրատունյաց Հայաստանի նշանակալի կենտրոնի։ Աշխատության առանցքում դրված հնագիտական նյութի և վիմագրական աղբյուրի համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ պատկերացում կազմել քաղաքի պատմական զարգացման, իշխանական տների հարաբերությունների և IX դարի վերջի քաղաքական իրադարձությունների վերաբերյալ։ Կարսի միջնաբերդը և քաղաքի ռազմավարական դիրքը նրան առանձնահատուկ նշանակություն էին հաղորդում, քանի որ այն վերահսկում էր Շիրակի մատույցները և կարևոր դեր ուներ տարածաշրջանի պաշտպանական համակարգում։ IX դարի վերջին Կարսը կապված էր Վանանդի հին իշխանական տոհմի և Բագրատունիների միջև իշխանության վերադասավորումների հետ։ 888 թվականին Վանանդի իշխան Սահակ Մլեհի ապստամբությունից հետո Վանանդը Կարսով միացվեց Բագրատունիների տիրույթներին, իսկ Աբաս սպարապետը Կարսն ամրացրեց և այնտեղ պալատ կառուցեց՝ քաղաքը դարձնելով հայոց սպարապետների նստավայր։ Հնագիտական պեղումների նշանակությունը հենց այս պատմական միջավայրի նյութական վկայությունները բացահայտելու մեջ է։ Պեղումների միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել քաղաքի կառուցապատումը, պաշտպանական կառույցները, եկեղեցական և աշխարհիկ շինությունները, շինարարական տեխնիկան, օգտագործված նյութերը և տարբեր ժամանակաշրջանների մշակութային շերտերի փոխհարաբերությունը։ Նման նյութերը լրացնում են գրավոր աղբյուրները և թույլ են տալիս վերականգնել քաղաքի պատմական կերպարը ոչ միայն մատենագիտական հիշատակությունների, այլև անմիջական նյութական վկայությունների հիման վրա։ Աշխատության առանձնահատուկ արժեքը կապված է հայտնաբերված հայկական արձանագրության հետ։ Արձանագրությունը հայտնաբերվել է 1917 թվականին Կարսում՝ Սուրբ Առաքելոց Կաթողիկեի շենքի մոտ, և ըստ հետազոտական աղբյուրների՝ այն հայտնաբերել է Ս. Վ. Տեր-Ավետիսյանը։ Արձանագրության բովանդակությունը վերաբերում է Ատրներսեհի դստերը և Աբաս Հայոց սպարապետի կնոջը, դրանով իսկ կարևոր տեղեկություն հաղորդելով IX դարի վերջի իշխանական տոհմերի ազգակցական կապերի մասին։ Վիմագրական այս վկայությունը հատկապես արժեքավոր է պատմական անձանց նույնականացման և նրանց փոխհարաբերությունների վերականգնման տեսանկյունից։ Արձանագրության միջոցով հնարավոր է լրացնել պատմիչների հաղորդած տեղեկությունները և ավելի հստակեցնել Բագրատունիների ու հարակից իշխանական տների միջև գոյություն ունեցած ամուսնական ու քաղաքական կապերը։ Ատրներսեհի դստեր՝ Աբաս սպարապետի կնոջ լինելը կարևոր փաստ է, քանի որ այն վկայում է ոչ միայն ընտանեկան կապի, այլև ժամանակաշրջանի քաղաքական հարաբերությունների բնույթի մասին։ Հետագա պատմական աղբյուրներում նույնպես հիշատակվում է Ատրներսեհի և Աբասի փոխհարաբերությունների բարդ քաղաքական համատեքստը։ Աշխատությունը կարող է դիտարկվել նաև որպես պատմական աղբյուրագիտության օրինակ, որտեղ հնագիտական նյութը և վիմագրական տվյալը համադրվում են մատենագիտական աղբյուրների հետ։ Այս մեթոդը հնարավորություն է տալիս ստուգել կամ լրացնել պատմիչների տեղեկությունները, ճշգրտել անձանց անունները, տոհմական պատկանելությունը, պաշտոնները և պատմական իրադարձությունների ժամանակագրությունը։ Հատկապես վաղ միջնադարի ուսումնասիրության համար նման արձանագրությունները մեծ արժեք ունեն, քանի որ դրանք հաճախ ստեղծվել են հենց ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանում և անմիջականորեն կապված են կոնկրետ անձանց, շինությունների կամ իրադարձությունների հետ։ Կարսի պատմական նշանակությունը հետագայում ևս շարունակվել է․ X դարի առաջին կեսին քաղաքը դարձավ Բագրատունյաց թագավորության կարևոր կենտրոն, իսկ 929 թվականին Աբաս թագավորը այն դարձրեց թագավորանիստ և ամրացրեց միջնաբերդը։ 930–940 թվականներին այնտեղ կառուցվեց Սուրբ Առաքելոց եկեղեցին, իսկ 961 թվականին Աշոտ Գ Ողորմածը արքունիքը տեղափոխեց Անի։ Այս հետագա զարգացումների ֆոնին IX դարի արձանագրությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է քաղաքի՝ որպես Բագրատունյաց իշխանական կենտրոնի ձևավորման վաղ փուլի ուսումնասիրության համար։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ արձանագրությունը կարող է ծառայել որպես քաղաքական պատմության, տոհմաբանության և միջնադարյան հայկական վիմագրության ուսումնասիրության աղբյուր։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու իշխանական տիտղոսների կիրառությունը, ամուսնական դաշինքների դերը, Բագրատունյաց տոհմի ներքին հարաբերությունները և տարածաշրջանի իշխանական համակարգը։ Միաժամանակ պեղումների նյութերը կարող են պատկերացում տալ Կարսի քաղաքային մշակույթի և ճարտարապետական միջավայրի մասին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը Կարսի հնագիտական ուսումնասիրությունը և IX դարի հայկական արձանագրության հայտնաբերումն ու վերլուծությունը միավորում է մեկ պատմահնագիտական խնդրի շուրջ՝ բացահայտելու քաղաքի վաղ միջնադարյան նշանակությունը, Բագրատունյաց ժամանակաշրջանի քաղաքական ու տոհմական հարաբերությունները և նյութական ու վիմագրական աղբյուրների միջոցով լրացնելու Կարսի պատմության վերաբերյալ առկա գիտելիքները։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում արժեթղթերի շուկայի ձևավորման հիմնախնդիրների և զարգացման հիմնական ուղղությունների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով ֆինանսական համակարգի անցումը պլանային տնտեսությունից դեպի շուկայական հարաբերություններ և կապիտալի շուկայի ինստիտուցիոնալ ձևավորման գործընթացը։ Հեղինակը վերլուծում է արժեթղթերի շուկայի ձևավորման նախադրյալները՝ ներառյալ սեփականաշնորհման գործընթացները, ֆինանսական միջնորդների առաջացումը և օրենսդրական դաշտի ձևավորումը, որոնք հիմք են դրել կապիտալի շուկայի զարգացման համար։ Աշխատության մեջ ընդգծվում է, որ Հայաստանի արժեթղթերի շուկան բնութագրվում է սահմանափակ ծավալներով, ցածր իրացվելիությամբ և ֆինանսական գործիքների ոչ բավարար բազմազանությամբ, ինչը պայմանավորված է տնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկություններով և ներդրումային միջավայրի զարգացածության մակարդակով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում շուկայի հիմնական դերակատարներին՝ բանկերին, ներդրումային ընկերություններին, բորսային համակարգին և կարգավորող մարմիններին, ինչպես նաև նրանց փոխգործակցության մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են նաև զարգացման խոչընդոտները՝ կապիտալի սահմանափակ կուտակում, ներդրողների ցածր վստահություն, ֆինանսական գրագիտության ոչ բավարար մակարդակ և կորպորատիվ կառավարման թերություններ։ Միաժամանակ քննարկվում են զարգացման հնարավոր ուղղությունները՝ շուկայի ինստիտուցիոնալ ամրապնդում, պետական պարտատոմսերի և կորպորատիվ արժեթղթերի շուկայի ընդլայնում, ներդրումային միջավայրի բարելավում և միջազգային կապիտալի շուկաների հետ ինտեգրում։ Աշխատության մեջ ընդգծվում է նաև կարգավորող և վերահսկող համակարգի կարևորությունը՝ որպես շուկայի թափանցիկության և կայունության ապահովման հիմնական գործիք։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է արժեթղթերի շուկայի ձևավորումը և զարգացումը Հայաստանում որպես երկարաժամկետ ինստիտուցիոնալ գործընթաց, որը պահանջում է համադրված տնտեսական, իրավական և ֆինանսական քաղաքականություն։

Գրականություն

Էդգար Ալլան Պոյի ստեղծագործությունը Շառլ Բոդլերի ընկալմամբ առանձնահատուկ երևույթ է XIX դարի եվրոպական գրականության մեջ, քանի որ Բոդլերը ոչ միայն բարձր գնահատեց ամերիկացի գրողի ստեղծագործական աշխարհը, այլև դարձավ նրա ամենաակնառու թարգմանիչն ու մեկնաբանողը Ֆրանսիայում՝ ձևավորելով Պոյի կերպարի ընկալումը եվրոպական ընթերցողի համար։ Բոդլերի համար Պոն բացառիկ հոգեբանական խորությամբ, մռայլ էսթետիկայով և մարդկային հոգու մութ կողմերի բացահայտմամբ օժտված հեղինակ էր, որի ստեղծագործություններում նա տեսնում էր ոչ թե պարզապես գոթական սարսափ, այլ մտավոր և հոգեբանական ճշգրտությամբ կառուցված արվեստ, որտեղ սարսափը, մելանխոլիան և գեղեցկությունը միավորվում են միասնական գեղագիտական համակարգում։ Բոդլերը հատկապես կարևորում էր Պոյի ստեղծագործությունների ինտելեկտուալ բնույթը՝ համարելով, որ նա գիտակցաբար կառուցում է իր պատմությունները՝ հիմնվելով տրամաբանության, հոգեբանական վերլուծության և ներքին լարվածության վրա, ինչը հակադրվում էր այն ժամանակվա շատ գրողների պատահական կամ զգացմունքային գրողական ոճին։ Նրա ընկալմամբ Պոն ոչ միայն գրող էր, այլև «կորսված հանճարի» խորհրդանիշ, որի կյանքն ու ճակատագիրը արտացոլում էին մարդկային գոյության ողբերգական կողմերը, ներքին մենությունը և օտարացումը հասարակությունից։ Բոդլերը նաև կարևոր դեր խաղաց Պոյի եվրոպական ճանաչման մեջ՝ թարգմանելով նրա պատմվածքներն ու էսսեները ֆրանսերեն, ինչի շնորհիվ Պոն դարձավ սիմվոլիզմի և դեկադանսի ուղղությունների վրա մեծ ազդեցություն թողած հեղինակ, իսկ Բոդլերի ընկալմամբ նրա արվեստը վերածվեց ժամանակակից գեղագիտական մտածողության կարևոր աղբյուրի, որտեղ գեղեցկությունը հաճախ ծնվում է ցավից, մահվանից և հոգեբանական ճգնաժամից։

Իրավաբանություն

Աշխատանքը նվիրված է Եվրոպական միության արտաքին քաղաքականության իրավական ձևաչափի ուսումնասիրությանը երրորդ պետությունների հետ հարաբերություններում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ԵՄ արտաքին հարաբերությունների իրավական հիմքերը, արտաքին քաղաքականության և արտաքին գործողությունների իրականացման ինստիտուցիոնալ մեխանիզմները, ինչպես նաև Միության և երրորդ պետությունների միջև համագործակցության հիմնական իրավական գործիքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միջազգային համաձայնագրերին, գործընկերության և համագործակցության պայմանագրերին, ասոցացման համաձայնագրերին, առևտրատնտեսական պայմանավորվածություններին, քաղաքական երկխոսության մեխանիզմներին և այլ իրավական ձևաչափերին, որոնց միջոցով ԵՄ-ն կարգավորում է հարաբերությունները ոչ անդամ պետությունների հետ։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել ԵՄ իրավասությունների սահմանները, անդամ պետությունների և Միության ինստիտուտների միջև լիազորությունների բաշխումը, ինչպես նաև ընդհանուր արտաքին և անվտանգության քաղաքականության առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է իրավական և քաղաքական գործիքների փոխհարաբերությունը, քանի որ ԵՄ արտաքին քաղաքականությունը ներառում է ինչպես պարտադիր իրավական բնույթ ունեցող համաձայնագրեր, այնպես էլ քաղաքական հայտարարություններ, դիրքորոշումներ, սահմանափակող միջոցներ և համագործակցության այլ ձևեր։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև երրորդ պետությունների հետ հարաբերություններում մարդու իրավունքների, ժողովրդավարության, իրավունքի գերակայության, անվտանգության և տնտեսական համագործակցության սկզբունքների ամրագրմանն ու կիրառմանը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում արտաքին համաձայնագրերի կնքման, վավերացման և իրականացման ընթացակարգերին, ինչպես նաև ԵՄ դատարանի իրավական դիրքորոշումների նշանակությանը արտաքին հարաբերությունների իրավական կարգավորման հարցում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ԵՄ արտաքին քաղաքականության իրավական համակարգի կառուցվածքը, դրա զարգացման հիմնական միտումները և երրորդ պետությունների հետ հարաբերությունների կարգավորման առավել արդյունավետ մեխանիզմները։ Աշխատանքը կարևոր է միջազգային և եվրոպական իրավունքի տեսանկյունից, քանի որ ցույց է տալիս, թե ինչպես է ինքնուրույն իրավական կարգ ունեցող միավորումը իրականացնում արտաքին հարաբերություններ և ինչպես են իրավական գործիքները նպաստում քաղաքական, տնտեսական և անվտանգության ոլորտներում երկարաժամկետ համագործակցության ձևավորմանը։