Ալեքսանդր Թամանյան (1878-1936): Կենսամատենագիտական ցանկ

Գրականություն

Ստեղծագործությունը վերլուծական բնույթի ուսումնասիրություն է, որի հեղինակը Վահրամ Միրաքյան, անդրադառնում է հեռուստատեսային բովանդակության՝ հատկապես ագրեսիվ և բռնության տարրերով հարուստ հաղորդումների ազդեցությանը հասարակության վարքագծի, արժեքային համակարգի և հոգեբանական ընկալումների վրա։ Գրքում քննարկվում է, թե ինչպես մեդիան կարող է ձևավորել դիտողի մտածողությունը, հատկապես երեխաների և դեռահասների շրջանում՝ ուժեղացնելով ագրեսիվ վարքագծի մոդելավորումը կամ նվազեցնելով բռնության նկատմամբ զգայունությունը։ Հեղինակը նաև անդրադառնում է լրատվամիջոցների պատասխանատվությանը, մեդիա դաշտի կոմերցիոն ճնշումներին և այն սոցիալական մեխանիզմներին, որոնք նպաստում են բռնի բովանդակության տարածմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատությունը փորձում է կապել մեդիա միջավայրը և հասարակական վարքագիծը՝ ցույց տալով, որ հեռուստատեսությունը ոչ միայն տեղեկատվական, այլ նաև արժեք ձևավորող հզոր գործիք է։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է բուսաբուծական արտադրանքի իրացման գործընթացում առաջացող տնտեսական, կազմակերպական և շուկայական խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Տավուշի մարզի առանձնահատկությունների օրինակով։ Հետազոտության առանցքում գյուղատնտեսական արտադրողի և վերջնական սպառողի միջև ձևավորվող արժեշղթան է՝ արտադրանքի հավաքումից, տեսակավորումից և պահպանությունից մինչև տեղափոխում, վերամշակում և վաճառք։ Քննվում են այն գործոնները, որոնք կարող են սահմանափակել արտադրողների շուկա մուտք գործելու հնարավորությունները՝ իրացման կայուն ուղիների բացակայությունը, պահանջարկի և գների վերաբերյալ տեղեկատվության անբավարարությունը, արտադրության փոքր ծավալները, պահեստավորման և սառնարանային տնտեսությունների հասանելիությունը, տրանսպորտային ծախսերը և արտադրանքի սեզոնայնությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բուսաբուծական մթերքների առանձնահատկություններին, քանի որ դրանց մի մասը սահմանափակ պահպանման ժամկետ ունի, և իրացման գործընթացի ոչ արդյունավետ կազմակերպումը կարող է հանգեցնել տնտեսական կորուստների։ Ուսումնասիրվում է միջնորդների դերը շուկայում, արտադրողի վաճառքի գնի և վերջնական սպառողական գնի ձևավորման ընդհանուր մեխանիզմները, ինչպես նաև արտադրողների բանակցային դիրքի ամրապնդման հնարավորությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է գյուղացիական տնտեսությունների և այլ արտադրողների համագործակցության զարգացումը։ Արտադրանքի համատեղ հավաքումը, տեսակավորումը, փաթեթավորումը, պահպանումը և շուկա հանելը կարող են դիտարկվել որպես փոքր արտադրողների շուկայական հնարավորությունների ընդլայնման կազմակերպական միջոցներ։ Կարևորվում են նաև վերամշակող կազմակերպությունների, առևտրային ցանցերի և գյուղատնտեսական արտադրողների միջև երկարաժամկետ պայմանագրային հարաբերությունները, որոնք կարող են նպաստել իրացման գործընթացի կանխատեսելիության բարձրացմանը։ Տավուշի մարզի օրինակով ուշադրություն է դարձվում տարածքային պայմաններին, բնակավայրերի տեղաբաշխմանը, ճանապարհային և լոգիստիկ ենթակառուցվածքներին, տեղական արտադրության կառուցվածքին և շուկաների հասանելիությանը։ Քննվում են նաև արտադրանքի որակի, ստանդարտացման, փաթեթավորման, մակնշման և սպառողական պահանջներին համապատասխանեցման հարցերը՝ որպես մրցունակության կարևոր բաղադրիչներ։ Առանձին նշանակություն է տրվում շուկայական տեղեկատվության և թվային գործիքների կիրառմանը, որոնց միջոցով արտադրողները կարող են ավելի արագ տեղեկություններ ստանալ պահանջարկի, վաճառքի հնարավորությունների և գնային պայմանների վերաբերյալ։ Իրացման խնդիրների լուծման հնարավոր ուղղությունները դիտարկվում են նաև տեղական վերամշակման զարգացման, արտադրանքի ավելացված արժեքի բարձրացման, արդյունավետ լոգիստիկ համակարգերի ձևավորման և արտադրող–վերամշակող–վաճառող կապերի ամրապնդման համատեքստում։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի գյուղատնտեսական տնտեսագիտության և տարածաշրջանային զարգացման ուսումնասիրության համար՝ բուսաբուծական արտադրանքի իրացումը ներկայացնելով որպես ամբողջական տնտեսական գործընթաց, որի արդյունավետ կազմակերպումը կարող է նպաստել արտադրողների եկամուտների կայունությանը, արտադրական ներուժի առավել լիարժեք օգտագործմանը և գյուղական տնտեսության զարգացմանը։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը նվիրված է Ջորջ Գորդոն Բայրոնի հայերենի ուսումնառության հետ կապված լեզվական նյութերի և նրա բանաստեղծական ժառանգության փոխառնչությունների ուսումնասիրությանը՝ ուշադրություն դարձնելով հայ լեզվի ու մշակույթի նկատմամբ բանաստեղծի հետաքրքրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում կարող են լինել հայերենի ուսուցման ընթացքում կատարված գրավոր վարժությունները, բառապաշարային և քերականական աշխատանքները, թարգմանական փորձերը և դրանց կապը Բայրոնի մտավոր ու գրական գործունեության հետ։ Այս նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես էր եվրոպացի հեղինակն ընկալում իրեն անծանոթ լեզվի կառուցվածքը, ինչպիսի լեզվական դժվարությունների էր հանդիպում և ինչ եղանակներով էր յուրացնում հայերենի բառապաշարն ու քերականական առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզու Մխիթարյան միաբանության մշակութային և կրթական միջավայրը, որի հետ Բայրոնի շփումները նպաստեցին հայոց լեզվի, պատմության և գրական ժառանգության նկատմամբ նրա հետաքրքրության խորացմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննության առնվել նրա հայագիտական հետաքրքրությունների ձևավորումը, հայերենից և հայերենին առնչվող թարգմանական աշխատանքները, ինչպես նաև Մխիթարյանների հետ մտավոր համագործակցության նշանակությունը։ Բանաստեղծական ստեղծագործությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս քննարկելու՝ արդյոք և ինչ չափով արևելյան մշակույթների, լեզուների ու պատմական միջավայրերի նկատմամբ հետաքրքրությունը կապվում է նրա գեղարվեստական մտածողության և պատկերային համակարգի հետ՝ առանց լեզվական վարժությունները բանաստեղծական ազդեցության ուղղակի ապացույց դիտարկելու։ Կարևորվում է ձեռագրային և տպագիր նյութերի տեքստաբանական քննությունը, քանի որ ուսումնական գրառումները կարող են արժեքավոր տեղեկություններ պահպանել լեզվի յուրացման ընթացքի և ժամանակաշրջանի հայագիտական կրթական մեթոդների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև XIX դարի սկզբի եվրոպական հայագիտության զարգացմանը և հայ մշակույթի նկատմամբ ռոմանտիզմի դարաշրջանի հետաքրքրությանը՝ Բայրոնի փորձը դիտարկելով ավելի լայն մշակութային փոխանակումների համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է բայրոնագիտության, հայագիտության, համեմատական գրականագիտության, թարգմանագիտության և լեզվական շփումների պատմության մոտեցումները՝ բացահայտելով անգլիացի բանաստեղծի հայերենագիտական գործունեության տեղը նրա մտավոր կենսագրության և հայ-եվրոպական մշակութային կապերի պատմության մեջ։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է ցեղասպանության երևույթի պատմական, քաղաքական, իրավական և հասարակական ուսումնասիրությանը՝ անդրադառնալով զանգվածային բռնությունների առաջացման պատճառներին, դրանց կազմակերպման մեխանիզմներին, հետևանքներին և միջազգային գնահատման խնդիրներին։ Քննության են առնվում պետական քաղաքականության, ազգային և կրոնական հակասությունների, պատերազմի, հարկադիր տեղահանությունների, զանգվածային հալածանքների և բնակչության որոշակի խմբերի նկատմամբ համակարգված բռնությունների փոխկապակցվածությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ցեղասպանություն հասկացության ձևավորմանը, դրա իրավական սահմանմանը և միջազգային իրավունքում ամրագրմանը, ինչպես նաև այն չափանիշներին, որոնց հիման վրա պատմական իրադարձությունները կարող են ուսումնասիրվել ցեղասպանագիտության տեսանկյունից։ Վերլուծվում են փաստաթղթերը, վկայությունները, դիվանագիտական հաղորդագրությունները, պաշտոնական նյութերը, մամուլի հրապարակումները և այլ սկզբնաղբյուրներ, որոնք հնարավորություն են տալիս վերականգնելու զանգվածային բռնությունների ընթացքը և գնահատելու դրանց կազմակերպված բնույթը։ Կարևորվում են զոհերի ու վերապրածների փորձառությունները, հարկադիր գաղթի և հայրենազրկման հետևանքները, ժողովրդագրական փոփոխությունները, մշակութային ժառանգության կորուստները և բռնությունների երկարաժամկետ ազդեցությունը հետագա սերունդների ու հասարակությունների վրա։ Անդրադարձ է կատարվում նաև միջազգային հանրության արձագանքին, մարդասիրական օգնության կազմակերպմանը, պատասխանատվության և արդարադատության խնդիրներին, ինչպես նաև պատմական հիշողության պահպանման և կատարված իրադարձությունների ճանաչման շուրջ ձևավորված քննարկումներին։ Ուսումնասիրությունը ցեղասպանությունը դիտարկում է ոչ միայն որպես պատմական իրադարձություն, այլև որպես մարդու իրավունքների և միջազգային անվտանգության հիմնարար խնդիր՝ ընդգծելով նման հանցագործությունների կանխարգելման անհրաժեշտությունը։ Պատմական և իրավական մոտեցումների համադրումը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են ձևավորվել ցեղասպանության վերաբերյալ գիտական և իրավական պատկերացումները, ինչպես են տարբեր ժամանակաշրջաններում մեկնաբանվել զանգվածային հանցագործությունները և ինչ նշանակություն ունի փաստերի փաստագրումը պատմական արդարության ու հավաքական հիշողության պահպանման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել պատմաբանների, իրավաբանների, ցեղասպանագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների և զանգվածային բռնությունների պատմությունն ուսումնասիրող հետազոտողների համար։

Լեզվաբանություն

Լեզվաբանական, բառագիտական և հանրալեզվաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է արդի հայերենի խոսակցական լեզվի բառապաշարի կազմի, կառուցվածքի, զարգացման միտումների և գործառական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում խոսակցական բառապաշարի ձևավորման աղբյուրները, գրական լեզվի հետ ունեցած փոխհարաբերությունները և առօրյա հաղորդակցության ընթացքում բառային միավորների կիրառման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խոսակցական բառերին ու արտահայտություններին, դրանց իմաստային երանգներին, հուզարտահայտչական նշանակությանը և հաղորդակցական գործառույթներին։ Վերլուծվում են խոսակցական բառապաշարի տարբեր շերտերը, այդ թվում՝ ժողովրդախոսակցական բառերը, բարբառային տարրերը, փոխառությունները, նորաբանությունները և ժարգոնային միավորները։ Քննարկվում են բառիմաստային փոփոխությունները, բառերի իմաստների ընդլայնման ու նեղացման գործընթացները, ինչպես նաև խոսակցական միջավայրում նոր բառերի և արտահայտությունների առաջացման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել տարիքային, սոցիալական, մասնագիտական և տարածքային գործոնների ազդեցությունները խոսակցական բառապաշարի ընտրության ու գործածության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում բանավոր խոսքի ինքնաբուխ բնույթին, խոսքային իրավիճակի նշանակությանը և բառային միավորների գործաբանական առանձնահատկություններին։ Կարևորվում է խոսակցական և գրական լեզվական տարբերակների փոխազդեցության ուսումնասիրությունը՝ ժամանակակից հայերենի բառապաշարային փոփոխությունների և լեզվական զարգացման միտումների բացահայտման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է հիմնվել կենդանի խոսքի օրինակների, բանավոր հաղորդակցության նյութերի, բառարանների և ժամանակակից լեզվական կիրառությունների համեմատական վերլուծության վրա։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել հայերենի խոսակցական բառապաշարի համակարգված նկարագրությանը, բառարանագրական աշխատանքների կատարելագործմանը և ժամանակակից լեզվական գործընթացների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի բառագիտության, ոճագիտության, հանրալեզվաբանության, բառարանագրության և խոսույթի վերլուծության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի կեսերի բրիտանական գրական և թատերական կյանքի նշանակալի երևույթներից մեկի ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով այն հեղինակների դրամատուրգիական ստեղծագործության վրա, որոնց գրական գործունեությունը կապվում է հետպատերազմյան հասարակության նկատմամբ քննադատական վերաբերմունքի, սոցիալական անհամաձայնության և երիտասարդ սերնդի ինքնության որոնումների հետ։ Հետազոտության կենտրոնում դրամատիկական երկերի թեմատիկ, գաղափարական և գեղարվեստական առանձնահատկություններն են, ինչպես նաև դրանց կապը 1950-1960-ական թվականների Մեծ Բրիտանիայի հասարակական ու մշակութային միջավայրի հետ։ Քննվում են սոցիալական անհավասարության, դասակարգային հարաբերությունների, անհատի օտարման, հասարակական արժեքների վերագնահատման, սերնդային հակասությունների և անձնական ինքնաիրացման խնդիրների արտացոլման եղանակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն կերպարներին, որոնք հաճախ հակադրվում են հաստատված հասարակական նորմերին և իրենց դժգոհությունը արտահայտում առօրյա կյանքի, սոցիալական սահմանափակումների ու ավանդական հեղինակությունների նկատմամբ։ Ուսումնասիրվում է հերոսի կառուցման սկզբունքը, նրա ներքին հակասությունները, խոսքային վարքը և շրջապատի հետ բախումների դրամատուրգիական նշանակությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բեմական տարածության և առօրյա միջավայրի գործառույթը, քանի որ կենցաղային մանրամասները հաճախ դառնում են սոցիալական իրականության և կերպարների հոգեբանական վիճակի արտահայտման միջոց։ Վերլուծվում են նաև երկխոսության կառուցվածքը, խոսակցական լեզվի կիրառությունը, հեգնանքը, սարկազմը, լարված բանավեճերը և դրամատիկական հակամարտության ձևավորման այլ միջոցներ։ Հետազոտության շրջանակում շարժումը դիտարկվում է բրիտանական թատրոնի նորացման ընդհանուր գործընթացում՝ բացահայտելով դրա հարաբերությունը նախորդ թատերական ավանդույթների և ժամանակակից ռեալիստական դրամայի զարգացման հետ։ Կարևորվում է նաև այն հանգամանքը, որ «զայրույթը» կարող է մեկնաբանվել ոչ միայն որպես անհատական հոգեբանական վիճակ, այլև որպես ժամանակաշրջանի սոցիալական և մշակութային փոփոխությունների նկատմամբ արձագանքի գեղարվեստական ձև։ Առանձին հեղինակների ստեղծագործությունների համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ցույց տալու շարժման ներսում առկա թեմատիկ և ոճական բազմազանությունը՝ խուսափելով այն միատարր գրական դպրոց ներկայացնելուց։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հետպատերազմյան անգլիական դրամատուրգիայի վերափոխումները, սոցիալական քննադատության նոր ձևերը և դրանց նշանակությունը XX դարի բրիտանական թատրոնի հետագա զարգացման համար։