1848 թվականի նահանջ տարվա օրացույց՝ ըստ Հայոց ՌՄՂԷ թվականի

Culture

Արցախի միջնադարյան արվեստը աշխատությունը գիտահետազոտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Արցախի միջնադարյան մշակութային և գեղարվեստական ժառանգության համապարփակ վերլուծությանը՝ ընդգրկելով ճարտարապետության, քանդակագործության, խաչքարային արվեստի, որմնանկարչության և ձեռագրային մշակույթի հիմնական առանձնահատկությունները, այն ուսումնասիրում է տարածաշրջանի վանական համալիրների և եկեղեցիների կառուցողական լուծումները, զարդարվեստի զարգացումը և դրանց խորհրդանշական համակարգը, միաժամանակ բացահայտում է արվեստի կապը պատմական իրադարձությունների, կրոնական պատկերացումների և հասարակական կյանքի հետ, գիրքը նաև ուշադրություն է դարձնում Արցախի խաչքարային արվեստի յուրահատկություններին՝ որպես հայկական միջնադարյան մշակույթի կարևորագույն դրսևորումներից մեկի, և փորձ է անում այդ նյութի հիման վրա վերականգնել տարածաշրջանի հոգևոր ու գեղագիտական մտածողության ընդհանուր պատկերը միջնադարում։

Literature

Այս ստեղծագործության կենտրոնական թեման ագահությունն է՝ որպես մարդկային բնավորության բացասական գիծ, որն ազդում է անհատի մտածողության, վարքի և շրջապատի հետ ունեցած հարաբերությունների վրա։ Ագահության երևույթի միջոցով երկը ուշադրություն է հրավիրում նյութական շահի չափազանց մեծ կարևորության, ունեցվածքի նկատմամբ անհագ ձգտման և սեփական ցանկությունները սահմանափակելու անկարողության հետևանքների վրա։ Թեման ունի բարոյախրատական նշանակություն, քանի որ ընթերցողին մղում է խորհելու չափավորության, առատաձեռնության, ազնվության և մարդկային հարաբերություններում փոխադարձ հարգանքի արժեքների մասին։ Ագահությունը ներկայացվում է որպես հատկություն, որը կարող է խաթարել բարեկամությունը, ընտանեկան կապերը և հասարակական վստահությունը՝ մարդուն հեռացնելով համերաշխության ու փոխօգնության սկզբունքներից։ Այսպիսի երկերը կարևոր տեղ են զբաղեցնում դաստիարակչական գրականության մեջ՝ բարոյական գաղափարները փոխանցելով ընթերցողի համար հասկանալի կերպարների և իրավիճակների միջոցով։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայերեն խրատական գրականության, բարոյական արժեքների տարածման և Զմյուռնիայի հայ գրահրատարակչական միջավայրի ուսումնասիրության համար։

Mathematics

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է թույլ դիսպերսիայով կիսառեզոնանսային միջավայրերում ուլտրակարճ իմպուլսների տարածման ֆիզիկական գործընթացների ուսումնասիրմանը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են լույսի կարճատև իմպուլսների փոխազդեցությունը նյութական միջավայրերի հետ, դրանց տարածման դինամիկան, ձևափոխման մեխանիզմները և միջավայրի օպտիկական հատկությունների ազդեցությունը իմպուլսների պարամետրերի վրա։ Վերլուծվում են ոչ գծային օպտիկայի, ալիքային երևույթների և նյութի հետ էլեկտրամագնիսական ճառագայթման փոխազդեցության տեսական հիմքերը, ինչպես նաև կիրառվող մաթեմատիկական մոդելները՝ ուլտրակարճ իմպուլսների վարքագիծը նկարագրելու համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դիսպերսիոն հատկությունների, փուլային արագության, խմբային տարածման, իմպուլսների կայունության և ձևի պահպանման պայմանների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են նաև հաշվարկային և տեսական մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս կանխատեսել իմպուլսների տարածման առանձնահատկությունները տարբեր օպտիկական միջավայրերում և գնահատել դրանց կիրառման հնարավորությունները ժամանակակից լազերային տեխնոլոգիաներում, օպտիկական կապի համակարգերում և քվանտային սարքերում։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկոսների, օպտիկայի և լազերային տեխնիկայի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են ուլտրակարճ իմպուլսների ֆիզիկայով, ոչ գծային օպտիկայով և ժամանակակից ֆոտոնային տեխնոլոգիաներով։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է երկարատև ճնշման փորձարարական համախտանիշի պայմաններում կմախքային մկանային հյուսվածքի կառուցվածքային, բջջային և ենթաբջջային փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ հյուսվածաբանական, հյուսվածաքիմիական և էլեկտրոնամանրադիտակային հետազոտության մեթոդների կիրառմամբ։ Քննարկվում են երկարատև մեխանիկական ճնշման ազդեցությամբ մկանային հյուսվածքում առաջացող ախտաբանական գործընթացները, տեղային արյան շրջանառության խանգարումները, թթվածնային անբավարարության հետևանքները և բջջային նյութափոխանակության փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մկանաթելերի կառուցվածքային ամբողջականությանը, դրանց ձևաբանական առանձնահատկություններին, բջջային օրգանելների վիճակին և հյուսվածքային վնասման զարգացման օրինաչափություններին։ Ուսումնասիրվում են մկանային բջիջների էներգետիկ փոխանակության, ֆերմենտային ակտիվության և կենսաքիմիական բաղադրիչների փոփոխությունները, որոնք կարող են արտացոլել հյուսվածքի ֆունկցիոնալ վիճակը։ Անդրադարձ է կատարվում էլեկտրոնային մանրադիտակով բացահայտվող ենթաբջջային կառուցվածքների, մասնավորապես միտոքոնդրիումների, միոֆիբրիլների և բջջաթաղանթային համակարգերի փոփոխությունների գնահատմանը։ Կարևորվում են հյուսվածքային վնասման աստիճանի, փորձարարական ազդեցության տևողության և վերականգնողական գործընթացների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Դիտարկվում են նաև բորբոքային արձագանքի, միկրոշրջանառության խանգարումների և հյուսվածքային վերականգնման մեխանիզմների ուսումնասիրման հնարավորությունները։ Հետազոտության թեման նշանակություն ունի երկարատև ճնշման համախտանիշի ախտածագման առավել խորքային ըմբռնման, մկանային հյուսվածքի վնասման գնահատման և համապատասխան ախտաբանական փոփոխությունների գիտական մեկնաբանման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հյուսվածաբանների, ախտաբանների, մորֆոլոգների, փորձարարական բժշկության մասնագետների, վնասվածքաբանների, հետազոտողների և բժշկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Pedagogy

Գիրքը ներկայացնում է ուսուցման գործընթացում կիրառվող գործնական խաղերի ստեղծման, կազմակերպման և արդյունավետ օգտագործման տեսական ու մեթոդական հիմքերը։ Այն անդրադառնում է խաղային ուսուցման նշանակությանը, դրա դերին սովորողների ակտիվության, ստեղծագործական մտածողության, համագործակցության և ինքնուրույն աշխատանքի զարգացման գործում։ Նյութում բացահայտվում են գործնական խաղերի նախագծման հիմնական սկզբունքները, կառուցվածքային առանձնահատկությունները, կիրառման փուլերը և մանկավարժական նպատակները։ Հեղինակը ներկայացնում է, թե ինչպես կարելի է խաղային մեթոդները ներառել տարբեր ուսումնական իրավիճակներում՝ բարձրացնելով դասավանդման արդյունավետությունը և ապահովելով սովորողների ավելի խոր ներգրավվածություն ուսումնական գործընթացում։ Գիրքը օգտակար է մանկավարժների, դասախոսների, ուսուցիչների, կրթության ոլորտի մասնագետների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են ժամանակակից ուսուցման մեթոդներով, ինտերակտիվ մոտեցումներով և կրթական միջավայրում նորարարական տեխնոլոգիաների կիրառմամբ։

Psychology

Աշխատությունը նվիրված է պատերազմից հետո սահմանամերձ բնակավայրերի բնակչության հոգեբանական վիճակի, հետվնասվածքային ապրումների և հոգեկան առողջության վրա ռազմական իրադարձությունների ազդեցության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզի օրինակով։ Քննարկվում են պատերազմական գործողությունների, անվտանգության շարունակական սպառնալիքների, սոցիալական անորոշության և առօրյա կենսապայմանների փոփոխության հետևանքով առաջացող հոգեբանական դժվարությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հետվնասվածքային սթրեսային դրսևորումներին, տագնապայնությանը, վախի զգացմանը, հուզական լարվածությանը, քնի խանգարումներին և հոգեբանական հարմարվողականության խնդիրներին։ Ուսումնասիրվում են սահմանամերձ բնակչության տարբեր տարիքային և սոցիալական խմբերի հոգեբանական արձագանքների առանձնահատկությունները, ինչպես նաև անհատական փորձառության, ընտանեկան միջավայրի և համայնքային հարաբերությունների ազդեցությունը հոգեվիճակների ձևավորման վրա։ Դիտարկվում են պատերազմի անմիջական և երկարաժամկետ հոգեբանական հետևանքները, անվտանգության ընկալման փոփոխությունները, սոցիալական վստահության, ապագայի նկատմամբ սպասումների և կյանքի որակի հետ կապված հիմնախնդիրները։ Կարևորվում են հոգեբանական դիմակայունության, սթրեսի հաղթահարման անհատական և հասարակական մեխանիզմների, սոցիալական աջակցության և համայնքային համախմբվածության նշանակությունը հետպատերազմյան հարմարվողականության գործընթացում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել հոգեբանական հարցաթերթիկներ, հարցազրույցներ, դիտարկումներ և հոգեախտորոշիչ մեթոդներ՝ բնակչության հոգեվիճակների առանձնահատկությունները բացահայտելու և դրանց վրա ազդող գործոնները գնահատելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում հոգեբանական աջակցության կազմակերպման, հետվնասվածքային դժվարությունների վաղ հայտնաբերման, հոգեկան առողջության ծառայությունների հասանելիության և համայնքային աջակցության ծրագրերի զարգացման հնարավորություններին։ Առանձնացվում են սահմանամերձ բնակավայրերի սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկությունների հաշվառման, խոցելի խմբերի կարիքների գնահատման և երկարաժամկետ վերականգնողական միջոցառումների մշակման խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հետպատերազմյան հոգեբանական հետևանքների ուսումնասիրության, սահմանամերձ համայնքների բնակչության հոգեկան առողջության պահպանման և հոգեբանական աջակցության արդյունավետ մոտեցումների մշակման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հոգեբանների, սոցիալական աշխատողների, հոգեկան առողջության մասնագետների, համայնքային աջակցության ծրագրերի կազմակերպիչների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։