50Հց- ից 400 Հց հաճախականության ստատիկական ձևափոխիչ լարման ավտոմատ կարգավորումով

Պատմություն

Գիրքը նվիրված է Թուրքիայի սոցիալ-մշակութային զարգացման ուսումնասիրությանը Իսմեթ Ինյոնյուի նախագահության տարիներին (1938–1950)՝ լուսաբանելով հանրապետության վաղ շրջանի հասարակական, քաղաքական և մշակութային վերափոխումները։ Աշխատությունում վերլուծվում են կրթության, մշակույթի, գիտության, արվեստի, մամուլի և հասարակական կյանքի զարգացման հիմնական ուղղությունները, ինչպես նաև պետական քաղաքականության ազդեցությունը ազգային ինքնության, աշխարհիկացման և հասարակության արդիականացման գործընթացների վրա։ Քննարկվում են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակաշրջանի և հետպատերազմյան տարիների սոցիալ-տնտեսական փոփոխությունները, բազմակուսակցական համակարգի ձևավորման նախադրյալները և դրանց ազդեցությունը հասարակական կյանքի դինամիկայի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Թուրքիայի ներքին զարգացման առանձնահատկություններին, պետական բարեփոխումների արդյունքներին և հասարակության կառուցվածքային փոփոխություններին։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, արևելագետների, քաղաքագետների, սոցիոլոգների, հետազոտողների, ուսանողների և Թուրքիայի նորագույն պատմությամբ ու հասարակական զարգացումներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Գրականություն

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է հայկական միջնադարյան գրական ժառանգության երկու կարևոր հուշարձանների՝ «Սասնա ծռեր» էպոսի և Գրիգոր Նարեկացու «Մատյան ողբերգության» ստեղծագործության ռուսերեն թարգմանությունների ու դրանց վերաբերյալ ռուսալեզու գրականագիտական և քննադատական ընկալումների ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունը դիտարկում է ոչ միայն բնագրային ստեղծագործությունների գեղարվեստական ու գաղափարական առանձնահատկությունները, այլև այն ճանապարհը, որով այդ երկերը թարգմանության միջոցով հասանելի են դարձել ռուս ընթերցողին և ընդգրկվել ռուսական գրական-մշակութային տարածքում։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից մեկը թարգմանության խնդրի քննությունն է․ միջնադարյան հայ գրականության բնագրերի փոխանցումը ռուսերեն պահանջում է ոչ միայն բառային և քերականական համապատասխանության ապահովում, այլև պատմամշակութային, կրոնական, առասպելաբանական և գեղարվեստական առանձնահատկությունների պահպանում։ Էպոսի դեպքում առանձնահատուկ բարդություն են ներկայացնում բանահյուսական լեզուն, հերոսական պատումի կառուցվածքը, կրկնությունները, դարձվածքները, կերպարների խորհրդանշական համակարգը և ժողովրդական խոսքի արտահայտչականությունը։ Նարեկացու ստեղծագործության պարագայում թարգմանչական խնդիրներն առավելապես կապված են հոգևոր-փիլիսոփայական խորության, աստվածաբանական պատկերների, աղոթքային խոսքի, բարդ փոխաբերությունների և բարձր գեղարվեստական լեզվի փոխանցման հետ։ Այս երկու հուշարձանների համատեղ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համեմատել հայ միջնադարյան գրականության երկու տարբեր դրսևորումներ՝ ժողովրդական հերոսական էպոսը և անհատական-հոգևոր քնարական ստեղծագործությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրել դրանց ռուսերեն ընկալման առանձնահատկությունները։ Աշխատության մատենագիտական տվյալները հաստատում են, որ այն Մագդալինա Գեորգի Ջանփոլադյանի՝ բանասիրական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճանի համար պատրաստված ատենախոսության սեղմագիրն է, որը հրապարակվել է Երևանում 2007 թվականին և ունի 43 էջ։ Այն ներկայացվել է Երևանի պետական համալսարանում՝ 10.01.01 և 10.01.03 մասնագիտություններով։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում ռուսերեն թարգմանությունների համեմատական դիտարկումը։ Թարգմանությունները կարող են տարբեր կերպ փոխանցել բնագրի պատկերային համակարգը, ոճական առանձնահատկությունները, ազգային-մշակութային ենթատեքստը և հեղինակի կամ բանահյուսական ստեղծագործության ձայնը։ Այդ պատճառով աշխատությունը արժեքավոր է ոչ միայն որպես երկու հայկական հուշարձանների ուսումնասիրություն, այլև որպես թարգմանության միջոցով մշակութային փոխանակության գործընթացի վերլուծություն։ Ռուսերեն թարգմանությունների քննությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են հայկական միջնադարյան ստեղծագործությունները ներկայացվել այլալեզու ընթերցողին, ինչ շեշտադրումներ են կատարվել տարբեր ժամանակաշրջաններում և ինչպիսի քննադատական գնահատականների են արժանացել։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում ռուսական գրական քննադատության արձագանքը, քանի որ թարգմանված ստեղծագործությունը նոր մշակութային միջավայրում կարող է ստանալ լրացուցիչ մեկնաբանություններ և ընկալվել տվյալ միջավայրի գրականագիտական չափանիշների ու գաղափարական պատկերացումների շրջանակում։ Այս առումով աշխատանքը ուսումնասիրում է ոչ միայն «ինչպես են թարգմանել», այլև «ինչպես են ընկալել» հայկական միջնադարյան գրական ժառանգությունը։ Աշխատանքի թեմատիկ շրջանակը միաժամանակ առնչվում է հայ-ռուսական գրական և մշակութային կապերի պատմությանը։ Ռուսերեն թարգմանությունների միջոցով հայկական գրականության կարևորագույն ստեղծագործությունները ներառվել են ռուսալեզու ընթերցանության և գիտական ուսումնասիրության դաշտում, իսկ ռուս գրականագիտական արձագանքները նպաստել են դրանց միջազգային ճանաչման գործընթացին։ Մատենագիտական դասակարգման տվյալներն էլ աշխատությունը կապում են ինչպես Գրիգոր Նարեկացու ստեղծագործության, այնպես էլ ռուսական գրականության մեջ օտար գրականությունների թարգմանության ու ընկալման ուսումնասիրության հետ։ «Սասնա ծռեր» էպոսի ուսումնասիրության դեպքում կարևոր է նաև բանավոր ավանդույթի և գրավոր գրականության փոխհարաբերությունը։ Էպոսը հայկական մշակութային հիշողության մեջ ձևավորվել է բանավոր փոխանցման երկարատև գործընթացի միջոցով, և ռուսերեն թարգմանության ժամանակ անհրաժեշտ է պահպանել ոչ միայն սյուժետային զարգացումները, այլև էպիկական մտածողության առանձնահատուկ ռիթմը, հերոսական աշխարհայացքը և ժողովրդական պատկերավորությունը։ «Մատյան ողբերգության» դեպքում ուշադրության կենտրոնում այլ բնույթի խնդիրներ են՝ անհատի ներքին ապրումները, մեղքի և փրկության թեմաները, Աստծո հետ երկխոսությունը, մարդկային տառապանքի և հոգևոր վերածննդի գաղափարները։ Այսպիսով, երկու ստեղծագործությունների համադրությունը ցույց է տալիս հայկական միջնադարյան գրականության ժանրային և գաղափարական լայն ընդգրկումը։ Ուսումնասիրության կարևորությունը նաև այն է, որ այն թույլ է տալիս դիտարկել թարգմանությունը որպես գրականագիտական մեկնաբանության ձև։ Թարգմանիչը պարզապես լեզվական միջնորդ չէ․ նրա ընտրած բառերը, շարահյուսական լուծումները, ոճական մոտեցումները և մշակութային հղումների փոխանցման եղանակը կարող են ազդել ընթերցողի՝ բնագրի վերաբերյալ պատկերացման վրա։ Հետևաբար տարբեր ռուսերեն թարգմանությունների և դրանց քննադատական գնահատականների համադրությունը կարող է բացահայտել, թե ինչպես են փոխվել հայկական միջնադարյան գրականության ընկալման եղանակները տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը արժեքավոր է հայկական միջնադարյան գրականության ռուսերեն թարգմանությունների պատմությունը, թարգմանչական խնդիրները և ռուսական գրականագիտական արձագանքը հասկանալու համար։ Այն հատկապես օգտակար կարող է լինել հայ գրականության պատմությամբ, միջնադարյան գրականությամբ, թարգմանագիտությամբ, համեմատական գրականագիտությամբ և հայ-ռուսական մշակութային կապերով զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և ընթերցողների համար։

Գեղարվեստական ռուս․

«Արևահարություն» Իվան Բունինի ստեղծագործությունը (հնարավոր է, որ սա վեպ կամ պատմվածքների ժողովածուի վերնագիր է) սովորաբար բնութագրվում է որպես խոր հոգեբանական, հուզական ու նրբագեղ գրականություն։ Բունինը հայտնի է իր լեզվի պարզությամբ, սակայն հուզական խորությամբ, և նրա գրքերում հաճախ ընդգծվում է բնության, սիրո, անցողիկության և մարդու ներքին աշխարհում տեղի ունեցող փոփոխությունների թեման։ Այս ստեղծագործության հիմքում կարող են լինել՝ հուզական խորը զգացմունքներ, մարդկային հարաբերությունների բարդությունը, ցավն ու կորուստը, և մարդու կյանքի «անցողիկության» գաղափարը։ Բունինը սովորաբար նկարագրում է այն պահերը, երբ մարդը հասկանում է, որ երջանկությունը կամ խաղաղությունը կարող է լինել անցողիկ, և որ կյանքը՝ ինչպես արևի լույսը, կարող է շուտով մթնել։ «Արևահարություն» վերնագիրը կարող է խորհրդանշել հենց այդ՝ մարդու հոգու «այրվելը»՝ սիրուց, հուսահատությունից կամ կյանքի անարդարությունից։ Այս գիրքը ընթերցողին ստիպում է դանդաղ ընթերցել, մտորել և զգալ՝ ինչպես գրողը պատկերացնում է մարդկային ապրումները՝ մաքուր ու անխափան գեղարվեստականությամբ։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-76-543-3

Կենսաբանություն

Գիրքը նվիրված է կատվի կարմիր միջուկի ռուբրոսպինալ նեյրոններում սինապտիկ պոտենցիալների փոխազդեցության մեխանիզմների ուսումնասիրությանը և ներկայացնում է կենտրոնական նյարդային համակարգի շարժողական կարգավորման հիմնարար հարցերի խորքային վերլուծություն։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են տարբեր տեսակի սինապտիկ ազդակների ազդեցությունները ռուբրոսպինալ նեյրոնների ակտիվության վրա, դրանց ինտեգրման առանձնահատկությունները և նեյրոնային ցանցերում տեղեկատվության փոխանցման օրինաչափությունները։ Հեղինակը ներկայացնում է էլեկտրոֆիզիոլոգիական հետազոտությունների արդյունքները, որոնք բացահայտում են գրգռիչ և արգելակիչ սինապտիկ ազդեցությունների փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև դրանց դերը շարժողական ազդակների ձևավորման և փոխանցման գործընթացներում։ Գիրքը մանրամասն անդրադառնում է նեյրոնների ֆունկցիոնալ կազմակերպությանը, սինապտիկ փոխանցման կենսաֆիզիկական հիմքերին և շարժողական համակարգի աշխատանքի նյարդաբանական մեխանիզմներին։ Հետազոտական նյութը հիմնված է փորձարարական տվյալների վրա և կարևոր նշանակություն ունի նյարդային համակարգի գործունեության, շարժումների վերահսկման և նեյրոնային կապերի ուսումնասիրման համար։ Աշխատությունը նախատեսված է նեյրոֆիզիոլոգների, նյարդաբանների, կենսաբանների, բժշկական հետազոտողների, ասպիրանտների և բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար, որոնք հետաքրքրված են նյարդային համակարգի կառուցվածքի և ֆունկցիաների գիտական ուսումնասիրությամբ։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի 20–50-ական թվականների հայ ինքնակենսագրական վեպի ժանրային առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով այդ ժամանակաշրջանում ձևավորված վիպական ինքնարտահայտման հիմնական միտումները, կառուցվածքային մոդելները և գեղարվեստական մտածողության զարգացման ուղղությունները։ Վերլուծվում են ինքնակենսագրական նյութի և գեղարվեստական հորինվածքի փոխհարաբերությունները, հիշողության և պատմողականության ձևերը, կերպարային համակարգի կառուցման սկզբունքները, ինչպես նաև հեղինակի «ես»-ի տարբեր դրսևորումները վեպի ներսում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ժամանակի սոցիալ-պատմական իրողությունների ազդեցությանը ժանրի զարգացման վրա, անհատական և կոլեկտիվ փորձառության համադրմանը, ինչպես նաև գաղափարական ու էթիկական շեշտադրումների փոփոխություններին։ Ուսումնասիրությունը ներառում է համեմատական վերլուծություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս բացահայտելու հայ ինքնակենսագրական վեպի ձևավորման փուլերը, նրա ժանրային ինքնատիպությունը և տեղը XX դարի հայ արձակի ընդհանուր զարգացման գործընթացում։ Գրքում ներկայացված գիտական ընդհանրացումները արժեքավոր են գրականագետների, հայագետների, դասախոսների, ուսանողների և հայ ժամանակակից արձակով հետաքրքրվողների համար։

Բժշկություն

Նյութը նվիրված է հելիկոբակտերային վարակով ասոցացված խոցային հիվանդության համալիր բուժման ընթացքում «Նարինե» պրոբիոտիկի կիրառման արդյունավետության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն մոտեցումը, որ Helicobacter pylori-ի վերացմանն ուղղված հակաբակտերիալ բուժումը, չնայած իր կարևորությանը, կարող է ուղեկցվել աղիքային միկրոբիոտայի խանգարումներով և տարբեր անցանկալի երևույթներով, ինչի պատճառով լրացուցիչ պրոբիոտիկային աջակցությունը դիտարկվում է որպես բուժման հանդուրժողականությունն ու հնարավոր արդյունավետությունը բարելավելու միջոց։ «Նարինե»-ի հիմքում ընկած է կաթնաթթվային բակտերիաների շտամը, որը երկար տարիներ ուսումնասիրվել է Հայաստանում և կիրառվել որպես պրոբիոտիկային արտադրանք։ Հետազոտության շրջանակում կարող է գնահատվել, թե ինչպես է պրոբիոտիկի ավելացումը ստանդարտ էրադիկացիոն բուժմանը ազդում Helicobacter pylori-ի վերացման արդյունքների, հիվանդության կրկնության և վարակման կրկնակի առաջացման հաճախականության վրա։ Այս ուղղությամբ հրապարակված աշխատանքներում համեմատվել են միայն ստանդարտ բուժում ստացած և «Նարինե» հավելյալ ստացած հիվանդների խմբերը, իսկ արդյունքները գնահատվել են ինչպես բուժումից անմիջապես հետո, այնպես էլ հետագա հսկողության փուլերում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև աղիքային միկրոֆլորայի վիճակին, քանի որ հակաբիոտիկների օգտագործումը կարող է փոխել դրա կազմն ու հավասարակշռությունը։ Պրոբիոտիկի կիրառման նպատակներից մեկը կարող է լինել աղիքային մանրէային հավասարակշռության պահպանմանը կամ վերականգնմանը նպաստելը և հակաբիոտիկային բուժման հետ կապված անցանկալի աղիքային ախտանշանների նվազեցումը։ Հրապարակված տվյալներում «Նարինե»-ի համակցումը ստանդարտ բուժման հետ կապված է եղել վերավարակի և խոցային հիվանդության ռեցիդիվների նվազման, ինչպես նաև որոշ անցանկալի երևույթների ավելի ցածր հաճախականության հետ։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև հիվանդների կլինիկական վիճակի, ցավային համախտանիշի, մարսողական գանգատների, խոցի ապաքինման և Helicobacter pylori-ի առկայության կրկնակի գնահատում։ Հատկապես կարևոր է բուժման արդյունավետությունը գնահատել ոչ միայն ախտանշանների նվազման, այլև վարակի օբյեկտիվ վերացման տեսանկյունից, քանի որ կլինիկական բարելավումը ինքնին չի նշանակում, որ հարուցիչը ամբողջությամբ վերացվել է։ Այդ նպատակով հետազոտություններում կիրառվել են, մասնավորապես, C13 շնչական թեստը և որոշ դեպքերում էնդոսկոպիկ ու հյուսվածաբանական հետազոտություններ։ Թեմայի կարևոր բաղադրիչ է նաև պրոբիոտիկի հնարավոր փոխազդեցությունը հակաբակտերիալ դեղամիջոցների հետ և դրա կիրառման օպտիմալ ժամանակային սխեմաների ուսումնասիրությունը։ Գիտական հետաքրքրություն է ներկայացնում այն հարցը, թե ինչ մեխանիզմներով կարող են կաթնաթթվային բակտերիաները սահմանափակել Helicobacter pylori-ի կենսագործունեությունը և ինչ ազդեցություն կարող են ունենալ աղիքային միկրոբիոտայի վրա։ Միևնույն ժամանակ, նման արդյունքները պետք է մեկնաբանել տվյալ հետազոտությունների մեթոդաբանության և ապացույցների մակարդակի համատեքստում, քանի որ առանձին ուսումնասիրությունների արդյունքները ինքնուրույն բավարար չեն բուժման ընդհանուր արդյունավետության վերաբերյալ վերջնական եզրակացության համար։ Ընդհանուր առմամբ, թեման համադրում է գաստրոէնտերոլոգիայի, կլինիկական մանրէաբանության և պրոբիոտիկների ուսումնասիրության ուղղությունները՝ նպատակ ունենալով պարզել, թե ինչպիսի լրացուցիչ դեր կարող է ունենալ «Նարինե»-ն Helicobacter pylori-ի հետ կապված խոցային հիվանդության համալիր բուժման մեջ, ինչպես նաև գնահատել դրա հնարավոր ազդեցությունը վարակի վերացման, հիվանդության կրկնության և բուժման հետ կապված աղիքային խանգարումների վրա։