Անշարժ գույքի էկոնոմիկա և կառավարում

Մաթեմատիկա

Փորձարարական բարձր էներգիաների ֆիզիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է պրոտոն-պրոտոնային բախումներում առաջացող հադրոնային շիթերի էներգիայի ճշգրտման և չափաբերման մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում մասնիկների տրոհման արդյունքում առաջացած քվարկային զույգերից ձևավորվող շիթերի վերականգնումն ու դրանց էներգետիկ բնութագրերի գնահատումն է։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դետեկտորում գրանցված ազդանշանների և մասնիկների իրական էներգիայի միջև համապատասխանության որոշմանը, քանի որ չափման անճշտությունները կարող են էական ազդեցություն ունենալ ֆիզիկական գործընթացների հետագա վերլուծության վրա։ Քննարկվում են փորձարարական տվյալների ընտրության, իրադարձությունների վերականգնման, հադրոնային շիթերի նույնականացման և դրանց էներգիայի ուղղման մեթոդները։ Վերլուծվում են նաև վիճակագրական և համակարգային անորոշությունները, դետեկտորի արձագանքի առանձնահատկությունները և չափաբերման արդյունքների ստուգման հնարավորությունները։ Տվյալների համեմատումը մոդելավորված իրադարձությունների հետ հնարավորություն է տալիս գնահատելու կիրառվող մեթոդների ճշգրտությունը և կատարելագործելու չափումների հուսալիությունը։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր նշանակություն ունեն տարրական մասնիկների փոխազդեցությունների ճշգրիտ հետազոտման և բախումների արդյունքում առաջացող ֆիզիկական երևույթների վերակառուցման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բարձր էներգիաների ֆիզիկայի մասնագետների, փորձարարական ֆիզիկոսների, մասնիկների դետեկտորների և տվյալների վերլուծության ոլորտի հետազոտողների ու համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է բնակչության եկամուտների, ծախսերի և խնայողությունների միջև առկա փոխկապակցվածությունների տեսական և գործնական ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են տնային տնտեսությունների ֆինանսական վարքագծի հիմնական տեսությունները, եկամուտների ձևավորման աղբյուրները, սպառման և խնայողության վրա ազդող տնտեսական ու սոցիալական գործոնները։ Վերլուծվում են բնակչության կենսամակարդակի, գնաճի, զբաղվածության, վարկային հարաբերությունների և տնտեսական միջավայրի ազդեցությունը ֆինանսական որոշումների կայացման վրա։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են նաև գործնական տվյալների հիման վրա բնակչության եկամուտների բաշխման, սպառողական ծախսերի կառուցվածքի և խնայողությունների ձևավորման առանձնահատկությունները՝ բացահայտելով դրանց դերը ազգային տնտեսության կայունության և ֆինանսական զարգացման գործընթացներում։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է XII դարի երկրորդ կեսին Հայոց Կիլիկիայի տարածքում քրիստոսաբանական վեճերի և աստվածաբանական բանավեճերի ուսումնասիրությանը՝ հատկապես 1165-1198 թվականների ժամանակաշրջանի շրջանակում։ Հետազոտության կենտրոնում քրիստոնեական դավանաբանության այն հիմնարար հարցերն են, որոնք վերաբերում էին Քրիստոսի աստվածային և մարդկային բնությունների փոխհարաբերությանը, դրանց միությանը և այդ միության աստվածաբանական մեկնաբանություններին։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է Կիլիկյան Հայաստանի պատմության և Հայ Առաքելական Եկեղեցու դավանաբանական մտքի զարգացման տեսանկյունից, քանի որ այդ ժամանակաշրջանում հայկական հոգևոր և քաղաքական միջավայրը ակտիվորեն շփվում էր ինչպես բյուզանդական, այնպես էլ լատինական քրիստոնեական աշխարհի հետ։ Այդ շփումները բնականաբար առաջ էին բերում եկեղեցական և դավանաբանական տարբերությունների քննարկումներ, փոխադարձ քննադատություններ և միության հնարավորությունների վերաբերյալ բանավեճեր։ Աշխատանքը ուսումնասիրում է այդ հակասությունների ձևավորման պատմական նախադրյալները, հիմնական մասնակիցներին, նրանց դիրքորոշումները և կիրառված աստվածաբանական փաստարկները՝ ուշադրություն դարձնելով հատկապես հայկական և օտար եկեղեցական ավանդույթների փոխհարաբերություններին։ Հետազոտության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել նաև ժամանակաշրջանի հայկական աստվածաբանական գրականությունը, եկեղեցական նամակագրությունը, ժողովական քննարկումները և այլ պատմական աղբյուրները, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել դավանաբանական վեճերի ընթացքն ու տրամաբանությունը։ Քրիստոսաբանական հարցերը դիտարկվում են ոչ միայն որպես վերացական աստվածաբանական խնդիրներ, այլև որպես եկեղեցական հարաբերությունների, քաղաքական իրադրության և միջմշակութային կապերի հետ սերտորեն կապված երևույթներ։ Հատուկ նշանակություն ունի 1165-1198 թվականների ընտրությունը, քանի որ այդ ժամանակաշրջանը թույլ է տալիս հետևել Կիլիկիայի հայկական իշխանության և եկեղեցական շրջանակների ներսում ու արտաքին հարաբերություններում տեղի ունեցող կարևոր փոփոխություններին։ Ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել նաև այն, թե ինչպես էին տարբեր եկեղեցական ավանդույթներ մեկնաբանում Քրիստոսի անձի վերաբերյալ դավանաբանական ձևակերպումները, ինչպիսի լեզվական և հասկացական տարբերություններ էին առաջանում թարգմանությունների ու բանավեճերի ընթացքում, և ինչ դեր էին այդ հարցերում կատարում աստվածաբանական հեղինակություններն ու եկեղեցական գործիչները։ Աշխատանքի արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն Կիլիկյան Հայաստանի պատմությունը ներկայացնում է նաև մտավոր և հոգևոր կյանքի տեսանկյունից՝ ցույց տալով, թե ինչպես էին դավանաբանական հարցերը կապված հայկական եկեղեցական ինքնության պահպանման, այլ քրիստոնեական կենտրոնների հետ հարաբերությունների և հնարավոր եկեղեցական մերձեցման խնդիրների հետ։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը կարևոր աղբյուրագիտական և պատմաաստվածաբանական նշանակություն ունի Կիլիկյան Հայաստանի, միջնադարյան հայկական եկեղեցու և XII դարի քրիստոնեական աշխարհում ընթացող միջեկեղեցական հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է գյուղական դպրոցում ավագ դպրոցական տարիքի աշակերտների գեղագիտական պահանջմունքների ձևավորման արդյունավետության բարձրացման մանկավարժական պայմանների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն կրթադաստիարակչական պայմանները, մեթոդները և կազմակերպական ձևերը, որոնց կիրառումը կարող է նպաստել սովորողների գեղագիտական հետաքրքրությունների, ճաշակի, արժեքային կողմնորոշումների և մշակութային ակտիվության զարգացմանը։ Գեղագիտական դաստիարակությունը դիտարկվում է որպես անձի համակողմանի զարգացման կարևոր բաղադրիչ, որը չի սահմանափակվում արվեստի մասին գիտելիքների փոխանցմամբ, այլ ներառում է գեղեցիկը նկատելու, ընկալելու, գնահատելու, ստեղծագործաբար վերարտադրելու և առօրյա կյանքում գեղագիտական արժեքներ դրսևորելու կարողությունների ձևավորումը։ ՀՀ հանրակրթական համակարգում նույնպես գեղագիտական դաստիարակությունը դիտարկվում է դաստիարակության կարևոր ուղղություններից մեկը, իսկ դպրոցական դաստիարակչական աշխատանքների շրջանակում նախատեսվում են մշակութային այցելություններ, գրական ունկնդրումներ, ստեղծագործական և այլ գործունեություններ։ Ուսումնասիրության առանձնահատկությունը պայմանավորված է գյուղական դպրոցի միջավայրով, որն ունի կրթադաստիարակչական աշխատանքի կազմակերպման իր յուրահատկությունները։ Գյուղական համայնքում դպրոցը հաճախ ոչ միայն կրթական հաստատություն է, այլև մշակութային և հասարակական կյանքի կարևոր կենտրոն, ուստի նրա արտադասարանական և արտադպրոցական գործունեությունը կարող է անմիջականորեն կապված լինել համայնքի մշակութային միջավայրի հետ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել աշակերտների գեղագիտական պահանջմունքների մակարդակը, նրանց հետաքրքրությունները արվեստի տարբեր տեսակների նկատմամբ, մշակութային միջոցառումներին մասնակցության ակտիվությունը, ստեղծագործական հակումները և գեղագիտական արժեքների ընկալման առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ավագ դպրոցական տարիքին, քանի որ այս փուլում զարգանում է սովորողների ինքնուրույն մտածողությունը, արժեքային համակարգը, սեփական դիրքորոշումները ձևավորելու կարողությունը և մշակութային նախասիրությունների գիտակցված ընտրությունը։ Այդ պատճառով գեղագիտական դաստիարակությունը կարող է ավելի արդյունավետ լինել այն դեպքում, երբ աշակերտներին առաջարկվում է ոչ միայն պատրաստի մշակութային բովանդակություն, այլև ինքնուրույն ընտրության, քննարկման, ստեղծագործելու և սեփական կարծիքն արտահայտելու հնարավորություն։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է արտադասարանական և արտադպրոցական գործունեության տարբեր ձևերի ուսումնասիրությունը։ Դրանց շարքում կարող են ընդգրկվել արվեստի և գրականության խմբակներ, երաժշտական և թատերական միջոցառումներ, ցուցահանդեսներ, ստեղծագործական մրցույթներ, գրական քննարկումներ, մշակութային հաստատություններ այցելություններ, էքսկուրսիաներ, ժողովրդական արվեստին և ազգային մշակութային ժառանգությանը նվիրված միջոցառումներ։ ՀՀ գործող կրթական կարգավորումներում ևս դասղեկի գործունեության շրջանակում առանձնացվում են բանավեճերը, դերային խաղերը, ցերեկույթները, մրցույթները, արշավները, պատմամշակութային հաստատություններ այցելությունները և գրական ունկնդրումները՝ որպես սովորողների, այդ թվում՝ գեղագիտական դաստիարակությանը նպաստող միջոցներ։ Գյուղական դպրոցում առանձնահատուկ հնարավորություն կարող է ընձեռել տեղական մշակութային միջավայրի օգտագործումը։ Համայնքի պատմությունը, ժողովրդական ավանդույթները, երգը, պարը, ձեռարվեստը, ճարտարապետական և բնապատմական միջավայրը կարող են վերածվել գեղագիտական դաստիարակության բնական կրթական ռեսուրսների։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս գեղագիտական արժեքները կապել աշակերտի սեփական կենսափորձի և համայնքի մշակութային ժառանգության հետ, ինչի շնորհիվ դրանք կարող են դառնալ ավելի հասկանալի և անձնապես նշանակալի։ Հետազոտության մեջ կարող են առանձնացվել նաև մանկավարժական այն պայմանները, որոնք ապահովում են գեղագիտական պահանջմունքների ձևավորման արդյունավետությունը։ Դրանցից կարևոր են աշակերտների տարիքային և անհատական առանձնահատկությունների հաշվառումը, նրանց հետաքրքրությունների ուսումնասիրությունը, ստեղծագործական նախաձեռնության խրախուսումը, գործունեության բազմազանությունը, ուսուցիչների և ծնողների համագործակցությունը, ինչպես նաև դպրոցի և համայնքի մշակութային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը։ Ժամանակակից կրթական մոտեցումներում ևս ընդգծվում է սովորողի անհատական և տարիքային առանձնահատկությունների հաշվառման, ընտանիքի հետ համագործակցության և բազմազան դաստիարակչական գործունեության կազմակերպման նշանակությունը։ Կարևոր խնդիր է նաև գեղագիտական դաստիարակության մեթոդների ընտրությունը։ Միայն տեղեկատվական կամ բացատրական մեթոդների կիրառումը կարող է բավարար չլինել գեղագիտական պահանջմունքների իրական ձևավորման համար։ Առավել արդյունավետ կարող են լինել ակտիվ և ստեղծագործական մեթոդները՝ քննարկումները, բանավեճերը, նախագծային աշխատանքները, արվեստի ստեղծագործությունների վերլուծությունը, դերային խաղերը, ստեղծագործական առաջադրանքները և աշակերտների ինքնուրույն նախաձեռնությունները։ Նման գործունեությունը սովորողին դարձնում է ոչ միայն գեղագիտական արժեքների ընկալող, այլև դրանց ստեղծման և գնահատման գործընթացի ակտիվ մասնակից։ Աշխատության մեջ կարող է ուսումնասիրվել նաև ուսուցչի դերը։ Մանկավարժը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես գիտելիքի փոխանցող, այլև որպես գեղագիտական միջավայրի կազմակերպիչ և անձնական օրինակ։ Նրա մշակութային հետաքրքրությունները, հաղորդակցման ոճը, արվեստի նկատմամբ վերաբերմունքը և աշակերտների ստեղծագործական նախաձեռնությունների նկատմամբ աջակցությունը կարող են էապես ազդել դաստիարակության արդյունքների վրա։ Գործնական կարևորություն ունի նաև ծնողների ներգրավումը, քանի որ ընտանիքը նույնպես մասնակցում է երեխայի գեղագիտական ճաշակի և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Աշխատության փորձարարական մասը կարող է ներառել աշակերտների հարցումներ, դիտարկումներ, զրույցներ, ստեղծագործական առաջադրանքների արդյունքների վերլուծություն և տարբեր խմբերի համեմատական ուսումնասիրություն։ Այդ մեթոդների միջոցով հնարավոր է գնահատել սովորողների գեղագիտական պահանջմունքների նախնական մակարդակը, իրականացնել նպատակային մանկավարժական միջամտություն և հետագայում պարզել դրա արդյունավետությունը։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը կարող է դրսևորվել գյուղական դպրոցների համար արտադասարանական և արտադպրոցական գեղագիտական դաստիարակության ծրագրերի, միջոցառումների համակարգի և մեթոդական առաջարկությունների մշակմամբ։ Դրանք կարող են նպաստել դպրոցական միջավայրի մշակութային հարստացմանը, աշակերտների ստեղծագործական ներուժի բացահայտմանը և համայնքի մշակութային կյանքում նրանց ակտիվ մասնակցությանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել մանկավարժներին, դասղեկներին, գեղագիտական դաստիարակության մասնագետներին, դպրոցների կազմակերպիչներին, կրթության կառավարման մասնագետներին և մանկավարժական բուհերի ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի բացահայտելու այնպիսի մանկավարժական պայմանների համակարգ, որի միջոցով գյուղական դպրոցի արտադասարանական և արտադպրոցական գործունեությունը կարող է վերածվել ավագ դպրոցականների գեղագիտական պահանջմունքների, ստեղծագործական կարողությունների և մշակութային արժեքների նկատմամբ գիտակցված վերաբերմունքի ձևավորման արդյունավետ միջավայրի։

Կրոն

Այս աշխատությունը նվիրված է «Առաջավորաց պահք» կոչվող եկեղեցական ավանդության վրացական խմբագրության, դրա ծագման, բովանդակային առանձնահատկությունների և գրական-պատմական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում է միջնադարյան քրիստոնեական գրականության մեջ պահքի վերաբերյալ պատմությունների տարածումը, տարբեր լեզվական ավանդույթներում դրանց ձևավորումն ու փոխազդեցությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու վրացական գրավոր մշակույթի առանձնահատկությունները, հայ-վրացական հոգևոր և մշակութային կապերը, ինչպես նաև եկեղեցական տեքստերի փոխանցման, խմբագրման և մեկնաբանման գործընթացները։ Այն արժեքավոր նյութ է բանասերների, միջնադարյան գրականության ուսումնասիրողների, հայագետների և վրացագետների համար՝ նպաստելով քրիստոնեական ավանդույթների, ձեռագրային ժառանգության և տարածաշրջանի մշակութային պատմության ավելի խորքային ճանաչմանը։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է «Կովկասի հնագրական հանձնաժողովի վավերագրերը» բազմահատոր ժողովածուի՝ որպես Արցախի (Ղարաբաղի) պատմության ուսումնասիրության կարևոր սկզբնաղբյուրի աղբյուրագիտական և պատմագիտական վերլուծությանը։ Ուսումնասիրվում են ժողովածուում հրապարակված պատմական փաստաթղթերի բովանդակությունը, դրանց ստեղծման հանգամանքները, տեղեկությունների հավաստիությունը և գիտական արժեքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Արցախի քաղաքական, վարչատարածքային, սոցիալ-տնտեսական և ժողովրդագրական պատմության վերաբերյալ պահպանված վավերագրական նյութերին։ Դիտարկվում են տարածաշրջանի կառավարման համակարգի, տեղական իշխանությունների գործունեության, բնակչության հասարակական հարաբերությունների և Ռուսական կայսրության կովկասյան քաղաքականության հետ առնչվող պատմական գործընթացները։ Քննարկվում են պաշտոնական գրագրությունների, զեկուցագրերի, հրամանագրերի և վարչական փաստաթղթերի ուսումնասիրության մեթոդները, դրանց տեղեկությունների համադրումը հայկական և օտարալեզու այլ սկզբնաղբյուրների հետ։ Անդրադարձ է կատարվում պատմական փաստերի մեկնաբանման, աղբյուրների քննադատական գնահատման և ժամանակաշրջանի քաղաքական ու վարչական առանձնահատկությունների հաշվառման անհրաժեշտությանը։ Կարևորվում է վավերագրական ժառանգության նշանակությունը Արցախի պատմության առանձին հիմնախնդիրների լուսաբանման և տարածաշրջանի պատմական զարգացումների առավել ամբողջական ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, աղբյուրագետների, արխիվագետների, կովկասագետների, հայագետների և Արցախի պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների ու ուսանողների համար։